comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ԿԱ­ՄԱՑ, Ա­ԼԻԵՎ...
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ԿԱ­ՄԱՑ, Ա­ԼԻԵՎ...

Ար­տա­շես ՂԱՀ­ՐԻ­ՅԱՆ

 Ա­լիև, կաց­նով տաշ­ված փայ­տե ֆի­գուր, ո­րին իբր մարդ- կեր­պա­րի, նույ­նիսկ պատ­մա­բա­նի շնորհ պի­տի նվի­րա­բե­րեն շքեղ կոս­տյումն ու փող­կա­պը, այդ ինչ­պե՞ս ես հա­զա­րա­մյակ­նե­րի հայ­կա­կան բնա­կա­վայր Զան­գե­զու­րը ձեր թու­րա­նա­կան խառ­նա­ժո­ղո­վում ներ­կա­յաց­նում ձեզ­նից խլ­ված, թուր­քա­կան մեծ աշ­խար­հի կա­պը խա­թա­րած երկ­րա­մաս. քո թու­նա­վոր կեր­պը փո­խան­ցե­լու՞ ի­րենց ազ­գա­յին ու մարդ­կա­յին ար­ժա­նա­պատ­վու­թյամբ ապ­րող այլ ժո­ղո­վուրդ­նե­րի, ա­սենք ուզ­բեկ, ղր­ղըզ… Այդ ո՞վ է խա­թա­րել կա­պը, նո­րաս­տեղծ բոլշևի­կյան Ռու­սաս­տա՞­նը` Լե­նի­նի գլ­խա­վո­րու­թյամբ։ Այդ դու՞ չգի­տես ինչ է կա­տար­վել ի­րա­կա­նում՝ մե­ծա­տառ ստե­րով խայ­տա­ռա­կե­լով քեզ ու ողջ մտա­վո­րա­կա­նու­թյուն կոչ­վա­ծիդ, ով­քեր գոր­ծում եք այդ կեղ­տոտ գոր­ծե­լա­կեր­պով, մի­ջազ­գա­յին որ հա­մա­ժո­ղո­վում էլ լի­նի։ 

Գի­տես թե ոչ, բայց հի­շեց­նեմ քեզ. բոլշևի­կյան կար­միր բա­նա­կի, թուր­քա­կան 400 հո­գա­նոց զո­րախմ­բի և ձեր ե­ղած-չե­ղած աս­կյար­նե­րի դեմ է կռիվ տվել հե­րոս հայ Զան­գե­զու­րը մեծ զո­րա­վար Գա­րե­գին Հով­հան­նի­սյան- Նժ­գե­հի գլ­խա­վո­րու­թյամբ։ Նա փր­կել է Սյու­նի­քը, որ­պես­զի քեզ նմա­նը չկա­րո­ղա­նա ի­րա­կա­նաց­նել թու­րա­նա­կան մռայլ ե­րա­զան­քը։ Այդ դու՞ չգի­տես ով ես դու, որ­տե­ղից խաշ­նա­րած քոչդ հասց­րիր Այ­սր­կով­կաս, Ա­լիև խե­լոք. Ալ­թա­յան հե­ռա­վոր կող­մից, ուր այ­սօր էլ, նաև հարևան Չի­նաս­տա­նում, ապ­րում է ցե­ղիդ մի ստ­վար զանգ­ված։ Ո՞վ է քեզ հռ­չա­կել ա­զե­րի, դու թուրք ես, Ա­լիև, Օս­մա­նյան կայս­րու­թյան մաս­նի­կը։
Մո­ռա­ցիր Աղ­վան­քը (Ալ­բա­նիան), ո­րից շատ ու շատ ժա­մա­նակ հե­տո ես հայ­տն­վել մեր կող­մե­րում։ Հայ­տն­վել եք ա­վե­րե­լով, ա­վա­րե­լով, սպա­նե­լով, թա­լա­նե­լով Կաս­պի­ցից մինչև Եվ­րո­պա­յի դռ­նե­րը։ Որ քոչ­վոր եք, մեզ՝ հա­յե­րիս չէ, Ֆրան­սիա­յի մեծ զա­վակ Վոլ­տե­րին հա­վա­տա­ցեք. 1777թ. դեկ­տեմ­բե­րի 5-ի նա­մա­կով նա հոր­դո­րում, խնդ­րում էր Ռու­սաս­տա­նի հզոր կայս­րու­հի Ե­կա­տե­րի­նա ll-ին բո­լոր թուր­քե­րին ան­հա­պաղ քշել այն եր­կի­րը, որ­տե­ղից նրանք ե­կել են, ո­րով­հետև մի այլ զո­րեղ ուժ Եվ­րո­պա­յում չի տե­սել։ Հա­վա­տա­ցեք Մարք­սին՝ ե­թե Բալ­կա­նյան ժո­ղո­վուրդ­նե­րը ու­զում են ա­զատ­վել օս­մա­նյան լծից, պետք է միա­վոր­վեն ու ոչն­չաց­նեն այդ մռայլ կայս­րու­թյու­նը։ Վկա­յու­թյուն­նե­րը հա­զա­րա­վոր են։

