comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ՙԴԻ­ԶԱ­ԿԻ ԳՈՒՅ­ՆԵ­ՐԸ՚` ՍՏԵՂ­ԾԱ­ԳՈՐ­ԾԵ­ԼՈՒ ԵՎ ԲԱ­ՐԵ­ԿԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԼՈՒ ՀԱՐ­ԹԱԿ
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՙԴԻ­ԶԱ­ԿԻ ԳՈՒՅ­ՆԵ­ՐԸ՚` ՍՏԵՂ­ԾԱ­ԳՈՐ­ԾԵ­ԼՈՒ ԵՎ ԲԱ­ՐԵ­ԿԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԼՈՒ ՀԱՐ­ԹԱԿ

Սու­սան­նա ԲԱ­ԼԱ­ՅԱՆ

 Ինչ­պես տե­ղե­կաց­րել ենք, հու­նի­սի 10-17-ը Հադ­րու­թում անց է կաց­վել ՙԴի­զա­կի գույ­նե­րը՚ նկար­չա­կան մի­ջազ­գա­յին եր­րորդ սիմ­պո­զիու­մը, ո­րին մաս­նակ­ցել է 15 ար­վես­տա­գետ Ար­ցա­խից և Հա­յաս­տա­նից, այլ եր­կր­նե­րից` Բե­լա­ռու­սից, Լիտ­վա­յից, Վրաս­տա­նից, Ռու­սաս­տա­նից, Ուկ­րաի­նա­յից, Հնդ­կաս­տա­նից: Նրան­ցից յու­րա­քան­չու­րը 3-4 նկար է նվի­րել Հադ­րու­թի ա­պա­գա պատ­կե­րաս­րա­հին: Սիմ­պո­զիու­մի մաս­նա­կից­նե­րից շա­տերն ա­ռա­ջին ան­գամ են Ար­ցա­խում և, ինչ­պես ի­րենք են խոս­տո­վա­նում, ու­նեին մեր երկ­րի վե­րա­բե­րյալ թյուր տե­ղե­կու­թյուն­ներ: Սիմ­պո­զիու­մի բո­լոր յոթ օ­րե­րին նրանք հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­ցան ոչ միայն նկա­րել, պատ­կե­րել մեր երկ­րի բնու­թյու­նը, պատ­մամ­շա­կու­թա­յին հու­շար­ձան­նե­րը, այլև շփ­վել մարդ­կանց հետ, հաս­կա­նալ նրանց նե­րաշ­խար­հը, աշ­խար­հըն­կա­լու­մը, մի խոս­քով` ճիշտ կար­ծիք կազ­մել մեր երկ­րի մա­սին: Նրանք վառ տպա­վո­րու­թյուն­ներ ստա­ցան և սի­րով կիս­վե­ցին մեզ հետ:

Գևորգ Բա­բա­խա­նյան-Ըն­ծա, նկա­րիչ, ռե­ժի­սոր (Հա­յաս­տան), ՙԴի­զա­կի գույ­ներ՚ սիմ­պո­զիու­մի գա­ղա­փա­րի հե­ղի­նակ.
-Երբ 3 տա­րի ա­ռաջ ե­կա Հադ­րու­թի շր­ջան` թա­տե­րա­կան բե­մադ­րու­թյուն­ներ դնե­լու նպա­տա­կով, այն­պի­սի ջերմ ըն­դու­նե­լու­թյան հան­դի­պե­ցի շր­ջա­նի մշա­կույ­թի բաժ­նի կող­մից, որ միան­գա­մից ո­րո­շում ծն­վեց` փոր­ձել այս­տեղ նկար­չա­կան սիմ­պո­զիում կազ­մա­կեր­պել: Ա­յո, փորձ ար­դեն ու­նեի, Էջ­միած­նում մի քա­նի ան­գամ հա­ջո­ղու­թյամբ նկար­չա­կան սիմ­պո­զիում­ներ ենք անց­կաց­րել: Եվ ո­րո­շե­ցինք այդ փոր­ձը կի­րա­ռել նաև Հադ­րու­թում: Դժ­վար էր, բայց կար ցան­կու­թյուն, կամք` հաղ­թա­հա­րե­լու բո­լոր փոր­ձու­թյուն­նե­րը: Մեծ կազ­մա­կերպ­չա­կան ջիղ ու խեն­թու­թյուն էր պա­հանջ­վում: Եվ մեր օ­տա­րերկ­րյա ար­վես­տա­գետ­նե­րը հենց դրա­նից են զար­մա­ցած. ՙԻնչ­պես է կա­րե­լի, որ պա­տե­րազ­մի մեջ գտն­վող եր­կի­րը նկար­չա­կան սիմ­պո­զիում կազ­մա­կեր­պի՚: Հենց նոր լս­վում էին կրա­կոց­ներ: Եվ դա է ա­մե­նա­մեծ խեն­թու­թյու­նը, դա է ա­մե­նա­մեծ հրաշ­քը, որ կա­տար­վում է այս­տեղ: Օ­տա­րեկ­րա­ցի­նե­րը հենց դրա­նից են զար­մա­նում: Ան­շուշտ, ՙԴի­զա­կի գույ­նե­րը՚ ստեղ­ծա­գոր­ծե­լու, շփ­վե­լու, բա­րե­կա­մա­նա­լու հրա­շա­լի հար­թակ է: Տար­բեր եր­կր­նե­րից, տար­բեր բնա­վո­րու­թյուն­նե­րի տեր մար­դիկ են հա­վաք­վել: Բայց ար­վես­տը զար­մա­նա­լի մո­գա­կան ուժ ու­նի: Այդ շփում­նե­րը և՜ մեզ, և՜ ի­րենց են ուժ ու ե­ռանդ տա­լիս: Ես վս­տահ եմ, սիմ­պո­զիու­մի օ­տա­րերկ­րյա մաս­նա­կից­ներն այս­տե­ղից գնում են որ­պես դես­պան­ներ, ով­քեր խո­սե­լու են Ար­ցա­խի մա­սին, կոտ­րե­լու են կարծ­րա­տի­պե­րը: Նրանք (երբ նոր էին ե­կել) պատ­մում էին, որ ի­րենց հե­ռուս­տա­տե­սու­թյամբ ա­սում էին, որ այս­տեղ պա­տե­րազմ է, մար­դիկ հե­տամ­նաց ու կո­պիտ են: Բայց ի­րենց աչ­քե­րով տե­սան, որ այս­տեղ ապ­րում է մի այլ տե­սա­կի ժո­ղո­վուրդ: Լի­նե­լով պա­տե­րազ­մի մեջ, ժո­ղո­վուրդն այս պա­հել է իր ո­րակ­նե­րը` խա­ղա­ղա­սեր, մար­դա­սեր ո­գին, ար­վես­տը արժևո­րե­լու ձգ­տու­մը:

Յուր­գա Ավ­գուս­տայ­տի­տե, նկար­չու­հի Լիտ­վա­յի Վիլ­նյուս քա­ղա­քից.
-Ես վա­ղուց էի ե­րա­զում գալ Հա­յաս­տան: Ի­մա­ցել եմ, որ այս­տեղ կազ­մա­կերպ­վում է պլե­նե­րա­յին սիմ­պո­զիում, գրե­ցի Գևոր­գին, և նա ինձ հրա­վի­րեց: Ես ա­վե­լի շուտ պլե­նե­րա­յին նկա­րիչ եմ, այն­պես որ` ինձ հա­մար հրա­շա­լի հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ կա­յին այս­տեղ: Ա­մեն օր մի նոր տեղ էինք գնում նկա­րե­լու: Դա իմ տա­րերքն է: Բա­ցի նկար­նե­րից, շատ ճե­պան­կար­ներ եմ ա­րել, որ­տեղ ար­տա­ցոլ­ված են հայ մարդ­կանց դեմ­քե­րը, հայ­կա­կան բնաշ­խար­հի հե­քիա­թա­յին պատ­կեր­նե­րը: Ան­շուշտ, մեզ մոտ` Լիտ­վա­յում, ա­մեն ինչ այլ է: Ին­չու՞ էի ե­րա­զում Հա­յաս­տան գա­լու մա­սին: Ո­րով­հետև երբ գր­քե­րում նա­յում էի Հա­յաս­տա­նի հին մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թյուն հան­դի­սա­ցող նկար­նե­րը, մտա­ծում էի` ինչ­պե՞ս են նրանք այս­պես նկա­րում: Իսկ երբ ե­կա այս­տեղ, հաս­կա­ցա, թե ինչ­պես: Այս ա­մե­նը տես­նե­լով, զգա­ցի հա­զա­րա­մյակ­նե­րի շուն­չը: Ուղ­ղա­կի հրա­շա­լի է, որ դեռ պահ­պան­վել են հին ե­կե­ղե­ցի­նե­րը: Այն­քան յու­րա­հա­տուկ են շի­նու­թյան չա­փե­րը, այն­քան հա­սա­րակ, բայց և խո­րի­մաստ: Հնա­րա­վո­րու­թյուն եմ ու­նե­ցել մաս­նակ­ցել պա­տա­րա­գի: Շատ դուր ե­կավ ինձ, ուղ­ղա­կի ցնց­ված եմ: Ա­յո, շատ բան գի­տեմ Հա­յաս­տա­նի մա­սին` որ­պես հնա­գույն երկ­նե­րից մե­կի, բայց հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­ցա ինքս տես­նել, լսել, շփ­վել, հա­րա­զա­տա­նալ: Մեծ հա­ճույ­քով նո­րից կգամ Ար­ցախ:

 Պու­նամ Չնդ­րի­կա Տա­գի, նկար­չու­հի Հնդ­կաս­տա­նի մայ­րա­քա­ղաք Դե­լիից.

Շատ ընդ­հան­րու­թյուն­ներ տե­սա մեր և ձեր ժո­ղո­վուրդ­նե­րի միջև` հյու­րա­սի­րու­թյու­նը, սր­տա­ցավ, մար­դա­սեր լի­նե­լը, ըն­կե­րա­սի­րու­թյու­նը, ար­վես­տին ձգ­տե­լը: Շատ լավ էր ա­մեն ինչ, ու ե­թե հրա­վի­րեն, նո­րից մեծ հա­ճույ­քով կգամ:

Նի­նա Բոն­դա­րեն­կո, նկար­չու­հի Կիևից.
-Ես եր­ջա­նիկ եմ, որ ե­կա Հադ­րութ և ծա­նո­թա­ցա ինձ հա­մար նոր ար­վես­տա­գետ­նե­րի հետ: Գևոր­գին, ի­հար­կե, գի­տեմ վա­ղուց, մաս­նակ­ցել եմ Մա­չա­նենց տան կազ­մա­կեր­պած սիմ­պո­զիում­նե­րին: Ու­րախ եմ, որ հայ ե­րի­տա­սարդ նկա­րիչ­նե­րի հետ եմ ծա­նո­թա­ցել, որ նրանք կա­րո­ղա­նում են պահ­պա­նել ազ­գա­յի­նը ու նաև մնում են ար­դիա­կան: Շատ հիա­ցած եմ Հո­վիկ Գաս­պա­րյա­նի բնան­կար­նե­րով, ո­րոնց մեջ կա սեր դե­պի հայ­րե­նի բնաշ­խար­հը, հե­քիա­թա­յին մթ­նո­լորտ, ինչ-որ թա­խիծ ու նաև լույս: Մեծ տպա­վո­րու­թյուն է թո­ղել Տո­ղի ար­վես­տի դպ­րո­ցը: Մենք գյու­ղի Մե­լի­քա­կան ա­պա­րան­քում է­տյուդ­ներ ա­րե­ցինք, հե­տո դպ­րո­ցում Կո­մի­տա­սին նվիր­ված հրա­շա­լի մի հա­մերգ դի­տե­ցինք, ա­պա շր­ջե­ցինք դպ­րո­ցի դա­սա­րան­նե­րով, տե­սանք գե­ղար­վես­տա­կան և կի­րա­ռա­կան բա­ժին­նե­րի աշ­խա­տանք­նե­րը: Ուղ­ղա­կի հիա­ցած ենք ե­ղել, թե ինչ մեծ աշ­խա­տանք է տար­վում գյու­ղում ապ­րող ե­րե­խա­նե­րի հետ: Ինչ­քան գե­ղե­ցիկ և բազ­մա­կող­մա­նի զար­գա­ցած են նրանք: Ես ցան­կա­նում եմ, որ խա­ղա­ղու­թյու­նը եր­կար տի­րի այս երկ­րում: Ես գի­տեմ, թե ինչ է նշա­նա­կում ապ­րել ոչ պա­տե­րազմ, ոչ խա­ղա­ղու­թյուն պայ­ման­նե­րում: Դահ­լի­ճում նս­տած ար­տաս­վում էի, ցա­վում էի այդ տա­ղան­դա­վոր ե­րե­խա­նե­րի հա­մար: Ցան­կա­նում եմ, որ նրանք ա­վար­տեն այդ դպ­րո­ցը, շա­րու­նա­կեն գե­ղա­գի­տա­կան կր­թու­թյու­նը և, ի վեր­ջո, դառ­նան Հա­յաս­տա­նի զարդն ու փառ­քը:

Յա­րոս­լավ Բոն­դա­րեն­կո, նկար­իչ Ուկ­րաի­նա­յի մայ­րա­քա­ղա­քից.
-Նախ` ապ­շած եմ այս­տեղ ապ­րող ժո­ղովր­դից, նրանց աշ­խա­տա­սի­րու­թյու­նից: Ես ինքս դա­սա­վան­դում եմ և գի­տեմ, թե դա ինչ դժ­վար և պա­տաս­խա­նա­տու աշ­խա­տանք է: Ե­րախ­տա­պարտ եմ կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րին, Գևոր­գին` այս հրա­շա­լի օ­րե­րի հա­մար: Շատ սի­րե­ցի թե՜ երկ­րա­մա­սը, թե՜ մարդ­կանց: Եր­կա­րատև խա­ղա­ղու­թյուն եմ ցան­կա­նում այս երկ­րին, որ­պես­զի մար­դիկ ապ­րեն ի­րենց կյան­քով:

Յու­րիա Ան­տո­նյուկ, նկար­չու­հի Բե­լա­ռու­սի մայ­րա­քա­ղաք Մինս­կից.
-Տպա­վո­րու­թյուն­ներս ա­մե­նա­հո­յա­կապն են, ո­րով­հետև դրանք քան­դե­ցին իմ կարծ­րա­տի­պե­րը ձեր երկ­րի մա­սին: Ես սպա­սում էի բո­լո­րո­վին այլ բան, տե­սա հա­կա­ռա­կը: Մար­դիկ այս­տեղ զար­մա­նա­լի են: Եվ դա իմ ա­մե­նա­վառ տպա­վո­րու­թյուն­ներն են: Նման հյու­րա­սի­րու­թյուն, բաց սր­տերի չեմ հան­դի­պել ոչ մի այլ երկ­րում: Իսկ ես շատ եր­կր­նե­րում եմ ե­ղել (սի­րում եմ ճա­նա­պար­հոր­դել): Բնու­թյունն էլ հրաշք է, անն­կա­րագ­րե­լի մի հե­քիաթ: Միայն մարդ­կանց ու բնու­թյան հա­մար ար­ժե նո­րից ու նո­րից այս­տեղ գալ: Ի­հար­կե, մենք` ի­րար ան­ծա­նոթ ար­վես­տա­գետ­ներս, շփ­վե­ցինք, ըն­կե­րա­ցանք, հարս­տա­ցանք նոր բա­րե­կամ­նե­րով, բայց այն, թե ինչ­պես են դի­մա­վո­րում մեզ տե­ղա­ցի բնա­կիչ­նե­րը, դա այս սիմ­պո­զիու­մի ա­մե­նա­մեծ ի­մաստն էր: Ա­յո, դա ար­տա­ցոլ­վեց իմ նկար­նե­րի մեջ. նրանք ա­վե­լի վառ ու խիտ գույ­նե­րով եմ ա­րել:

Պա­վել Մուն­տիև, նկա­րիչ Սանկտ Պե­տեր­բուր­գից.
- Ար­ցա­խում երկ­րորդ ան­գամ եմ, Հա­յաս­տա­նում` հին­գե­րորդ: Ա­ռա­ջին ան­գամ Երևա­նից ե­կա պար­զա­պես Ար­ցախն էլ տես­նե­լու: Իսկ հի­մա Հադ­րու­թի շր­ջա­նում գտն­վե­լով, հայտ­նա­բե­րե­ցի ինձ հա­մար մի նոր աշ­խարհ: Այս­պի­սի բնու­թյուն, մարդ­կանց ոչ մի տեղ չեմ հան­դի­պել: Մթ­նո­լոր­տը շատ ջերմ էր, ա­րագ ու հեշտ ըն­կե­րա­ցանք, չնա­յած տար­բեր եր­կր­նե­րից ու տար­բեր բնա­վո­րու­թյուն­նե­րի մար­դիկ ենք: Մեծ տպա­վո­րու­թյուն թո­ղե­ցին բա­վա­կա­նին լավ պահ­պան­ված ե­կե­ղե­ցի­նե­րը, հին տնե­րը, որ­տեղ դեռ ապ­րում են տոհ­մե­րի շա­ռա­վիղ­նե­րը: Զգա­ցի հնու­թյան շուն­չը: Ինձ հա­մար դա մեծ ար­ժեք է: Եվ ես նո­րից կգամ Ար­ցախ և կշա­րու­նա­կեմ բա­ցա­հայ­տել այս երկ­րի հնա­գույն համն ու հո­տը:

Աբ­գար Խա­չատ­րյան, նկա­րիչ Երևա­նից.
-Հրա­շա­լի ան­ցան այս 7 օ­րե­րը: Դուք գի­տեք, թե մեր թշ­նա­մի­ներն ինչ գու­մար­ներ են ծախ­սում, որ­պես­զի թյուր տե­ղե­կու­թյուն­ներ տա­րա­ծեն մեր մա­սին: Այդ ամ­բող­ջը փա­րատ­վեց, երբ նրանք տե­սան այս եր­կի­րը, շփ­վե­ցին, բա­րե­կա­մա­ցան մարդ­կանց հետ: Մի խոս­քով` բո­լո­րը հիա­ցած են: Այս ար­վես­տա­գետ­նե­րի միա­ցու­մը, որ տե­ղի ու­նե­ցավ այս 7 օ­րե­րին, խոր­հր­դան­շա­կան է: Այս­տեղ էին նկա­րիչ­ներ Վրաս­տա­նից, Ուկ­րաի­նա­յից, Ռու­սաս­տա­նից: Նրանց եր­կր­նե­րը կոնֆ­լիկտ­նե­րի մեջ են գտն­վում, բայց դա ար­վես­տա­գետ­նե­րին չի խան­գա­րել մի­մյանց հետ շփ­վե­լու, բա­րե­կա­մա­կան մթ­նո­լորտ ստեղ­ծե­լու:

