comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ՙԻՄ ՀԻԱՑ­ՄՈՒՆ­ՔԻ Ա­ՌԱՐ­ԿԱՆ Ե­ՂԵԼ ԵՎ ՄՆՈՒՄ Է ԳՐԱ­ԿԱ­ՆՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ՚
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՙԻՄ ՀԻԱՑ­ՄՈՒՆ­ՔԻ Ա­ՌԱՐ­ԿԱՆ Ե­ՂԵԼ ԵՎ ՄՆՈՒՄ Է ԳՐԱ­ԿԱ­ՆՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ՚

Նվարդ ՍՈ­ՂՈ­ՄՈ­ՆՅԱՆ

 Նո­յեմ­բե­րի 4-ին լրա­ցել է գրող, հրա­պա­րա­կա­խոս Վարդ­գես Օ­ՎՅԱ­ՆԻ ծնն­դյան 60-ա­մյա­կը, ին­չի ա­ռի­թով ներ­կա­յաց­նում ենք մեր հար­ցազ­րույ­ցը:

- Վարդ­գես, վեց տաս­նա­մյա­կը ար­ձա­կագ­րի հա­մար բա­վա­կա­նին խո­սուն տա­րիք է...
- Սո­վո­րա­բար մինչև մի ո­րո­շա­կի տա­րիք, ըստ իս, մո­տա­վո­րա­պես եր­րորդ տաս­նա­մյա­կը, մարդ ինքն է վա­զում տա­րի­նե­րի հետևից, իսկ եր­րորդ տաս­նա­մյա­կից հե­տո տա­րի­ներն այն­պես են հե­տապն­դում մար­դուն, որ կար­ծես տա­րի­ներն այդ թռ­չե­լիս լի­նեն։ Որ­պես ՙի­րե­ղեն ա­պա­ցույց՚ ե­թե անձ­նա­գիրս չլի­ներ՝ ծնն­դյան թվա­կա­նով, կմ­տա­ծեի, որ խոս­քը մի եր­րորդ անձ­նա­վո­րու­թյան մա­սին է։ Չեմ նկա­տել, թե տա­րի­ներն ինչ­պես են ի­րար ետևից ե­կել ու ան­ցել։ Կես­կա­տակ-կես­լուրջ ա­սա­ցի, բայց լր­ջու­թյան բա­ժի­նը երևի թե ա­վե­լի մեծ է։ Ապ­րած տա­րի­նե­րով փաս­տո­րեն ես ար­դեն մեծ եմ Ար­ցա­խյան շար­ժու­մից մեկ տա­րի ա­ռաջ վախ­ճան­ված իմ հայ­րի­կից՝ Վազ­գեն Օ­վյա­նից, բայց որ­պես ար­ձա­կա­գիր ես նրա մոտ ըն­դա­մե­նը մի ե­րե­խա եմ։
Ա­սում են՝ տա­րի­նե­րի փոր­ձը, տա­րի­նե­րով կու­տա­կա­ծը մար­դուն ա­վե­լի խե­լա­ցի է դարձ­նում, պա­տա­հա­կան չէ ՙծե­րու­նա­կան ի­մաս­տու­թյուն՚ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, բայց, կար­ծում եմ, ար­վես­տում, գրա­կա­նու­թյան մեջ մի քիչ այլ է։ Միշտ չէ, որ շատ ապ­րած, ՙտա­րի­նե­րի բե­ռան տակ ճկած՚ գրող­ներն ա­վե­լի բարձր են կյան­քից վա­ղա­ժամ հե­ռա­ցած ի­րենց գոր­ծըն­կեր­նե­րից։ Տա­ղան­դա­վոր ար­վես­տա­գետ­ներ կան, ո­րոնք 30-40 տա­րե­կա­նում մնա­յուն ար­ժեք­ներ են ստեղ­ծել, հա­մաշ­խար­հա­յին մշա­կույ­թի գան­ձա­րա­նում ի­րենց ար­ժա­նի տեղն ու­նեն, բայց ի­րենց հո­բե­լյան­նե­րին պար­բե­րա­բար մե­դալ-շքան­շան­ներ ստա­ցած ար­վես­տա­գետ­ներ կան, ո­րոնք ան­գամ հե­տա­գիծ չեն թո­ղել ի­րենց աս­պա­րե­զում։ Այս­քա­նը հի­շե­ցի ՙխո­սուն տա­րի­քի՚ կա­պակ­ցու­թյամբ։ Ես իմ լա­վա­գույն նո­վել­ներն ու պատմ­վածք­նե­րը գրել եմ 25-35 տա­րե­կա­նում։ Ար­վես­տում ե­րի­տա­սար­դա­կան խան­դա­վա­ռու­թյու­նը, պոռթ­կու­մը եր­բեմն ա­վե­լին է, քան ծե­րու­նա­կան ի­մաս­տու­թյու­նը։
- Սոց­ցան­ցե­րում Վարդ­գես Օ­վյա­նը բա­վա­կա­նին ակ­տիվ է...
- Ու­զում ենք կամ չենք ու­զում, մեզ հա­ճե­լի է դա, թե ոչ, միշտ ստիպ­ված ենք լի­նում հաշ­վի առ­նել գի­տա­տեխ­նի­կա­կան նվա­ճում­նե­րը։ Ինձ հա­մար գիր­քը սր­բու­թյուն է (նկա­տի ու­նեմ լուրջ գիր­քը), մնա­յուն ար­ժե­քը Գիրքն է, բայց այ­նուա­մե­նայ­նիվ ստիպ­ված ենք ըն­դու­նել, որ մեր օ­րե­րում գրա­վոր խոս­քը հա­մա­ցան­ցի մի­ջո­ցով ա­վե­լի շուտ է հաս­նում ըն­թեր­ցո­ղին և ա­վե­լի մեծ լսա­րան է ա­պա­հո­վում, քան գիր­քը։ Չնա­յած չեմ հրա­ժար­վել հա­մա­ցան­ցով մեկ սփ­ռած ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ներս, գրա­ռում­ներս հա­վա­քել և լա­վա­գույն­ներն ա­ռան­ձին ժո­ղո­վա­ծուով տպագ­րե­լու մտ­քից։
Իմ կայք-բլո­գի և սոց­ցան­ցում կա­տա­րած գրա­ռում­նե­րիս շնոր­հիվ ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ներս ա­վե­լի շատ են ըն­թեր­ցում, և դրանք կար­դում են նաև այն եր­կր­նե­րում, ո­րոնք հա­զա­րա­վոր մղոն­նե­րով հե­ռու են Ար­ցա­խից, Հա­յաս­տա­նից։ Նկա­տի ու­նեմ թե՜ իմ գե­ղար­վես­տա­կան ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը, թե՜ քա­ղա­քա­կան ռեպ­լիկ­նե­րի տես­քով իմ գրա­ռում­նե­րը։ Սոց­ցան­ցը մեր նույն ի­րա­կան կյանքն է, նույն մար­դիկ են այս­տեղ՝ ազ­նիվ ու տա­ղան­դա­վոր, խե­լա­ցի ու բա­րի, հա­մեստ ու ան­շա­հախն­դիր մար­դիկ կան այս­տեղ, միա­ժա­մա­նակ խա­բե­բա­նե­րի, զր­պար­տիչ­նե­րի ու ինք­նա­սի­րա­հար­ված ա­րա­րած­նե­րի պա­կաս չկա այս­տեղ։ Ի դեպ, երևի տա­րօ­րի­նակ թվա, բայց սոց­ցան­ցում ա­վե­լի շուտ ես ճա­նա­չում մար­դուն, քան ի­րա­կան կյան­քում։

- Ինչ­պի­սի՞ն է այ­սօր Ձեր ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան կյան­քը։
- Խոս­տո­վա­նեմ, որ գրա­կան ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան կյան­քիս վրա բա­վա­կա­նին բա­ցա­սա­բար է ազ­դել լրագ­րու­թյու­նը, ժուռ­նա­լիս­տի­կան, թե­կուզ ա­ռա­վե­լա­պես հրա­պա­րա­կա­խո­սա­կան հոդ­ված­ներ եմ գրել։ Ստիպ­ված եմ գնա­ցել այդ քայ­լին, ո­րով­հետև մե­զա­նում, հատ­կա­պես ան­կա­խա­կան տա­րի­նե­րից սկ­սած, գրո­ղը միայն գրող լի­նե­լով չի կա­րող ըն­տա­նիք պա­հել։ Եվ այն­պես է ստաց­վել, որ իմ հիմ­նա­կան նա­խա­սի­րու­թյու­նը դար­ձել է հոբ­բի, իսկ լրագ­րու­թյու­նը, որ իմ նա­խա­սի­րու­թյուն­նե­րի մեջ գու­ցե թե 4-5-րդ տե­ղում է, դար­ձել է մաս­նա­գի­տու­թյուն։
- Ին­չո՞վ եք լց­նում Ձեր ա­զատ ժա­մա­նա­կը։
- Ինչ-որ ձևով քիչ վերևում ար­դեն պա­տաս­խա­նել եմ այդ հար­ցին։ Տա­րի­ներ շա­րու­նակ, այ­սօր էլ ես ստիպ­ված եմ պատմ­վածք կամ նո­վել գրել իմ ա­զատ ժա­մե­րին։ Բայց դե, ինք­ներդ գի­տեք, որ ՙա­զատ ժա­մա­նակ՚ հաս­կա­ցու­թյու­նը շատ ընդ­գր­կուն ու տա­րո­ղու­նակ է։ Հատ­կա­պես մեր ժա­մա­նակ­նե­րում, երբ զա­նա­զան մեծ ու փոքր պրոբ­լեմ­նե­րի և խն­դիր­նե­րի վեր­ջը չի երևում՝ սկ­սած ա­ռօ­րեա­կան տան հոգ­սե­րից, վեր­ջաց­րած ըն­կեր-ծա­նոթ-բա­րե­կամ­նե­րին առ­նչ­վող խն­դիր­նե­րով։
- Ձեր հիաց­մուն­քը։
- Իմ հիաց­մուն­քի ա­ռար­կան ե­ղել և մնում է Գրա­կա­նու­թյու­նը, Ար­վես­տը՝ ի­րենց բո­լոր ժան­րե­րով ու ճյու­ղե­րով։ Եվ ա­մեն ան­գամ գրա­կան մի գլուխ­գոր­ծոց կամ ե­րաժշ­տա­կան մի հրաշք ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն և կա­տա­րում լսե­լիս, ման­կան պես հիա­նում եմ ու զար­մա­նում մարդ­կա­յին անս­պառ երևա­կա­յու­թյան և տա­ղան­դի վրա։ Ա­սել է թե՝ իմ հիաց­մուն­քի ա­ռար­կան հենց այդ գե­ղե­ցիկ ու վեհ ար­ժե­քը ստեղ­ծող մարդն է ա­ռա­ջին հեր­թին։ Ար­վես­տում ինք­նա­գոր­ծու­նեու­թյուն, ան­կա­տա­րու­թյուն չեմ սի­րում։ Մենք հա­ճախ ենք շփո­թում Ար­վեստն ու ար­հես­տը, գե­ղան­կար­չին ու ներ­կա­րա­րին։ Բայց դրանք միան­գա­մայն տար­բեր բա­ներ են։ Զա­վեշտ է, պրո­ֆե­սիո­նալ ար­վես­տա­գե­տին ան­վա­նում ենք ար­հես­տա­վարժ։ Չէ՞ որ ար­վես­տը ար­հեստ չէ։ Ի դեպ, ա­տում եմ ռա­բի­սը, ո­րով­հետև այն որևէ առն­չու­թյուն չու­նի ար­վես­տի հետ։ Նույն կերպ ա­տում եմ ռա­բիս մտա­ծո­ղու­թյու­նը, ռա­բիս բար­քե­րը։
- Ձեր հա­վա­տար­մու­թյու­նը։
- Հա­վա­տար­մու­թյան հար­ցում ես պահ­պա­նո­ղա­կան եմ, այն ըն­դու­նում եմ միայն հին, ազ­գա­յին, ա­վան­դա­կան ըն­կալ­մամբ՝ հա­վա­տար­մու­թյուն առ ըն­տա­նիք, հա­վա­տար­մու­թյուն առ ըն­կեր­ներ և, վեր­ջա­պես, առ Հայ­րե­նիք։ Չեմ հար­գում ըն­տա­նի­քի, ըն­կեր­նե­րի հան­դեպ ե­սա­սի­րա­կան որևէ դրսևո­րում, ա­ռա­վել ևս՝ չեմ հար­գում ՙոր­տեղ հաց՝ այն­տեղ կաց՚ կար­գա­խո­սով ա­ռաջ­նորդ­վող­նե­րին։ Ար­ցա­խը, Հա­յաս­տա­նը որևէ այլ երկ­րի հետ չեմ փո­խի, թե­կուզ աշ­խար­հում գե­ղե­ցիկ, հրա­շա­լի և հա­րուստ բազ­մա­թիվ ան­կյուն­ներ կան։
- Ձեր հա­վա­տամ­քը։
- Ինձ հա­մար չա­փո­րո­շի­չը խիղճն է։ Դա իմ հա­վատն ու հա­վա­տամքն է, իմ դա­տա­վորն ու աստ­վածն է։ Ցան­կա­ցած հար­ցում ես ձգ­տում եմ խղ­ճիս հետ կոնֆ­լիկտ չու­նե­նալ։ Վա­ղուց այս­պի­սի տո­ղեր եմ գրել. ՙԵ­թե խիղճդ մա­քուր է, բայց հա­սա­րա­կա­կան կար­ծի­քը քո օգ­տին չէ, դա սար­սա­փե­լի չէ։ Սար­սա­փե­լին այն է, երբ հա­սա­րա­կա­կան կար­ծի­քը քո օգ­տին է, բայց խիղճդ տան­ջում է՚։
- Ձեր հիաս­թա­փու­թյու­նը։
- Ան­մի­ջա­պես Պա­րույր Սևա­կի այս տո­ղե­րը հի­շե­ցի. ՙԹո՛ւհ, ինչ­քա՛ն բան կա կյան­քում ա­տե­լի, ես չգի­տեի…՚։ Ցա­վոք, մեր օ­րե­րում այն­քա?ն շատ են հիաս­թա­փու­թյուն­նե­րը, որ այդ հար­ցին պա­տաս­խա­նե­լուց ա­ռաջ նա­խա­պես մի ցու­ցակ պի­տի կազ­մեի։ Գր­չակ­ներն ար­դեն մեր մե­ծե­րի, դա­սա­կան­նե­րի վրա են մատ թա­փա­հա­րում։ Ինչ-որ ո­ղոր­մե­լի Թու­մա­նյա­նին պարտ­ված հան­ճար է ան­վա­նում, բա­յա­թի կլկ­լաց­նող­նե­րին վաս­տա­կա­վոր ար­տիս­տի կո­չում են տա­լիս… Ա­մե­նա­մեծ հիաս­թա­փու­թյունս ար­ժեք­նե­րի հա­մա­տա­րած ար­ժեզր­կու­մից է, գրա­կա­նու­թյան ու ար­վես­տի հան­դեպ քա­մահ­րա­կան վե­րա­բեր­մուն­քից, մե­րօ­րյա կր­թա­կան հա­մա­կար­գից ու նախ­կին մարդ­կա­յին նոր­մալ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րին փո­խա­րի­նե­լու ե­կած նոր բար­քե­րից, որ­տեղ գե­րիշ­խո­ղը անձ­նա­կան շահն է…