Նո­րից դառ­նամ եր­կե­րե­սա­նի ստե­րիդ, Ա­լիև, ո­րոն­ցով թու­րա­նա­կան ժո­ղո­վում փոր­ձում էիր մի կող­մից ցե­ղա­կից­նե­րիդ միտ­քը թու­նա­վո­րել հա­կա­հա­յու­թյամբ, մյուս կող­մից՝ կեղ­ծե­լով ՙգի­տե­լիք­ներդ՚ պատ­մու­թյու­նից։ Ին­չու՞ այն­տեղ չա­սա­ցիր` ով է Թու­րա­նից կտ­րել Զան­գե­զու­րը։ Միայն որ չհն­չի՞ բոլշևի­կյան Ռու­սաս­տա­նը, ո­րը, ըստ քո զա­ռան­ցան­քի, կխա­յա­ռա­կեր քեզ, քա­նի որ հենց ռու­սա­կան կար­միր բա­նակն է ե­կել թուր­քե­րի հետ Հա­յաս­տա­նից կտ­րե­լու հա­յա­շունչ Զան­գե­զու­րը, նվի­րե­լու ձեզ, այդ­պի­սով ա­պա­հո­վե­լով թու­րա­նա­կան աշ­խար­հի կա­պը։ Վար­կա­բե­կում ես նույ­նիսկ ձեզ հա­մար չե­ղած պե­տու­թյուն ստեղ­ծած լե­նի­նյան Ռու­սաս­տա­նին՝ վա­խե­նա­լով ա­նու­նը տալ։
Ա՛յ թե ինչ դաս ես ա­ռել սե­փա­կան ՙպատ­մա­բան­նե­րիցդ՚, ինչ ա­րած, թուր­քա­կան հիդ­րա­յի գոր­ծե­լա­կերպն է հարևան ժո­ղո­վուրդ­նե­րի նկատ­մամբ՝ որ ե­թե ոչ հա­զար քառ. կմ, գո­նե մեկ մետր տա­րածք խլել հարևա­նից։ Իսկ ին­չու՞ եք թաքց­րած պա­հում մի այլ խայ­տա­ռակ ա­նար­դա­րու­թյուն, ո­րը կա­տար­վեց Այ­սր­կով­կա­սում նույն բոլշևիկ­նե­րի ձեռ­քով հօ­գուտ ձեզ. ցա­րա­կան Ե­լի­զա­վետ­պո­լի (Կի­րո­վա­բա­դի) նա­հան­գի մաս հա­յա­շունչ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղը հան­ձն­վեց նեն­գո­րեն քար­տե­զա­վոր­վող նոր պե­տու­թյան կազմ, իսկ Երևա­նի նա­հան­գի Նա­խիջևա­նը չթողն­վեց Հա­յաս­տա­նին որ­պես ՙգո­նե՚ հա­վա­սա­րակշ­ռող քայլ, թողն­վեց որ­պես կապ Թուր­քիա­յի և Ադր­բե­ջան կոչ­վա­ծի միջև։ Իսկ հի­մա հայ­կա­կան ե­րեք տա­րածք­նե­րից այդ մեկն էլ ե՞ս ու­զում, այ մի­լիար­դա­տեր խղ­ճուկ մու­րաց­կան։
Ա­լիև, հա­մաշ­խար­հա­յին պատ­մու­թյան մեջ Օս­մա­նյան կայս­րու­թյու­նը, այ­սօր­վա իր ժա­ռան­գորդ Թուր­քիան, գնա­հատ­ված է որ­պես չա­րո­րակ ու­ռուցք մեր մո­լո­րա­կի մարմ­նում։ Չեմ հա­վա­տում, թե թուր­քա­լե­զու ժո­ղո­վուրդ­նե­րը կհա­մա­գոր­ծակ­ցեն քո ու Էր­դո­ղա­նի նենգ նպա­տակ­նե­րի հետ, ո­րով­հետև չու­նեք դա­րա­վոր քա­ղա­քակր­թա­կան- մշա­կու­թա­յին ար­ժեք­ներ և պատ­մա­կան հան­րու­թյուն նրանց հետ։ Դեռ ռուս գե­նե­րալ Դե­նի­կինն է ձեր մա­սին ա­սել՝ այդ ցե­ղը չու­նի սե­փա­կան տա­րածք, պատ­մու­թյուն և մշա­կույթ։ Ցա­րա­կան բա­նա­կում ձե­զա­նից զին­վոր չէին վերց­նում, ո­րով­հետև նրանք դեռևս մար­դա­վոր­ված չէին, ըն­դու­նակ այդ բնա­գա­վա­ռի հա­մար։ Չզ­գա­ցի՞ք ղա­րա­բա­ղյան պա­տե­րազ­մի փոր­ձով։ Այն­պես որ, կա­մաց…