comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ՙԺՈՂՈՎՐԴԻՑ ՎԵՐՑՐԱԾԸ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆՈՒՄ ԵՆՔ ԺՈՂՈՎՐԴԻՆ՚
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՙԺՈՂՈՎՐԴԻՑ ՎԵՐՑՐԱԾԸ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆՈՒՄ ԵՆՔ ԺՈՂՈՎՐԴԻՆ՚

Նվարդ ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

 Մարսել Պետրոսյան։ Ծնվել է Ստեփանակերտ քաղաքում, 1948թ.։ Ունի բանասերի մասնագիտություն։ Աշխատանքային կենսագրությունը սկսել է հեռուստատեսության և ռադիոյի մարզային կոմիտեում՝ որպես թղթակից, խմբագիր, ավագ խմբագիր, հեռուստատեսության գլխավոր խմբագիր, ապա արհմիությունների մարզային ֆեդերացիայի լրատվական ծառայության պետ։ Ղարաբաղյան շարժման տարիներին խմբագրել է ՙՄիացում՚ ընդհատակյա թերթը, աշխատել է ՀՀ հատուկ ծրագրերի պետական վարչության գլխավոր մասնագետ, ապա ԼՂ մասնաճյուղի համակարգող։ Ղեկավարել է ՊՊԿ¬ի լրատվության և մամուլի դեպարտամենտը։ Պատերազմից հետո նշանակվել է ԼՂՀ ԿԳՄ նախարարի տեղակալ, ԼՂՀ վարչապետի օգնական, եղել է ՊԲ ՙՄարտիկ՚, հանրապետական ՙԱզատ Արցախ՚ թերթի գլխավոր քմբագիր։ Աշխատել է նաև ԼՂՀ ԱԳՆ¬ում որպես տեղեկատվական վարչության պետ, ապա Երկկողմ քաղաքական հարաբերությունների վարչության պետ։ ԼՂՀ վաստակավոր լրագրող է։ Պատմվածքների և հեքիաթների 7 ժողովածուի հեղինակ է։

-Ձեր առաջին գրական փորձերը, առաջին ստեղծագործությունները... գրական ազդեցությունները...
-Լրագրողական գործունեությունն սկսել եմ Լեռնային Ղարաբաղի մարզային ռադիոկոմիտեում որպես թղթակից, միևնույն ժամանակ թղթակցել եմ նույն լրատվամիջոցի մանկապատանեկան, երիտասարդական հաղորդումներին, որը ժամանակին ղեկավարում էր տաղանդավոր գրող և բազմաշնորհ մարդ Գուրգեն Գաբրիելյանը։ Հանդես էի գալիս փոքրիկ ռեպորտաժներով, հաղորդումներով, չգիտեմ ինչու ես իմ ստեղծագործական նախասիրություններով հակված էի դեպի այդ խմբագրական բաժինը, քան՝ վերջին լուրերը։ Գաբրիելյանը իր բաժնի հաղորդումներով ինձ հանձնարարություններ էր տալիս, իմ լրագրողական նյութերին տեղ էր հատկացնում։ Ստացվեց այնպես, որ նրան տեղափոխեցին այլ աշխատանքի, և երբ հարց ծագեց, թե ով պիտի նրան փոխարինի մանկապատանեկան, երիտասարդական հաղորդումներում, ընտրությունը կանգ առավ ինձ վրա. հավանաբար հաշվի են առել իմ և ակտիվությունը, և ստեղծագործական նախասիրությունը։ Քանի որ շաբաթական մեկ հաղորդում էլ ռադիոյով հնչում էր երեխաների համար, այն կրում էր ՙԱրտուտիկ՚ անվանումը, որտեղ մենք հաղորդում էինք մանկական պատմվածքներ, բանաստեղծություններ հայկական և արցախյան գրական դաշտից։ Ինչպես երբեմն պատահում է լրագրողական պրակտիկայում, մի օր հանդեսի համար պատրաստ նյութ չկար, անելանելի վիճակից դուրս գալու համար ցուցաբերեցի անձնական նախաձեռնություն, որպեսզի փրկեմ իրավիճակը։ Ես սիրում էի զբաղվել երեխաներով, ինձ հետաքրքրում էր նրանց ներաշխարհը, մանկական սրամտությունները, մանկական անմիջականությունը, անկեղծությունը։ Երեկոյան ծնվեց մի փոքրիկ պատմվածք՝ ՙՀայրիկի հրաշքը՚։ Պատմվածքը, որ հարուստ էր հետաքրքիր դետալներով, հաջորդ օրը ներկայացրի այն ժամանակ գլխավոր խմբագիր Մաքսիմ Հովհաննիսյանին, ով հայտնի է իր գրական խստապահանջությամբ։ Ճիշտն ասած, պատմվածքը չէի ստորագրել, հարցրեց և իմանալով, որ ես եմ գրել՝ հավանեց, գովեց, խորհուրդ տվեց շարունակել...Նրա կարծիքը դարձավ այն խթանը, որ ՙստիպեց՚ ինձ շարունակել... Այդ տարիներին շատ հաճախ եմ ՙստիպված՚ եղել հանդես գալ փոքրիկ պատմվածքներով, հեքիաթներով, ժողովրդական բանահյուսության հետաքրքիր նմուշների մշակմամբ։
Իմ առաջին գործերը տպագրվել են ՙԽորհրդային Ղարաբաղ՚ թերթում, բայց ասեմ, որ գրական ամսագիրը կոնկրետ ինձ համար առավել հետաքրքրություն էր ներկայացնում։ Այսօրվա պես հիշում եմ այն պահը, երբ ՙԳրական Ադրբեջան՚ (հայերեն) հանդեսում Մաքսիմ Հովհաննիսյանի և Լևոն Ադյանի ՙմիջամտությամբ՚ միանգամից տպագրվեցին իմ 6 պատմվածքները։ Այդ օրերին հնչած գնահատականները բավականին պարտավորեցնող էին։ Հատկապես երեխաների համար ՙստիպված էի՚ գրել։ Առհասարակ մանկական պատմվածքի ժանրը հայ գրականության մեջ այնքան էլ զարգացած չէ։ Այսօր էլ երեխաների համար քիչ են գրում, երևի եկող սերունդը բացը կլրացնի։
-Ձեր գրքերում, ինչպես նաև վերջերս լույս տեսած ՙՎարուժանը, տատիկը և պատերազմը՚ գրքում, դուք հաճախ եք հանդես գալիս ժողովրդական բանահյուսության նմուշների մշակմամբ, ինչպես, օրինակ, ՙԵրբ աղվեսն է հարևանդ՚, ՙՊոչատ նապաստակը՚, ՙԳայլի նամակը՚, ՙԱխ, դու, կուկու՚, ՙԱրջի ծառայությունը՚, ՙԱղվեսի դասը՚ և այլն։
-Գիտե՞ք, մեր ժողովրդական բանահյուսությունն առայսօր մնում է ոչ լիարժեք ուսումնասիրված։ Մենք այնպիսի հարստություն ունենք, որով կարող ենք հպարտանալ։ Ժողովրդական բանահյուսությունից օգտվել են մեր դասականները, և դեռ շատ-շատերը կօգտվեն։ Այդ նմուշներն ունեն դաստիարակչական, ճանաչողական մեծ նշանակություն։ Ժառանգությունն անսպառ է, որովհետև ֆոնդը շարունակում է հարստանալ նորանոր նմուշներով։ Դա կենդանի օրգանիզմի նման է՝ ծնվում է, զարգանում, հարստանում, համալրվում... Այսօր էլ ծնվում են անեկդոտներ, թևավոր արտահայտություններ, առակներ, որոնք գրականության համար նյութ են ծառայում։ Ինձ միշտ էլ գրավել է ժողովրդական բանահյուսությունը. ժողովրդից վերցրածը գրողները վերադարձնում են ժողովրդին:
-Հեքիաթի ժանրը, կարծես, ձեզ ավելի շատ է գրավում։ Հիմա հեքիաթներ համարյա չեն ստեղծվում։
-Հեքիաթը չի ստեղծվում, հեքիաթը ծնվում է։ Մեր արցախյան հեքիաթները սովորական չեն, դրանք ասքեր են, պատմություններ են, դրանք, ընդհանրապես հայ ժողովրդական հեքիաթները, պարունակում են ահռելի տեղեկություններ մեր սովորությունների, ավանդությունների, կենցաղի մասին, դրանցում արտացոլված են մեր մտածելակերպը, ընկալումները: Պարզապես պետք է ընտրել այն գործերը, սյուժեները, որոնք չեն կորցրել իրենց հնչեղությունը, արդիականությունը, ոչ միայն երեխաների, այլև բոլորի համար։
-Մի առիթով ասել եք, որ տպագրության եք պատրաստում դետեկտիվ ժանրի ծավալուն մի գործ։ Մանրամասնեք, խնդրեմ։
-Մանրամասնելու խնդիր չեմ տեսնում։ Մինչ այժմ ես տպագրել եմ այդ ժանրի երկու վիպակ, մտածելով, որ ընթերցողը սպասում է նման ժանրի գործերի։ Ժամանակակից հայ գրականության մեջ դետեկտիվ ժանրի դաշտը ամուլ է, քիչ գործեր են ստեղծվում, ստեղծվելու դեպքում էլ՝ մեծամասամբ էկրանավորմամբ։ Ես փորձել եմ իմ ներդրումն ունենալ, թե որքանով կհաջողվի, ընթերցողը կասի։ Ինչ վերաբերում է վերջին գործիս, այն ավարտվելու վրա է, փոքր-ինչ ծավալուն է ստացվել, քան նախորդները, անիմաստ է սյուժեի մասին խոսել, հավանաբար տարեվերջին կամ եկող տարեսկզբին կհանձնեմ տպագրության և ընթերցողներին։
-Դուք խմբագրել եք նաև ՙԱզատ Արցախ՚ թերթը։ Լրագրությունը ի՞նչ հետք է թողել Ձեր գրական-ստեղծագործական գործունեության վրա։
-Լրագրությունը հղկել է իմ լեզուն և ոճը։ Բայց ասել, որ այն նպաստել է իմ գրական գործունեությանը, սխալ կլինի։ Լրագրությունը միշտ էլ խանգարում է գեղարվեստին։ Ես յոթ տարի գլխավորել եմ ՙՄարտիկ՚ թերթը, և այդ տարիներին, որքան էլ տարօրինակ թվա, ստեղծել եմ իմ լավագույն գործերը։ Մի առանձին վերաբերմունք ունեմ հայ զինվորի հանդեպ։ Ինձ միշտ թվացել է, որ ես պարտական եմ այն մարդկանց, ովքեր զինվորական հագուստ են կրում։ Աշխատել եմ, որ թերթը ոչ միայն հետաքրքիր լինի զինվորի և սպայի համար, այլև փորձել եմ իմ գրական գործերով հետաքրքիր լինել ընթերցողական բոլոր լսարանների համար։ ՙԱզատ Արցախը՚ պաշտոնաթերթ է, այն իր ազդեցությունն է թողել իմ աշխարհայացքի վերջնական ձևավորման, իմ աշխարհընկալումների վրա։
-Այսօրվա ընթերցողական լսարանը։
-Ասում են՝ այսօր քիչ են ընթերցում։ Ես կասեի՝ իսկ ինչ ենք մենք հրամցնում։ Ուրեմն, մենք ինչ-որ տեղ հեռացել ենք մեր ընթերցողներից, չենք կարողանում տալ այն հոգևոր սնունդը, որի կարիքն ունեն։ Մի քիչ էլ ժամանակի խնդիր է, լինում են ակտիվության, նաև` պասիվության պահեր։ Բոլոր դեպքերում այսօր գրքի հանդեպ հետաքրքրության որոշակի աճ է նկատվում։