Հո­վիկ Գաս­պա­րյան, նկա­րիչ, Ար­ցա­խի նկա­րիչ­նե­րի միու­թյան նա­խա­գահ.
-Սիմ­պո­զիու­մը, ինչ­պես նա­խորդ­նե­րի ժա­մա­նակ, նոր­մալ ան­ցավ և ա­վարտ­վեց հա­ջո­ղու­թյամբ: Գա­ղա­փա­րա­պես շատ լավ մի­ջո­ցա­ռում է: Կա­րող է ճա­նա­չե­լի դարձ­նել Ար­ցա­խը դր­սում ոչ միայն ար­վես­տի բնա­գա­վա­ռում, այլ նաև քա­ղա­քա­կան ի­մաս­տով: Սա շատ կարևոր է: Ինչ­քան շատ մարդ այ­ցե­լի մեր եր­կիր, այն­քան ա­վե­լի ճա­նա­չե­լի կդառ­նանք դր­սում: Ճիշտ ին­ֆոր­մա­ցիա կտա­րած­վի ի­րենց եր­կր­նե­րում` հա­կա­ռակ այն տե­ղե­կու­թյա­նը, ո­րը մեր թշ­նա­մի­ներն են տա­րա­ծում: Ի­րենք կար­ծես գի­տեն, բայց, միևնույն է, գա­լիս են ու զար­մա­ցած գնում` տես­նե­լով մեր ժո­ղովր­դի հյու­րըն­կա­լու­թյու­նը, ինչ­պի­սի մա­քուր սր­տով են մարդ­կանց ըն­դու­նում, հե­քիա­թա­յին բնու­թյու­նը: Եվ սիմ­պո­զիու­մը դառ­նում է մի կա­պող օ­ղակ: Կցան­կա­նա­յի, որ մեր նկա­րիչ­ներն այ­սօր մեզ հետ լի­նեին, տես­նեին այս նկար­նե­րը, ապ­րեին մեզ հետ այս օ­րը: Կար­ծում եմ` հե­ռա­վո­րու­թյան հարց չէ, այլ վե­րա­բեր­մուն­քի, ցան­կու­թյան: Ան­շուշտ, նման մի­ջո­ցա­ռում­նե­րը մեծ ուժ ու ե­ռանդ են տա­լիս:

Սամ­վել Թա­վա­դյան, նկա­րիչ, Ար­ցա­խի նկա­րիչ­նե­րի միու­թյան ան­դամ.
-Դի­զակ աշ­խար­հը շատ հե­տաքր­քիր է: Ար­դեն եր­րորդ տա­րին է, որ մաս­նակ­ցում եմ այս սիմ­պո­զիու­մին: Եվ ա­մեն ան­գամ մի նոր բան եմ բա­ցա­հայ­տում ինձ հա­մար: Մի տուն ա­ռա­վե­լա­պես գրա­վեց իմ ու­շադ­րու­թյու­նը: Ինձ այն հե­տաք­րք­րեց իր շուր­ջը պատ­ված կա­նաչ ծա­ռե­րով: Ընդ­հան­րա­պես, տուն հաս­կա­ցու­թյունն ինձ հո­գե­հա­րա­զատ է: Ինձ գրա­վել է տան առջևի թթե­նին: Իմ պատ­կե­րաց­մամբ, այդ­պես էլ պետք է լի­նի. յու­րա­քան­չուր տան շե­մին պետք է թթե­նի լի­նի: Գրա­վեց նաև հին դար­պա­սը և, ընդ­հան­րա­պես, կոմ­պո­զի­ցիոն ա­ռու­մով հե­տաքր­քիր տե­սա­րան էր: Ա­յո, տան­տի­րու­հին երբ տե­սավ նկա­րը, ե­րե­խա­յի պես ու­րա­խա­ցավ: Հարևան­նե­րին, փո­ղո­ցով անց­նող մարդ­կանց կան­չում էր և ցույց տա­լիս` տե­սեք, սա մեր տունն է: Ընդ­հան­րա­պես, սիմ­պո­զիու­մի օ­րե­րին, երբ այս կամ այն գյու­ղում նկա­րում էինք, ծա­նո­թա­նում էինք տվյալ գյու­ղի մարդ­կանց, ե­րե­խա­նե­րի հետ, շփ­վում նրանց հետ: Հա­ճե­լի պա­հեր էին ապ­րում թե՜ նրանք, թե՜ մենք: