comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Մշակույթ և կրթություն http://www.artsakhtert.com Thu, 18 Jul 2019 01:19:40 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ՀՊԱՐ­ՏՈՒ­ԹՅԱՆ ԶԳԱ­ՑՈՒ­ՄՈՎ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27140-2019-07-17-16-03-06 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27140-2019-07-17-16-03-06 ՀՊԱՐ­ՏՈՒ­ԹՅԱՆ ԶԳԱ­ՑՈՒ­ՄՈՎ
Կա­րի­նե ԲԱԽ­ՇԻ­ՅԱՆ

ք. Աս­կե­րան

Աս­կե­րա­նի մշա­կույ­թի տան բա­կում հան­դի­սա­վոր ա­րա­րո­ղու­թյուն էր. շր­ջա­նի 29 նո­րա­կո­չիկ­ներ ե­կել էին հա­մալ­րե­լու ԱՀ ՊԲ շար­քե­րը։ Այս­տեղ էին նրանց հա­րա­զատ­նե­րը, ըն­կեր­նե­րը, հա­վաք­վել էին հպար­տու­թյան վեհ զգա­ցում­նե­րով:

Նո­րա­կո­չիկ­նե­րի հա­րա­զատ­նե­րը վս­տահ էին, որ տղա­նե­րը մեծ պա­տաս­խա­նատ­վու­թյամբ են կա­տա­րե­լու հայ­րե­նի­քի հան­դեպ սր­բա­զան պարտ­քը, քան­զի թե՜ ըն­տա­նիք­նե­րում և թե՜ դպ­րոց­նե­րում ստա­ցել են հա­յե­ցի դաս­տիա­րա­կու­թյուն։ Նրանց մեջ սեր­ման­վել է սեր, նվիր­վա­ծու­թյուն դե­պի հայ­րե­նի հո­ղը, ա­մուր հիմ­քե­րի վրա է դր­վել ռազ­մա­հայ­րե­նա­սի­րա­կան ո­գին։
Նո­րա­կո­չիկ­նե­րին բա­րի ճա­նա­պարհ մաղ­թե­լու էին ե­կել Աս­կե­րա­նի շրջ­վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վար Հա­կոբ Ղահ­րա­մա­նյա­նը, Աս­կե­րա­նի շր­ջա­նը սպա­սար­կող հոգևոր հո­վիվ Տեր-Մես­րոպ Խու­նո­յա­նը, ու­րիշ­ներ:
Բաց­ման և ող­ջույ­նի խոս­քով հան­դես ե­կավ Աս­կե­րա­նի զին­կոմ Արծ­վիկ Գաբ­րիե­լյա­նը: Նա հոր­դո­րեց
պատ­վով կա­տա­րել ի­րենց պարտ­քը, ա­կան­ջա­լուր լի­նել ա­վագ­նե­րի խոս­քին, հպար­տո­րեն կրել հայ­րե­նյաց զին­վո­րի կո­չու­մը:
Շրջ­վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վար Հա­կոբ Ղահ­րա­մա­նյա­նի սր­տի խոս­քը հուզ­մուն­քով էր պա­տած.
- Ա­մեն ան­գամ ձեզ հան­դի­պե­լիս հպար­տու­թյուն եմ զգում? Այս ան­գամ հպար­տու­թյանս ա­վե­լա­ցել է նաև հուզ­մուն­քը, քա­նի որ այս հան­դի­պումն ա­ռանձ­նա­հա­տուկ է և իր խոր­հուրդն ու­նի։ Դուք գնում եք հա­մալ­րե­լու Պաշտ­պա­նու­թյան բա­նա­կի շար­քերն ու փո­խա­րի­նե­լու այն տղա­նե­րին, ով­քեր ար­դեն կա­տա­րել են ի­րենց պարտ­քը հայ­րե­նի­քի հան­դեպ և սպա­սում են ձեզ։ Այ­սօ­րը ա­մե­նա­հի­շար­ժանն է լի­նե­լու ձեր կեն­սագ­րու­թյան մեջ, դուք դա եր­բեք չեք մո­ռա­նա, ո­րով­հետև սա ա­ռա­ջին եր­կա­րատև բա­ժա­նումն է լի­նե­լու ձեր հա­րա­զատ­նե­րից։ Դուք գնում եք ծա­ռա­յե­լու հայ­րե­նի­քին, պահ­պա­նե­լու մեր պա­պե­րի ու ծնող­նե­րի ա­րյու­նով ա­զա­տագր­ված հայ­րե­նի­քի սահ­ման­ներն ու փխ­րուն խա­ղա­ղու­թյու­նը: Իսկ դա ա­մե­նա­բարձր ա­ռա­քե­լու­թյունն է:
Նո­րա­կո­չիկ­նե­րին շնոր­հա­վո­րե­ցին և բա­րի ճա­նա­պարհ մաղ­թե­ցին շր­ջա­նի հոգևոր հո­վիվ Տեր-Մես­րոպ Խու­նո­յա­նը և Աս­կե­րա­նի ՄԵ կենտ­րո­նի տնօ­րեն Ռո­մե­լա Գրի­գո­րյա­նը։
Բա­րի ծա­ռա­յու­թյուն և բա­րի վե­րա­դարձ, տղա­նե՜ր...

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 17 Jul 2019 16:01:31 +0000
ՇԱ­ՀԱՆ ԱՐԾ­ՐՈՒ­ՆԻ. ՙԱՐ­ՑԱ­ԽՈՒՄ ՏԱ­ՂԱՆ­ԴԱ­ՎՈՐ Ե­ՐԻ­ՏԱ­ՍԱՐԴ­ՆԵՐ ՇԱՏ ԿԱՆ՚ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27137-2019-07-17-15-31-49 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27137-2019-07-17-15-31-49 ՇԱ­ՀԱՆ ԱՐԾ­ՐՈՒ­ՆԻ. ՙԱՐ­ՑԱ­ԽՈՒՄ ՏԱ­ՂԱՆ­ԴԱ­ՎՈՐ  Ե­ՐԻ­ՏԱ­ՍԱՐԴ­ՆԵՐ ՇԱՏ ԿԱՆ՚
Մե­լա­նյա ՄԻ­ԼՈ­ՆՅԱՆ

 Ա­մե­րի­կաբ­նակ ան­վա­նի դաշ­նա­կա­հար, ման­կա­վարժ և կոմ­պո­զի­տոր Շա­հան Արծ­րու­նին, ով հա­մերգ­ներ է ու­նե­ցել աշ­խար­հի նշա­նա­վոր բե­մե­րում, նվա­գել Սպի­տակ տա­նը, Անգ­լիա­յի, Դա­նիա­յի, Շվե­դիա­յի և Իս­լան­դիա­յի թա­գա­վո­րա­կան պա­լատ­նե­րում, դա­սա­խո­սել Հար­վար­դի, Կո­լում­բիա­յի և Մի­չի­գա­նի հա­մալ­սա­րան­նե­րում, հու­նի­սին կր­կին հա­մեր­գով ու վար­պե­տու­թյան դա­սե­րով Ար­ցա­խում էր: Նշա­նա­վոր ե­րա­ժիշ­տը հեր­թա­կան ան­գամ հայ­րե­նիք էր այ­ցե­լել կարևոր ա­ռա­քե­լու­թյամբ` հա­մերգ­ներ տա­լու Հա­յաս­տա­նի մի շարք քա­ղաք­նե­րում և հա­մեր­գա­շարն սկ­սել էր Գո­րի­սից:

Հա­ջորդ կան­գա­ռը Ստե­փա­նա­կերտն էր, հան­դիպ­ման վայ­րը՝ Սա­յաթ-Նո­վա­յի ան­վան ե­րաժշ­տա­կան քո­լե­ջի դահ­լի­ճը։ Նա­խա­տես­ված ծրագ­րի հա­մա­ձայն՝ հա­մեր­գա­յին շր­ջա­գա­յու­թյու­նը հա­ջոր­դիվ ընդ­գր­կել է Կա­պան, Ար­գա­վանդ, Բերդ, Դի­լի­ջան, Վա­նա­ձոր, Աշ­տա­րակ քա­ղաք­նե­րը և եզ­րա­փակ­վել հու­նի­սի 22-ին` Երևա­նի Ա. Խա­չատ­րյա­նի տուն-թան­գա­րա­նում բա­րե­գոր­ծա­կան հա­մեր­գով, ո­րին մաս­նակ­ցել են նաև մար­զա­յին ե­րաժշ­տա­կան դպ­րոց­նե­րի սա­նե­րը։ Նա հա­մեր­գա­յին հան­դիպ­ման հե­տաքր­քիր ձևա­չափ էր ընտ­րել` հա­մերգ-զրույց և շնոր­հա­լի ե­րե­խա­նե­րի հետ հա­մա­տեղ կա­տա­րում­ներ։ Դաշ­նա­կա­հա­րի հա­մեր­գա­յին շր­ջա­գա­յու­թյուն­ներն ան­պայ­ման ու­ղեկց­վում են վար­պե­տու­թյան դա­սե­րով։ Նրա խոս­քով՝ այս հա­մեր­գա­շա­րե­րը նպա­տակ ու­նեն ներ­կա­յաց­նե­լու և քա­ջա­լե­րե­լու Հա­յաս­տա­նի ու Ար­ցա­խի ե­րաժշ­տա­կան դպ­րոց­նե­րի շնոր­հա­լի սա­նե­րին. ՙՆպա­տակ ու­նեմ ե­րի­տա­սարդ սերն­դին փո­խան­ցե­լու իմ գի­տե­լիք­ներն ու վար­պե­տու­թյու­նը, զար­գա­նա­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն ըն­ձե­ռել՚։
Հա­մերգ­նե­րի այս շար­քը կազ­մա­կեր­պել է Հայ օգ­նու­թյան ֆոն­դը` հա­մա­գոր­ծակ­ցե­լով Հա­յաս­տա­նի ու Ար­ցա­խի մշա­կույ­թի նա­խա­րա­րու­թյուն­նե­րի հետ։ Եր­կու տա­րի ա­ռաջ ան­վա­նի դաշ­նա­կա­հա­րը նման ծրագ­րով այ­ցե­լել էր Ար­ցախ, բայց, պի­տի փաս­տենք, որ ուն­կն­դիր­նե­րի քա­նա­կով վեր­ջին ե­լույ­թը մի քա­նի ան­գամ զի­ջում էր նա­խոր­դին։ Աշ­խար­հի մեծ բե­մե­րում ու թա­գա­վո­րա­կան պա­լատ­նե­րում բարձ­րա­ճա­շակ ունկ­նդ­րին հիաց­մունք պարգևած դաշ­նա­կա­հա­րին Ստե­փա­նա­կեր­տում լսե­լու էր ե­կել ըն­դա­մե­նը 3 տաս­նյակ հան­դի­սա­տես, այն դեպ­քում, երբ քա­ղա­քում ու­նենք ե­րաժշ­տա­կան դպ­րոց, քո­լեջ, ար­վես­տի դպ­րոց, ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան կենտ­րոն, մշա­կույ­թի տուն, մշա­կույ­թի կենտ­րոն և այլ մշա­կու­թա­յին օ­ջախ­ներ, որ­տեղ դա­սա­վան­դող և ու­սա­նող կազ­մը, թվում է, պի­տի բաց չթող­ներ նման հնա­րա­վո­րու­թյու­նը, մա­նա­վանդ այդ կր­թօ­ջախ­նե­րի դաշ­նա­մու­րի բա­ժին­նե­րի դա­սա­տու­ներն ու սո­վո­րող­նե­րը։ Մո­լո­րա­կի բո­լոր ծայ­րե­րում հռ­չակ վա­յե­լող ե­րա­ժիշ­տը մյուս աշ­խար­հա­մա­սից օվ­կիա­նո­սը հա­տե­լով մեզ մոտ էր ե­կել բա­րե­գոր­ծա­կան հա­մեր­գով ու վար­պե­տու­թյան դա­սե­րով, բայց պարզ­վում է, որ տեղ­վույս ե­րա­ժիշտ­նե­րի քիմքն այն­քան էլ բա­րե­հաճ չգտն­վեց, կամ… առ­հա­սա­րակ բա­ցա­կա­յում էին ճա­շակն ու կազ­մա­կեր­պա­կան տար­րը… Հա­տու­կենտ հան­դի­սա­տե­սով դահ­լի­ճի տես­քից դաշ­նա­կա­հա­րի դեմ­քին հիաս­թա­փու­թյան ստ­վերն անն­կատ չմ­նաց, ու թեև ջա­նում էր այն քո­ղար­կել իր բա­րեկր­թու­թյամբ, այ­դու­հան­դերձ, չկա­յին նա­խորդ հան­դիպ­ման ջեր­մու­թյունն ու պեր­ճա­խո­սու­թյու­նը, ան­գամ նա­խա­տես­ված հա­մեր­գա­յին ծրա­գի­րը լրու­մին չհա­սավ։ Միով բա­նիվ, կար­ծում ենք, ե­թե մշա­կույ­թի նա­խա­րա­րու­թյու­նը հրա­վի­րում է որևէ ար­վես­տա­գե­տի, հյու­րա­նո­ցա­յին հա­մա­րին ու այլ պայ­ման­նե­րին զու­գա­հեռ՝ հարկ է հետևո­ղա­կան լի­նել նաև այն­պի­սի մշա­կույ­թի ձևա­վոր­ման գոր­ծում, որ գո­նե իր գե­րա­տես­չու­թյան են­թա­կա­յու­թյան ներ­քո գոր­ծող հա­մա­պա­տաս­խան կա­ռույց­նե­րը ներ­կա գտն­վեն։

Շա­հան Արծ­րու­նին ծն­վել է Ստամ­բու­լում` 1943 թվա­կա­նին, ներ­կա­յում ապ­րում է ԱՄՆ-ում։ Նա Արծ­րու­նյաց ար­քա­յա­կան տան շա­ռա­վիղ է և հպարտ է իր ար­մատ­նե­րով. ՙ… ծայ­րը հաս­նում է մինչև Վան։ Ես բո­լոր փաս­տաթղ­թերն ու­նեմ, 39 սե­րունդ ե­թե հետ դառ­նանք, 39-րդ մեծ հայրս է` Գա­գիկ Արծ­րու­նին, որ շի­նել է Աղ­թա­մա­րի վան­քը՚։ Ի դեպ, ե­րա­ժիշ­տը գոր­ծուն ա­ջակ­ցու­թյուն է ու­նե­ցել Ախ­թա­մա­րի Սուրբ Խաչ ե­կե­ղե­ցու գա­գա­թին խաչ դնե­լու ար­շա­վին։ Նա կողմ է հայ-թուր­քա­կան երկ­խո­սու­թյա­նը և վս­տահ է, որ մշա­կու­թա­յին ձեռ­նարկ­նե­րը և ար­վես­տա­գետ­նե­րի ե­լույթ­ներն ի­րենց նպաստն են բե­րե­լու եր­կու եր­կր­նե­րի միջև փակ սահ­ման­նե­րի բաց­մա­նը։
Նրա ա­ռա­ջին ե­րաժշ­տա­կան քայ­լե­րը քա­ջա­լե­րո­ղը ե­ղել է մո­րա­քույ­րը` պոլ­սա­հայ նշա­նա­վոր եր­գա­հան և դաշ­նա­կա­հար Սիր­վարդ Կա­րա­մա­նու­կը։ Վեր­ջինս վաղ է նկա­տել պա­տա­նու բնա­կան ձիրքն ու ե­րաժշ­տա­կան հա­կու­մը։ Պոլ­սում գտն­վե­լու տա­րի­նե­րին Շա­հա­նը ուս­մա­նը զու­գա­հեռ հետևել է նաև տե­ղի ե­րաժշ­տա­նո­ցի դա­սըն­թա­ցին։ Ստամ­բու­լի կոն­սեր­վա­տո­րիան ա­վար­տե­լուց հե­տո 1964 թվա­կա­նին Գյուլ­բեն­կյան կր­թա­թո­շա­կով ու­սու­մը շա­րու­նա­կել է Նյու Յոր­քի Ջու­լիարդ կոն­սեր­վա­տո­րիա­յում։ Հա­մեր­գա­յին գոր­ծու­նեու­թյու­նից բա­ցի, Շա­հան Արծ­րու­նին հայտ­նի է նաև որ­պես ազ­գա­յին էթ­նիկ ե­րաժշ­տու­թյան մեկ­նա­բան, ման­կա­վարժ, գրող և պրո­դյու­սեր։ Նա հայտ­նի է հայ­կա­կան ե­րաժշ­տու­թյան ար­մատ­նե­րի մա­սին իր ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րով։ Արծ­րու­նին ձայ­նագ­րել է ՙՀայ­կա­կան դաշ­նա­մու­րա­յին ե­րաժշ­տու­թյան ծաղ­կա­քաղ՚ ձայ­նաս­կա­վա­ռա­կը և հո­վա­նա­վո­րել հայ­կա­կան վո­կալ ու գոր­ծի­քա­յին ե­րաժշ­տու­թյան հա­վա­քա­ծու` բաղ­կա­ցած 8 ձայ­նաս­կա­վա­ռա­կից։ Ան­թո­լո­գիան ընդ­գր­կում է Սա­յաթ-Նո­վա­յից մինչև Ստե­փան Էլ­մաս` նե­րա­ռե­լով նաև ժա­մա­նա­կա­կից սփյուռ­քա­հայ և հա­յաս­տա­նյան կոմ­պո­զի­տոր­նե­րի գոր­ծեր։
Ու­նի 24 ձայ­նաս­կա­վա­ռակ։ Գի­տա­կան լուրջ հե­տաք­րք­րու­թյուն ներ­կա­յաց­նող նրա ե­րաժշ­տա­գի­տա­կան հոդ­ված­նե­րը լույս են տե­սել ա­կա­դե­միա­կան պար­բե­րա­կան­նե­րում և մի­ջազ­գա­յին հե­ղի­նա­կա­վոր հան­րա­գի­տա­րան­նե­րում։ Իր ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րով ու կա­տա­րում­նե­րով դաշ­նա­կա­հա­րը մաս­նակ­ցել է ա­մե­րի­կյան հե­ռուս­տա­տե­սու­թյան մի շարք նշա­նա­վոր հա­ղոր­դում­նե­րի, ձայ­նագր­վել եվ­րո­պա­կան ռա­դիո­նե­րում, նրա կա­տա­րում­ներն ընդգրկված են BBC-ի ե­րաժշ­տա­կան ֆոն­դում։ 1996 թվա­կա­նին Ա­մե­նայն Հա­յոց կա­թո­ղի­կոս Գա­րե­գին Ա-ն Շա­հան Արծ­րու­նուն պարգևատ­րել է Հայ­րա­պե­տա­կան կոն­դա­կով և ՙՍ. Սա­հակ և Ս. Մես­րոպ՚ բարձ­րա­գույն շքան­շա­նով։ Դաշ­նա­կա­հարն ա­ջակ­ցում է Հա­յաս­տա­նում անց­կաց­վող տար­բեր ծրագ­րե­րի. Արծ­րու­նու բա­րե­գոր­ծա­կան գոր­ծու­նեու­թյան մի քա­նի հաս­ցե­նե­րի թվար­կու­մը թույլ կտա գա­ղա­փար կազ­մել նրա մար­դա­սի­րա­կան գոր­ծու­նեու­թյան մա­սին` Կո­մի­տա­սի ան­վան կոն­սեր­վա­տո­րիա, Ա­րամ Խա­չատ­րյա­նի տուն-թան­գա­րան, Չա­րեն­ցի ան­վան գրա­կա­նու­թյան և ար­վես­տի թան­գա­րան, Վա­նա­ձո­րի տա­րեց­նե­րի տուն և այլն։
Ստե­փա­նա­կեր­տյան հա­մեր­գի ըն­թաց­քում ե­լույթ ու­նե­ցան քո­լե­ջի մի խումբ ու­սա­նող­ներ: Ան­վա­նի դաշ­նա­կա­հա­րի հա­մեր­գա­յին ծրագ­րե­րից ան­բա­ժան է Կո­մի­տա­սի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյու­նը։ Նրա խոս­քով՝ ար­դի հայ ե­րաժշ­տու­թյան հիմ­նա­քա­րը Կո­մի­տասն է, ա­ռանց ո­րի մեր ե­րաժշ­տու­թյունն այլ դի­մա­գիծ կու­նե­նար։ Հայ­կա­կան ե­րաժշ­տու­թյան ար­մատ­նե­րի իր ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րով հայտ­նի տե­սա­բա­նը բա­վա­կա­նին մատ­չե­լի ձևով մեկ­նա­բա­նեց կո­մի­տա­սյան պա­րե­րի դաշ­նա­վոր­ման յու­րա­հատ­կու­թյու­նը՝ ըն­դգ­ծե­լով, որ ծայ­րաս­տի­ճան պարզ ու սա­կա­վա­թիվ նո­տա­ներ օգ­տա­գոր­ծե­լով՝ հան­ճա­րեղ եր­գա­հա­նը ստեղ­ծել է մի լե­զու, որ ՙկա­տա­րյալ, բա­ցար­ձակ ամ­բող­ջու­թյուն է՚։ Կո­մի­տա­սյան տար­բեր պա­րե­րի վեր­լու­ծու­թյունն ու­ղեկց­վում էր եր­գա­հա­նի օգ­տա­գոր­ծած ե­րաժշ­տա­կան մի­ջոց­նե­րի պար­զա­բան­մամբ, օ­րի­նակ՝ ինչ­պես ա­ռօ­րյա խոս­քում ենք օգ­տա­գոր­ծում՝ ՙդամ պա­հել՚, երբ դաշ­նա­մու­րի պա­րա­գա­յում մայր ե­ղա­նա­կին ա­ռըն­թեր այն հն­չում է ՙմի քիչ ճո­խաց­րած մո­տե­ցու­մով՚։ Ե­րա­ժիշտ կա­տա­րողն իր ա­սա­ծը հիմ­նա­վո­րեց ՙՈւ­նա­բի՚ պա­րե­ղա­նա­կով, իսկ ե­րաժշ­տա­կան մյուս հնա­րը հար­վա­ծա­յին գոր­ծիք­նե­րի հն­չո­ղու­թյան ա­պա­հո­վումն է դաշ­նա­մու­րով։ Մայր մե­ղե­դին ու­ղեկ­ցող ե­րաժշ­տա­կան այս եր­կու հնար­նե­րը Կո­մի­տա­սը փայ­լուն կեր­պով զու­գոր­դել է ՙՇու­շի­կի՚ պա­րե­ղա­նա­կում, ո­րը նույն­պես հա­մեր­գա­յին ծրագ­րի մաս էր կազ­մում։ Հն­չե­ցին նաև Ա. Խա­չատ­րյա­նի ՙՊոեմ՚, Շո­պե­նի դաշ­նա­մու­րա­յին եր­կու էք­սպ­րոմտ, Էդ. Միր­զո­յա­նի ՙԱլ­բոմ թոռ­նի­կիս հա­մար՚ գոր­ծե­րը։ Ունկ­նդ­րի հետ շփ­ման ու­րույն ձևա­չա­փը ա­ռա­վել հե­տաքր­քիր ու բո­վան­դա­կա­լից էր դարձ­նում հոգևոր հա­ղոր­դակ­ցու­թյու­նը։
76-ա­մյա ե­րա­ժիշ­տը հի­մա ա­ռա­վե­լա­պես ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րով է զբաղ­ված: ՙՀա­մեր­գը լի­նում է և անց­նում-կորս­վում, ես նա­խընտ­րում եմ ձայ­նագ­րել, որ­պես­զի ինչ որ խոր­հում եմ, զգում, մնա­յուն լի­նի և տա­րած­վի աշ­խար­հի բո­լոր գրա­դա­րան­նե­րում։ Հա­մերգ­ներ` թերևս տա­րին 20-25 հատ ու­նե­նում եմ հի­մա, սա­կայն մե­ծա­մաս­նա­բար ձայ­նագ­րու­թյան եմ հատ­կաց­նում ժա­մա­նակս և Ար­ցախ գա­լուն ու այս­տեղ նվա­գե­լուն։ 2003-ին էի ե­կել, դար­ձյալ նույն սրա­հում եմ նվա­գել։ 2003-ից առ այ­սօր ակն­հայտ փո­փո­խու­թյուն­ներ կան, շատ ա­վե­լի բար­գա­վա­ճած է, նոր է և ծաղ­կուն, ժպ­տուն է։ Հա­յաս­տա­նի հետ կա­պը ան­շուշտ կարևոր է, սա­կայն պետք է ընդ­լայ­նել սահ­ման­նե­րը, կապ հաս­տա­տել աշ­խար­հի տար­բեր եր­կր­նե­րի հետ՚,- ա­սում է նա։ Հար­ցին՝ ինչ կար­ծի­քի է Ար­ցա­խի պա­տա­նի ե­րա­ժիշտ­նե­րի մա­սին, ո­րոնց հետ վար­պե­տու­թյան դա­սեր է անց­կաց­րել, մաեստ­րոն ա­սաց. ՙՏա­ղան­դա­վոր ե­րի­տա­սարդ­ներ շատ կան՚։
Հա­վե­լենք, որ Հայ­կա­կան բա­րե­գոր­ծա­կան ընդ­հա­նուր միու­թյան ա­ռա­ջար­կով եւ ա­ջակ­ցու­թյամբ Շա­հան Արծ­րու­նին լի­նում է աշ­խար­հի հա­յա­շատ վայ­րե­րում, իր կա­տա­րում­նե­րով ար­թուն պա­հում հայ ե­րաժշ­տու­թյան հան­դեպ սերն օ­տար ա­փե­րում ապ­րող մեր հայ­րե­նա­կից­նե­րի սր­տե­րում։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 17 Jul 2019 15:27:07 +0000
Համազգային. մշակութային-գրական տարեգրքի արցախյան շնորհանդես Տիգրանակերտում http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27114-2019-07-12-16-44-02 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27114-2019-07-12-16-44-02 Համազգային. մշակութային-գրական տարեգրքի արցախյան շնորհանդես Տիգրանակերտում
Սրբուհի Վանյան

 Հուլիսի 11-ին ՙՏիգրանակերտ պետական պատմամշակութային արգելոցում՚ տեղի ունեցավ Արցախի ՙՀամազգային՚ մշակութային-գրական տարեգրքի շնորհանդեսը: Այն հրատարակվել է Համազգային հայ կրթական մշակութային միության Արցախի գրասենյակի կողմից՝ նույն կառույցի երևանյան գրասենյակի աջակցությամբ: 

Տարեգրքի շնորհանդեսն արդեն կայացել է Սփյուռքում, ինչպես ՙՀամազգայինի՚ արցախյան գրասենյակի պատասխանատու Հերմինե Ավագյանն արտահայտվեց՝ պատմական Լիբանանի հայաշունչ Այնճարում: Նախաձեռնող խումբն առիթ է ունեցել այն ներկայացնել նաև Բեյրութում և նմուշներ նվիրել Լիբանանում գործող հայկական կրթօջախներին: Հ. Ավագյանը ելույթի իր խոսքում նշեց, որ նպատակ ունեն տարեգիրքը տարածել և Համազգայինի այլ գրասենյակների միջոցով հասցնել սփյուռքի տարբեր հայկական կրթօջախներ ու արցախյան արվեստն ու խոսքը հասանելի դարձնել հայ երիտասարդին: Այն պետք է հանդիսանա մշակութային կամուրջ Արցախի ու Սփյուռքի միջև և հայրենիքի կանչ այնտեղի մեր հայրենակիցների համար: ՙՀամազգային՚ խորագիրը տարեգրքի համար պատահական չի ընտրվել. այն խորհրդանշում է ոչ միայն համանուն կրթարանը, այլև այն, որ Արցախը համազգային բնօրրան է, որտեղ անելիք ունի յուրաքանչյուր հայ:
Պատահական չի ընտրվել նաև շնորհանդեսի վայրը՝ Տիգրանակերտը: Տարեգրքի վրա պատկերված է Տիգրանակերտի պեղումների ժամանակ գտնված` մ.թ. 5-6 դարերի խաչաձև հորինվածքով խոյակը, իսկ նրանում տեղ գտած առաջին հոդվածը, որի հեղինակն այդ պատմական վայրի պեղումների արշավախմբի ղեկավար Համլետ Պետրոսյանն է, նույնպես Արցախի Տիգրանակերտին է առնչվում:
Շնորհանդեսի պաշտոնական բացմանը ներկա էին ԱՀ մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և զբոսաշրջության նախարար Լեռնիկ Հովհաննիսյանը, տարեգրքի խմբագրական խորհրդի անդամներ Սպարտակ Ղարաբաղցյանը, Միքայել Հաջյանը:
Լ. Հովհաննիսյանը կարևորել է Համազգային կրթական մշակութային միության պաշտոնական ներկայացվածությունն Արցախում, այս տարեգրքի լույս ընծայումը՝ Սփյուռքի հետ կրթամշակութային կապերի ամրապնդման և այնտեղի մեր երիտասարդների հայեցի դաստիարակության տեսանկյունից:
Միջոցառմանը համերգային ծրագրով հանդես է եկել արցախցի երիտասարդ երգիչ Արթուր Խաչենցը: Շնորհանդեսին ներկա հյուրերի մեջ եղել են մեծ թվով սփյուռքահայեր. նրանց թվում նաև երգիչ Գևորգ Հաճյանը, ով նույնպես երգել է միջոցառման ժամանակ:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Fri, 12 Jul 2019 16:39:39 +0000
ԵՐ­ԿՈՒ ԽՈՍՔ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27104-2019-07-12-11-45-46 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27104-2019-07-12-11-45-46 ԵՐ­ԿՈՒ ԽՈՍՔ
Վար­դան ՀԱ­ԿՈ­ԲՅԱՆ

 Գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը Նո­րեկ Գաս­պա­րյա­նի պատմ­վածք­նե­րում զար­գա­նում են դր­վագ­նե­րով՝ ամ­բող­ջաց­նե­լով սյու­ժեն, որն, ի դեպ, դուրս է ա­վան­դա­կա­նի ըն­դուն­ված սահ­ման­նե­րից։ Հե­ղի­նա­կը միան­գա­մայն նո­րո­վի է փոր­ձում ներ­կա­յաց­նել իր աշ­խար­հը, ուր գե­րիշ­խո­ղը մար­դու դրա­ման է, ո­րը ՙտեղ չի թող­նում՚ մտա­ծե­լու ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան ժան­րա­յին ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն­նե­րի մա­սին, քա­նի որ գրո­ղի գրի­չը շարժ­վում է միան­գա­մայն ա­զատ՝ հե­ռու մնա­լով ար­դեն ՙկա­նո­նա­կարգ­ված՚ հնա­րանք­նե­րից ու մո­տե­ցում­նե­րից։ 

ՙԱնձրևոտ օր՚ պատմ­ված­քում նկա­տե­լի են հո­գե­բա­նա­կան դի­տար­կում­նե­րը փի­լի­սո­փա­յա­կան հար­թու­թյան վրա, թեև գրողն ա­սես հե­տա­մուտ չէ դրան, ա­վե­լին՝ միա­նում է գրա­կան հե­րո­սին, որ նա թեթև տա­նի հո­գե­կան ծանր տվայ­տանք­նե­րը, մա­նա­վանդ երբ նա ա­մեն քայ­լի բախ­վում է ոչ թե ա­նըն­դու­նե­լի վի­ճակ­նե­րի, այլ այն ա­մե­նի հետ, ինչն իր սկզ­բունք­նե­րին հա­կա­ցուց­ված է, ինքն ի­րեն է բախ­վում՝ ա­կա­մա­յից իր ես-ը բա­ժա­նե­լով եր­կու ինք­նու­րույն հա­կաբևեռ­նե­րի։ Պե­ղում է հե­րոսն ինքն ի­րեն՝ ան­վերջ, ա­նընդ­հատ, ա­մեն մի ա­ռի­թով, և պարզ­վում է, որ նրա­նում կողք կող­քի ապ­րում են և՜ ա­վան­դա­պահ նախ­նի­նե­րը՝ ի­րենց ան­խա­թա­րե­լի ար­ժե­հա­մա­կար­գով, և՜ զա­վակ­նե­րը, կի­նը, շր­ջա­պա­տը՝ բո­լո­րո­վին այլ սկզ­բունք­նե­րով։ Եվ հենց այս հա­կա­սա­կան, ա­ռա­ջին հա­յաց­քից ի­րա­րա­մերժ, բայց ի­րա­կա­նում մե­կը մյու­սի գո­յու­թյու­նը պայ­մա­նա­վո­րող տրա­մադ­րու­թյուն­նե­րի և ի­րադ­րու­թյուն­նե­րի բա­խում­նե­րի հա­մա­պատ­կե­րում է խո­րա­նում ներ­քին դրա­ման՝ ել­քի փնտր­տուք­նե­րով։
Ա­ռա­ջին իսկ տո­ղե­րից սկ­սած ի­րեն զգաց­նել է տա­լիս ցա­վը, այն­քան, որ պատմ­ված­քի հե­րո­սը կանգ­նում է ինքն իր չհաղ­թա­հար­ված ապ­րում­նե­րի ա­ռաջ. ՙՌո­բեր­տը վա­խե­նում էր տուն մտ­նել և դա ա­ռա­ջին ան­գամ էր՚։ Ա­ռա­ջին ան­գա­մը՝ միշտ է։ Անձրևը իշ­խող է դառ­նում ա­մե­նու­րեք, ան­գամ՝ հե­րոս­նե­րի մեջ, այն ոչ միայն սպաս­ված է ծա­ղիկ­նե­րի հա­մար, այլ եր­բեմն նաև կա­նաչ շյու­ղեր ու ծա­ռե­րի ճյու­ղեր է ջար­դում։ ՙԱնձրևոտ օր՚-ը թե­մա­տիկ ա­ղերս­ներ ու­նի ՙՄեծ տղան՚ պատմ­ված­քի հետ։ Եվ, ընդ­հան­րա­պես, կա­րե­լի է ա­սել, գր­քի բո­լոր պատմ­վածք­ներն էլ օր­գա­նա­կան շա­րու­նա­կու­թյունն են կազ­մում մե­կը մյու­սի։
Նա­խորդ ժո­ղո­վա­ծուից հե­տո, ես նկա­տի ու­նեմ Նո­րե­կի ար­ձա­կը, ՙԵ­ղա­ծը մի բան չէ՚ գիր­քը հս­կա­յա­կան ա­ռա­ջըն­թաց է ար­ձա­նագ­րում գրո­ղի ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան կյան­քում։ Էլ չեմ խո­սում այն մա­սին, որ նրա ար­ձա­կը զգա­լիո­րեն հարս­տաց­նում է պոե­զիան, իսկ վեր­ջինս նոր շեր­տեր ու ռիթ­մեր է ձեռք բե­րում ար­ձա­կով։ Գր­քի պատ­վածք­նե­րից յու­րա­քան­չյու­րը հն­չում է որ­պես մի ինք­նա­տիպ հա­ման­վագ։
Գիրքն ա­ռանց հուզ­մուն­քի հնա­րա­վոր չէ կար­դալ։ Ըն­թերց­վող գիրք է ստեղ­ծել Նո­րե­կը։ Բայց խոս­տո­վա­նեմ, որ ինձ վրա ա­ռանձ­նա­կի տպա­վո­րու­թյուն է թո­ղել ՙՉբեր Մա­նու­շա­կը՚։ Այս գոր­ծում ա­ռա­վել հս­տակ է դրսևոր­վում հե­ղի­նա­կի հո­գե­գե­ղան­կար­չա­կան, ե­թե կա­րե­լի է այս­պես ա­սել, տա­ղան­դը։ Հե­րո­սու­հին Մա­նու­շակն է։ Ա­սենք, որ Նո­րեկ Գաս­պա­րյա­նը սի­րում է մի­ջամ­տել իր հե­րոս­նե­րի ա­րարք­նե­րին, այս գոր­ծում՝ ա­ռա­վել ևս։ Ի­հար­կե, դա գրա­կան նա­խա­սի­րու­թյան խն­դիր է։ Եր­բեմն ու­զում ես հե­րոս­նե­րին տես­նել ՙի­րենք ի­րենց հետ՚, ան­մի­ջամ­տու­թյան մեջ, բայց Նո­րեկն այն­քան տե­ղին է ներ­քաշ­վում իր կեր­տած կեր­պար­նե­րում, որ ուղ­ղա­կի մտա­ծում ես, թե այդ­պես էլ պետք է լի­նի։
Նրա Մա­նու­շակն օժտ­ված է այն­պի­սի բա­րե­մաս­նու­թյուն­նե­րով՝ ներ­քին և ար­տա­քին, ո­րոնք հե­րո­սու­հուն դարձ­նում են բա­ցա­ռիկ ոչ միայն բնա­վո­րու­թյամբ, այլ նաև ճա­կա­տագ­րով։ Հե­ղի­նա­կը Մա­նու­շա­կին ներ­կա­յաց­նում է հո­գե­կան նկա­րագ­րով, վշ­տի ու ցա­վի դեմ մար­տն­չե­լու բնա­կան նե­րու­ժով՝ դարձ­նե­լով նրան, ի վեր­ջո, գրե­թե ան­թե­րի։ Նո­րեկ Գաս­պա­րյանն իր գե­ղա­գի­տու­թյու­նը հո­գու չցու­ցադր­վող ո­րա­կա­կան նի­շե­րի վրա է կա­ռու­ցում և դրա­նից զգա­լիո­րեն շա­հում է նրա ար­ձա­կը։ Ար­վես­տի ա­մեն մի իս­կա­կան գործ են­թադ­րում է ո­րո­շա­կի թար­մու­թյուն ու նո­րա­րա­րա­կան շունչ։ Նո­րեկ Գաս­պա­րյա­նը թե՜ բա­նաս­տեղ­ծա­կան, թե՜ ար­ձակ ժո­ղո­վա­ծու­նե­րի մեջ մշ­տա­պես ձգ­տում է հաղ­թա­հա­րել՜­կարծ­րա­տի­պե­րը։՜Նա գրում է իր բա­ռով, խո­սում է իր ձայ­նով, ընդ­գծ­ված բնա­վո­րու­թյամբ, ո­րոնք և ձևա­վո­րում են նրա գե­ղար­վես­տա­կան ինք­նա­տիպ մտա­ծո­ղու­թյու­նը։ ՙԵ­ղա­ծը մի բան չէ՚ ժո­ղո­վա­ծուն դրա առ­հա­վատ­չյան է։

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Fri, 12 Jul 2019 11:39:14 +0000
ՀՐԱ­ՊԱ­ՐԱ­ԿԻ ՎՐԱ Է ՙԳԻ­ՏԱ­ԿԱՆ ԱՐ­ՑԱԽ՚-Ի ՀԵՐ­ԹԱ­ԿԱՆ ՀԱ­ՄԱ­ՐԸ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27090-2019-07-10-16-18-32 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27090-2019-07-10-16-18-32 ՀՐԱ­ՊԱ­ՐԱ­ԿԻ ՎՐԱ Է ՙԳԻ­ՏԱ­ԿԱՆ ԱՐ­ՑԱԽ՚-Ի ՀԵՐ­ԹԱ­ԿԱՆ ՀԱ­ՄԱ­ՐԸ
Սվետ­լա­նա ԽԱ­ՉԱՏ­ՐՅԱՆ

 Լույս է տե­սել ՙԳի­տա­կան Ար­ցախ՚ հան­դե­սի այս տար­վա ա­ռա­ջին հա­մա­րը: Պար­բե­րա­կա­նի հիմ­նա­դի­րը Երևա­նի պե­տա­կան հա­մալ­սա­րանն է, հրա­տա­րա­կի­չը` Ար­ցա­խի ե­րի­տա­սարդ գիտ­նա­կան­նե­րի և մաս­նա­գետ­նե­րի միա­վո­րում՚ (ԱԵԳՄՄ) հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյու­նը: Լույս է տես­նում տա­րե­կան եր­կու ան­գամ, ընդգրկված է ԲՈԿ-ի պար­բե­րա­կան­նե­րի ցան­կում:

Գլ­խա­վոր խմ­բա­գիրն Ար­ցա­խի ԱԵԳՄՄ նա­խա­գահ ի­րա­վա­բա­նա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի թեկ­նա­ծու, դո­ցենտ Ա­վե­տիք Հա­րու­թյու­նյանն է, տե­ղա­կա­լը` Գո­րի­սից բա­նա­սի­րա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի թեկ­նա­ծու, դո­ցենտ Թեհ­մի­նա Մա­րու­թյա­նը: Խմ­բագ­րա­կան խոր­հուր­դը, ո­րի կազ­մում ընդգրկված են Ար­ցա­խը, Հա­յաս­տա­նը, Ռու­սաս­տա­նը, Գեր­մա­նիան և Լե­հաս­տա­նը ներ­կա­յաց­նող գիտ­նա­կան­ներ, նա­խա­գա­հում է ՀՀ ԳԱԱ թղ­թա­կից ան­դամ, պատ­մա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի դոկ­տոր, պրո­ֆե­սոր Ա­րամ Սի­մո­նյա­նը:
Պար­բե­րա­կա­նը հրա­տա­րակ­վում է Զան­գե­զու­րի պղն­ձա­մո­լիբ­դե­նա­յին գոր­ծա­րա­նի հո­վա­նա­վո­րու­թյամբ, 30 մա­մուլ ծա­վա­լով, հոդ­ված­նե­րը` հա­յե­րեն, ռու­սե­րեն, անգ­լե­րեն լե­զու­նե­րով:Ու­նի հետևյալ բա­ժին­նե­րը`լրագ­րու­թյուն, փի­լի­սո­փա­յու­թյուն և հո­գե­բա­նու­թյուն, սո­ցիո­լո­գիա, քա­ղա­քա­գիու­թյուն և մի­ջազ­գա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն­ներ, տն­տե­սա­գի­տու­թյուն, ի­րա­վա­գի­տու­թյուն, ման­կա­վար­ժու­թյուն, լեզ­վա­բա­նու­թյուն և գրա­կա­նա­գի­տու­թյուն, պատ­մու­թյուն, գրա­խո­սու­թյուն­ներ, ե­րի­տա­սարդ գիտ­նա­կա­նի ամ­բիոն:
Նոր հա­մա­րի լույ­սը­ծայ­ման կա­պակ­ցու­թյամբ ԱԵԳՄՄ նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ ՙՎա­լեքս գար­դեն՚ հյու­րա­նո­ցա­յին հա­մա­լի­րում տե­ղի ու­նե­ցավ քն­նար­կում Ար­ցա­խի գի­տա­կան հան­րույ­թի մաս­նակ­ցու­թյամբ: Գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Ավ. Հա­րու­թյու­նյա­նի խոս­քով` նպա­տակ ու­նեն լսե­լու ներ­կա­նե­րի կար­ծի­քը, խոր­հուրդ­նե­րը` դրա­նով իսկ ուղ­ղոր­դե­լով ի­րենց ա­նե­լիք­նե­րը, ո­րոնք կն­պաս­տեն ա­վե­լի ար­հես­տա­վար­ժո­րեն ի­րա­կա­նաց­նե­լու ԱԵԳՄՄ գոր­ծու­նեու­թյու­նը, ո­րի նա­խագ­ծե­րից է հան­դե­սի հրա­տա­րա­կու­մը:
ՙԳի­տա­կան Ար­ցախ՚-ի այս հա­մա­րում տեղ են գտել 7 եր­կր­նե­րի 47 հե­ղի­նակ­նե­րի աշ­խա­տանք­ներ: ՙՊար­բե­րա­կա­նի հրա­տա­րակ­ման գլ­խա­վոր նպա­տա­կը Ար­ցա­խի գի­տու­թյան, ինչ­պես նաև գի­տա­կան դի­վա­նա­գի­տու­թյան զար­գա­ցումն է, գի­տու­թյան մի­ջո­ցով Ար­ցախն աշ­խար­հին ներ­կա­յաց­նե­լը ինչ­պես օ­տա­րերկ­րյա հե­ղի­նակ­նե­րի աշ­խա­տանք­նե­րը տպագ­րե­լով, այն­պես էլ ե­րի­տա­սարդ­նե­րի հա­մար յու­րո­վի հար­թակ ստեղ­ծե­լով ի­րենց հե­տա­գա գոր­ծու­նեու­թյան հա­մար՚,-ա­սաց խմ­բա­գի­րը` ներ­կա­նե­րին կոչ ա­նե­լով կա­ռու­ցո­ղա­կան խո­սակ­ցու­թյուն ծա­վա­լել տպագր­ված նյու­թե­րի վե­րա­բե­րյալ:
Նախ­քան քն­նարկ­մանն անց­նե­լը ԱԵԳՄՄ ան­դամ Ա­նուշ Դո­լու­խա­նյանն ամ­փոփ ներ­կա­յաց­րեց կազ­մա­կեր­պու­թյան կա­տա­րած աշ­խա­տանք­նե­րը: Նրա­նում կարևոր տեղ են գրա­վում մի­ջազ­գա­յին ե­րի­տա­սար­դա­կան գի­տա­ժո­ղով­նե­րի, կլոր սե­ղան­նե­րի, գի­տա­կան ըն­թեր­ցում­նե­րի կազ­մա­կեր­պու­մը, Ար­ցա­խի է­լեկտ­րո­նա­յին գրա­դա­րա­նի ստեղ­ծու­մը, ինչ­պես ար­դեն ա­սա­ցինք` գի­տա­կան պար­բե­րա­կա­նի հրա­տա­րա­կու­մը:

Բա­նա­սի­րա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի դոկ­տոր, պրո­ֆե­սոր Սոկ­րատ Խա­նյանն ա­ռա­ջի­նը ող­ջու­նեց հան­դե­սի հեր­թա­կան հա­մա­րը և նրա­նում տեղ գտած հե­տաքր­քիր հոդ­ված­նե­րը, ո­րոնց թե­մա­նե­րը նոր չլի­նե­լով հան­դերձ` նո­րո­վի են ներ­կա­յաց­վում: Նա ափ­սո­սանք հայտ­նեց, որ հա­մա­րում շուրջ 50 հե­ղի­նակ­նե­րից ըն­դա­մե­նը 4-ն են Ար­ցա­խից: ՙԵ­թե մենք հա­վակ­նում ենք ներ­կա­յա­նալ որ­պես գի­տա­կան Ար­ցախ, գի­տա­ժո­ղով լի­նի թե հան­դես, հե­ղի­նակ­նե­րի առն­վազն կե­սը պետք է լի­նի Ար­ցա­խից՚,-ա­սաց նա: Նրա կար­ծի­քով` պար­բե­րա­կա­նը պետք է լի­նի մի յու­րա­տե­սակ գի­տա­կան կենտ­րոն, ո­րը պետք է գի­տա­կան աշ­խա­տանք­նե­րը կազ­մա­կեր­պող ուժ լի­նի:
Նրա կար­ծի­քը կի­սե­ցին ԱԺ փոխ­խոս­նակ, պատ­մա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի դոկ­տոր, պրո­ֆե­սոր Վահ­րամ Բա­լա­յա­նը, ո­րը նաև ՙԳի­տա­կան Ար­ցախ՚-ի խմ­բագ­րա­կան խոր­հր­դի ան­դամ է, Ար­ցա­խի գի­տա­կան կենտ­րո­նի տնօ­րեն Ստե­փան Դա­դա­յա­նը:
Վեր­ջինս կար­ծում է, որ Ար­ցա­խում գոր­ծող 160 գի­տու­թյուն­նե­րի թեկ­նա­ծու­նե­րը և 20 դոկ­տոր­ներն ի զո­րու են ա­պա­հո­վել այս­տեղ լույս տես­նող գի­տա­կան տե­ղե­կագ­րե­րը: Բայց թե ին­չու քն­նարկ­վող հան­դե­սում չկան Գի­տա­կան կենտ­րո­նից հե­ղի­նակ­ներ, ա­վե­լի ճեշտ ներ­կա­յաց­ված է մե­կը` ի դեմս խմ­բագ­րի, պատ­ճառն այն է, որ վե­րա­դաս գի­տա­կան մար­մին­նե­րը գի­տու­թյամբ զբաղ­վող ան­ձան­ցից պա­հան­ջում են տպագր­վել տար­բեր եր­կր­նե­րի բարձր վար­կա­նիշ ու­նե­ցող գի­տա­կան հան­դես­նե­րում: Կոնկ­րետ Գի­տա­կան կենտ­րո­նի աշ­խա­տա­կից­նե­րը տա­րե­կան 40 հոդ­ված են տպագ­րում աշ­խար­հի տար­բեր գի­տա­կան ամ­սագ­րե­րում, սա­կայն դա չի խան­գա­րում, որ նրանք տպագր­վեն նաև Ար­ցա­խում: Նրա բա­րե­մաղ­թանքն էր ՙԳի­տա­կան Ար­ցախ՚-ը տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում այն­պի­սի բարձր մա­կար­դակ ու­նե­նա, որ իս­կա­պես գի­տու­թյան աս­պա­րե­զում աշ­խա­տող մեր հայ­րե­նա­կից­նե­րը տպագր­վե­լու հա­մար տար­բեր եր­կր­նե­րի վար­կա­նի­շա­յին հան­դես­ներ չո­րո­նեն:
ԱԺ փոխ­խոս­նակ Վահ­րամ Բա­լա­յա­նը, հա­մա­ձայն լի­նե­լով, որ ՙԳի­տա­կան Ար­ցախ՚-ի գոր­ծա­ռույթ­նե­րից մե­կը պետք է լի­նի երկ­րում գի­տա­կան մի­ջա­վայ­րի, գի­տա­կան դպ­րո­ցի ձևա­վո­րու­մը, հա­մոզ­ված է, որ ԱԵԳՄՄ ե­ռան­դուն նա­խա­գա­հը և նրան շր­ջա­պա­տող ե­րի­տա­սարդ գիտ­նա­կան­ներն ի վի­ճա­կի են դա ա­նել և մեծ հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի հաս­նել:
Շու­շիի տեխ­նո­լո­գիա­կան հա­մալ­սա­րա­նի ռեկ­տոր, տեխ­նի­կա­կան գի­տու­թյուն­նե­րի դոկ­տոր, պրո­ֆե­սոր Հով­հան­նես Թոք­մա­ջյա­նը լրիվ հա­կա­ռակ կար­ծի­քը հայտ­նեց. ըստ նրա` պետք է որ­քան հնա­րա­վոր է, դր­սից տպագր­վեն: Դա վե­րա­բե­րում է նաև գի­տա­ժո­ղով­նե­րին, քա­նի որ Ար­ցա­խը փոքր եր­կիր է և չի կա­րող պար­բե­րա­կանն ամ­բող­ջու­թյամբ լրաց­նել ո­րա­կյալ հոդ­ված­նե­րով, հատ­կա­պես ե­թե խոս­քը վե­րա­բե­րում է տեխ­նի­կա­կա­նին: Նրա հա­մոզ­մամբ` հան­դե­սը կա­րող է ա­րագ դուրս գալ մի­ջազ­գա­յին աս­պա­րեզ, ին­չի հա­մար բո­լոր նա­խադ­րյալ­նե­րը կան: Նրա դի­տո­ղու­թյուն­նե­րը վե­րա­բե­րում էին հան­դե­սի չա­փե­րին և ծա­վա­լին, տա­ռա­տե­սակ­նե­րին: Նա կազ­մա­կեր­պու­թյա­նը խոր­հուրդ տվեց դուրս գալ ե­րի­տա­սար­դա­կան կա­պանք­նե­րից. նրանք կա­րող են հիմ­նա­դիր լի­նեն, կազ­մա­կեր­պիչ­ներ, բայց գի­տու­թյունն ընդ­հա­նուր է:
ՙԳի­տա­կան Ար­ցախ՚-ի նոր հա­մա­րի վե­րա­բե­րյալ ի­րենց տե­սա­կետն ար­տա­հայ­տե­ցին նաև ԱրՊՀ պրո­ռեկ­տոր Վա­լե­րի Ա­վա­նե­սյա­նը, տն­տե­սա­գետ, հա­մա­րի գրա­խոս Կա­րեն Ներ­սի­սյա­նը, ԱԵԳՄՄ ան­դամ­ներ, ու­րիշ­ներ:

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 10 Jul 2019 16:13:46 +0000
ՐԱՖ­ՖԻ ՋԵՆ­ԴՈ­ՅԱՆ՝ ՆԿԱ­ՐԻ­ՉԸ ՊԵՏՔ Է ՊՐՊ­ՏՈՂ ԼԻ­ՆԻ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27089-2019-07-10-15-46-25 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27089-2019-07-10-15-46-25 ՐԱՖ­ՖԻ ՋԵՆ­ԴՈ­ՅԱՆ՝ ՆԿԱ­ՐԻ­ՉԸ ՊԵՏՔ Է  ՊՐՊ­ՏՈՂ ԼԻ­ՆԻ
Ըն­դուն­ված է հա­մա­րել,…

Ֆրան­սիա­յում հա­յե­րի ներ­կա­յու­թյան մա­սին ա­ռա­ջին հի­շա­տա­կում­նե­րը թվագր­վում են վաղ միջ­նա­դա­րին։ Օռ­լեան քա­ղա­քից հե­ռու՝ Ժեր­մի­նյե դե Պրե վայ­րում է գտն­վում Ֆրան­սիա­յի կրո­նա­կան հնա­գույն կա­ռույց­նե­րից մե­կը՝ 806թ. հու­նա­կան խա­չի ձևով մոխ­րա­գույն քա­րից կա­ռուց­ված Կա­րո­լինգ­նե­րի մա­տու­ռը։ Պատ­մա­բան­նե­րը պն­դում են, որ մա­տու­ռը հի­շեց­նում է Մեծ Հայ­քի պատ­մա­կան Բա­գա­րան քա­ղա­քի ե­կե­ղե­ցին, իսկ նրա ճար­տա­րա­պետն ար­մատ­նե­րով Հա­յաս­տա­նից էր՝ Օ­դոն ա­նու­նով։

1393թ. Փա­րի­զում Ցե­լես­տին­ցի­նե­րի աբ­բա­յու­թյու­նում թաղ­վում է Կի­լի­կյան Հա­յաս­տա­նի վեր­ջին թա­գա­վոր Լևոն VI¬ը։ Ա­վե­լի ուշ սպի­տակ մար­մա­րե շի­րի­մը տե­ղա­փո­խում են Սեն Դե­նիի բա­զի­լիկ ե­կե­ղե­ցի։ Աս­տի­ճա­նա­բար Ֆրան­սիա­յում ապ­րող հա­յե­րի մա­սին տե­ղե­կու­թյուն­ներն ա­վե­լա­նում են։ Ո­մանք հա­յե­րե­նով գր­քեր էին հրա­տա­րա­կում, ու­րիշ­նե­րը՝ օգ­նում մայ­րե­նի լե­զուն սո­վո­րե­լու հար­ցում, ինչ¬որ մեկն սկ­սեց զբաղ­վել ար­տադ­րու­թյամբ, մեկ ու­րի­շը՝ առևտրով։
1915¬1923թթ. Արևմտյան Հա­յաս­տա­նում տե­ղի ու­նե­ցած ցե­ղաս­պա­նու­թյան պատ­ճա­ռով մի­լիո­նա­վոր հա­յեր ար­տա­գաղ­թում են աշ­խար­հի տար­բեր եր­կր­ներ, այդ թվում և Ֆրան­սիա։ Նրանց միա­նում են Խոր­հր­դա­յին Ռու­սաս­տա­նից, Մեր­ձա­վոր Արևել­քից տե­ղա­փոխ­ված հա­յե­րը։ Հա­կա­ռակ ա­մե­նօ­րյա կյան­քի դա­ժա­նու­թյա­նը, հայ­րե­նա­զուրկ մար­դու կար­գա­վի­ճա­կին, հա­յե­րը Ֆրան­սիա­յում ապ­րում էին աշ­խույժ ու գոր­ծուն կյան­քով։ Նրանք կա­րո­ղա­ցան ին­տեգր­վել ֆրան­սիա­կան հա­սա­րա­կու­թյա­նը՝ միա­ժա­մա­նակ պահ­պա­նե­լով ազ­գա­յին ինք­նու­թյու­նը։ Հրա­տա­րակ­վում էին հայ­կա­կան թեր­թեր, ստեղծ­վում ազ­գա­յին ըն­կե­րակ­ցու­թյուն­ներ, հատ­կա­պես ու­սա­նո­ղու­թյան շր­ջա­նում։
1926թ. Փա­րի­զում կազ­մա­կերպ­վում է ՙԱ­նի՚ ամ­սագ­րի շուրջ ձևա­վոր­ված հայ նկա­րիչ­նե­րի միու­թյու­նը։ Նրա հիմ­նա­դիր­նե­րից են գե­ղան­կա­րիչ, Էդ­գար Շա­խի­նի գր­քե­րի պատ­կե­րա­զարդ­ման հե­ղի­նակ, ծո­վան­կա­րիչ Վար­դան Մա­խո­խյա­նը, քան­դա­կա­գործ Հա­կոբ Գյուր­ջյա­նը, գրա­ֆի­կա­կան նկա­րիչ Կա­րա­պետ Ա­դա­մյա­նը, նկա­րիչ, ՙհայ ող­բա­սաց՚ Սար­գիս Խա­չատ­րյա­նը։ Փա­րի­զը դառ­նում է հայ մշա­կույ­թի կենտ­րոն։ Մար­տի­րոս Սա­րյա­նը կազ­մա­կեր­պում է իր աշ­խա­տանք­նե­րի ցու­ցա­հան­դե­սը Փա­րի­զի Շառլ Օ­գյուստ Ժե­րա­րի պատ­կե­րաս­րա­հում։ Լուվ­րում ցու­ցադր­վում են Եր­վանդ Քո­չա­րի գոր­ծե­րը։ Մեծ ճա­նա­չում են ձեռք բե­րում նկա­րիչ­ներ Ժան Ժան­սե­մի (Հով­հան­նես Սե­մեր­ջյան) և Ժան Գառ­զուի (Գառ­նիկ Զու­լու­մյան) գոր­ծե­րը։
Այ­սօր էլ Ֆրան­սիա­յում ապ­րում և ստեղ­ծա­գոր­ծում են տա­ղան­դա­վոր հայ նկա­րիչ­ներ, ո­րոնց գոր­ծե­րը նոր էջ են բա­ցում կեր­պար­վես­տի պատ­մու­թյան մեջ։
Րաֆ­ֆի Ջեն­դո­յա­նը նրան­ցից մեկն է։ Կր­թու­թյուն ստա­նա­լով Gobelins ար­վես­տի դպ­րո­ցում, Րաֆ­ֆին ապ­րում և աշ­խա­տում է Փա­րի­զում։ Ա­վե­լի քան 20 տա­րի զբաղ­վում է գե­ղան­կար­չու­թյամբ։ Նրա աշ­խա­տանք­նե­րը ցու­ցադր­վել են Գրան Պա­լեում, Ազ­գա­յին ծո­վա­յին թան­գա­րա­նում, Փա­րի­զի V օկ­րու­գի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նում, Ֆլո­րալ դե Պա­րի զբո­սայ­գու ՙՖրան­սիա­կան նկա­րիչ­նե­րի շր­ջա­նակ՚ սրա­հում։ Րաֆ­ֆու աշ­խա­տանք­նե­րի ընդգրկմամբ վեր­ջին ցու­ցա­հան­դե­սը Փա­րի­զի Հաշ­ման­դամ­նե­րի տանն էր։

Ջեն­դո­յա­նի կտավ­նե­րը բա­ցա­հայ­տում են նկար­չի բազ­մա­շերտ տա­ղան­դը։ Նրա աշ­խա­տանք­ներն ի­րեն­ցից ներ­կա­յաց­նում են դի­ման­կար­ներ՝ մուգ ե­րանգ­նե­րով, փա­րի­զյան փո­ղոց­նե­րի տե­սա­րան­նե­րով յու­ղան­կար­ներ, ի­լյուստ­րա­տիվ գրա­ֆի­կա։ Նկա­րի­չը ստեղ­ծա­գոր­ծում է տար­բեր ո­ճե­րում։ Այ­դու­հան­դերձ, նրա ար­վես­տում ա­ռանձ­նա­նում է եր­կու հիմ­նա­կան ուղ­ղու­թյուն՝ երևա­կա­յա­կան աշ­խարհ­նե­րի ստեղ­ծում և քա­ղա­քի տե­սա­րան­նե­րի պատ­կե­րում։ Բնու­թագ­րե­լով Րաֆ­ֆի Ջեն­դո­յա­նի ար­վես­տը, կա­րե­լի է ա­սել, որ այն Մոն­մարտ­րի նկա­րիչ­նե­րի սթիմ­պան­կի (գի­տա­կան ֆան­տաս­տի­կա­յի են­թա­ժանր) և ռեա­լիզ­մի հա­մադ­րումն է։ Րաֆ­ֆի Ջեն­դո­յա­նի գե­ղար­վես­տա­կան տիե­զեր­քի հա­մար ո­գեշ­նչ­ման աղ­բյուր են հան­դի­սա­նում ա­սիա­կան ար­վես­տը, դա­սա­կան գե­ղան­կար­չու­թյու­նը և ան­գամ կո­միքս­նե­րը։
Ջեն­դո­յա­նի գոր­ծե­րից շա­տե­րը նվիր­ված են Փա­րի­զի լա­տի­նա­կան թա­ղա­մա­սին, որ­տեղ մե­ծա­ցել է նա։ Նրա նկար­նե­րում պատ­կեր­ված են Մոն­տան-Սեն-Ժենևյեվ փո­ղո­ցում գտն­վող ռես­տո­րան­ներն ու ոչ մեծ խա­նութ­նե­րը, Պան­թեո­նի հրա­պա­րա­կը, այդ ու­սա­նո­ղա­կան շր­ջա­նում գտն­վող բա­րերն ու սր­ճա­րան­նե­րը։ Նկա­րի­չը պատ­կե­րում է Փա­րի­զի շեն­քե­րի ու ե­կե­ղե­ցի­նե­րի ճա­կա­տա­յին մա­սե­րը՝ ֆրան­սիա­կան մայ­րա­քա­ղա­քի ճար­տա­րա­պե­տու­թյա­նը լույ­սի ու ձևի խաղ հա­ղոր­դե­լով։ Ցու­ցադ­րե­լով մայ­րա­քա­ղա­քի արևոտ փո­ղոց­նե­րը, Րաֆ­ֆի Ջեն­դո­յա­նը մեզ տա­նում է մի ան­սո­վոր աշ­խարհ, ո­րը, մռայլ գույ­նե­րի, մուգ կամ թա­փան­ցիկ ե­րանգ­նե­րի, փայ­լող ներ­կե­րի շնոր­հիվ, ե­րազ է հի­շեց­նում։ Նկա­րի­չը ստեղ­ծում է խոր­հր­դա­վոր ուր­վա­պատ­կեր­ներ, դաջ­վածք­նե­րով մար­մին­ներ։ Ջեն­դո­յա­նի այս աշ­խա­տանք­նե­րը երևա­կա­յու­թյան ան­հուն մի աշ­խարհ են՝ խոր­հր­դա­վոր ճար­տա­րա­պե­տու­թյամբ ու ա­ռեղծ­վա­ծա­յին կեր­պար­նե­րով։
-Րաֆ­ֆի, պատ­մեք, խնդ­րեմ, ձեր ըն­տա­նի­քի, ման­կու­թյան մա­սին։
-Ծն­վել եմ Ֆրան­սիա­յում, հիմ­նա­կան կր­թու­թյունս ստա­ցել եմ Gobelins ար­վես­տի գե­ղար­վես­տա­կան դպ­րո­ցում՝ Փա­րի­զի XIII թա­ղա­մա­սում 1990-ա­կան­նե­րին։ Ու­սա­նել եմ գրա­ֆի­կա։ Ապ­րում և աշ­խա­տում եմ Փա­րի­զում։ Մայրս ֆրան­սու­հի է, հայրս հա­յա­կա­կան ար­մատ­ներ ու­նի, նրա ծնող­նե­րը ծնն­դով Արևմտյան Հա­յաս­տա­նից էին։ Փրկ­վե­լով ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նից, ըն­տա­նի­քը հա­սել է Մար­սել, ա­վե­լի ուշ տե­ղա­փոխ­վել Փա­րիզ։
-Աշ­խա­տում եք տար­բեր ո­ճե­րի մեջ... ձեր աշ­խա­տանք­նե­րը կա­րե­լի՞ է բա­ժա­նել ա­ռան­ձին ինք­նու­րույն ուղ­ղու­թյուն­նե­րի, թե՞ դրանք ներ­կա­յաց­նում են ձեր անձ­նա­կան ո­ճը։
- Ինձ փոր­ձել եմ տար­բեր ուղ­ղու­թյուն­նե­րում` և՜ ա­սիա­կան մո­տիվ­ներ, և՜ գո­թա­կան ոճ, և՜ ֆան­տաս­տի­կա…։ Եր­բեմն կա­րե­լի է նույ­նիսկ են­թադ­րել, որ դրանք տար­բեր նկա­րիչ­նե­րի գոր­ծեր են։ Կար­ծում եմ` պար­տա­դիր չէ, որ նկա­րի­չը միշտ հետևի միևնույն ո­ճա­կան ուղ­ղու­թյա­նը։ Կա­րե­լի է և պետք է փոր­ձել աշ­խա­տել տար­բեր ուղ­ղու­թյուն­նե­րում։ Ար­վես­տը տրա­մադ­րու­թյան պես կա­րող է փո­փո­խա­կան լի­նել։ Եր­բեմն ու­զում ես ինչ-որ կոնկ­րետ բան ար­տա­հայ­տել, իսկ եր­բեմն՝ վե­րա­ցա­կան վի­ճակ։ Ինձ հե­տաք­րք­րում են տար­բեր ձևա­չա­փեր, տար­բեր տեխ­նի­կա­ներ ու բազ­մա­զան ո­ճեր։ Նկա­րի­չը պետք է պրպ­տող լի­նի։
- Ման­կուց զբաղ­վել եք նկար­չու­թյամբ։ Այ­նու­հետև Ձեզ գրա­վեց փո­ղո­ցա­յին ար­վես­տը (սթ­րիթ արտ), ա­պա ան­ցաք գե­ղար­վես­տի ա­ռա­վել ա­վան­դա­կան տեխ­նի­կա­յին։ Այս վե­րա­փո­խումն ինչ­պե՞ս կա­տար­վեց։
-Երբ պա­տա­նի էի, ի­րոք, ինձ դուր էր գա­լիս փո­ղո­ցա­յին ար­վես­տը։ Հե­տո հաս­կա­ցա, որ իմ ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ներն այդ­կերպ կա­րող են փչա­նալ և ան­գամ վնաս­վել ու­րիշ­նե­րի կող­մից։ Եվ ո­րո­շե­ցի օգ­տա­գոր­ծել ա­ռա­վել հու­սա­լի ՙկրիչ­ներ՚, ինչ­պես թուղթն ու կտա­վը, որ­պես­զի հնա­րա­վոր լի­նի գոր­ծե­րը ներ­կա­յաց­նել ցու­ցա­հան­դես­նե­րում։ Բայց ինձ նախ­կի­նի պես դուր է գա­լիս փո­ղո­ցա­յին ար­վես­տը, և, ով գի­տի, մի­գու­ցե վե­րա­դառ­նամ դրան։
-Ձեր գոր­ծե­րում զգաց­վում է շվե­ցա­րա­ցի նկա­րիչ, ֆան­տաս­տի­կա­կան ռեա­լիզ­մի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Հանս Գի­գե­րի ազ­դե­ցու­թյու­նը, ով ստեղ­ծել է ՙՕ­տա­րի՚ կեր­պա­րը հա­մա­նուն ֆիլ­մից։ Գի­գե­րի հետ անձ­նա­կան ծա­նո­թու­թյու­նը հե՞տք է թո­ղել Ձեր ար­վես­տի վրա։
-Նկար­չի հետ անձ­նա­կան հան­դի­պում­ներս ինձ ու ար­վես­տիս վրա մեծ ազ­դե­ցու­թյուն են ու­նե­ցել։ Նրա ար­վես­տի բիո­մե­խա­նի­կան, նեկ­րո­գո­թա­կան ո­ճը, մռայլ գե­ղեց­կու­թյունն ինձ ան­տար­բեր չթո­ղե­ցին։ Բայց ինձ նաև հիաց­նում են ճա­պո­նա­ցի գրա­ֆի­կա­կան նկա­րիչ Կա­ցու­սիկ Խո­կու­սա­յի գոր­ծե­րը, ո­րի ա­նու­նը բա­ցա­սա­կան հն­չե­րանգ է ստա­ցել և ճա­պո­նե­րե­նից թարգ­մա­նա­բար նշա­նա­կում է ՙար­վես­տա­մոլ՚։ Ինձ դուր են գա­լիս նաև բրի­տա­նա­ցի գե­ղան­կա­րիչ, ռո­ման­տի­կա­կան բնան­կա­րի վար­պետ Ուի­լյամ Տեր­նե­րի նկար­նե­րը։
- Ժա­մա­նա­կա­կից հայ նկա­րիչ­նե­րի ար­վես­տին ծա­նո՞թ եք։ Մտա­դի՞ր եք այ­ցե­լել Հա­յաս­տան, այն­տեղ կազ­մա­կեր­պել Ձեր գոր­ծե­րի ցու­ցա­հան­դե­սը։
-Դժ­բախ­տա­բար, ես ծա­նոթ եմ միայն հայ­կա­կան ծագ­մամբ ֆրան­սիա­ցի նկա­րիչ­նե­րի ար­վես­տին։ Ինձ դուր է գա­լիս Ժան Ժան­սե­մի և Գառ­զուի ար­վես­տը։ Հիա­նում եմ լու­սան­կա­րիչ Ան­տուան Ա­գու­ջյա­նի աշ­խա­տանք­նե­րով, հատ­կա­պես Հա­յաս­տա­նին, Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղին վե­րա­բե­րող լու­սան­կար­նե­րի շար­քով։ Մեծ հար­գանք եմ տա­ծում Հա­կոբ Հա­կո­բյա­նի ար­վես­տի նկատ­մամբ, ում ճա­կա­տա­գի­րը սեր­տո­րեն կապ­ված է Փա­րի­զի հետ։ Սի­րում եմ ծա­գու­մով հայ շվե­դա­կան նկա­րիչ Սար­գիս Սարգ­սյա­նի ար­վես­տը։
Ի­րենց գոր­ծե­րում հայ նկա­րիչ­նե­րը հա­ճախ են անդ­րա­դառ­նում պատ­մա­կան թե­մա­յին, ցե­ղաս­պա­նու­թյան ող­բեր­գա­կան անց­քե­րին։ Այս թե­ման ար­տա­ցոլ­վում է նաև ար­վես­տի այլ ուղ­ղու­թյուն­նե­րում՝ ե­րաժշ­տու­թյան, գրա­կա­նու­թյան մեջ, կի­նո­մա­տոգ­րա­ֆիա­յում։ Մենք ի­րա­վունք չու­նենք մո­ռա­նալ մեր ժո­ղովր­դի պատ­մու­թյու­նը։
Հայ­կա­կան մշա­կույ­թը, ազ­գա­յին ար­վես­տը շատ բազ­մա­զան են, հա­րուստ և, ի­հար­կե, ո­գեշն­չում են ինձ։ Իմ աշ­խա­տանք­նե­րում կան բնան­կար­ներ, ո­րոնք պատ­կեր­վել են Հա­յաս­տա­նի, նրա բնու­թյան գե­ղեց­կու­թյան մա­սին պատ­մող ֆիլ­մեր դի­տե­լուց հե­տո։ Ա­ռանձ­նա­հա­տուկ վե­րա­բեր­մունք ու­նեմ ազ­գա­յին մշա­կույ­թի խոր­հր­դա­նիշ հան­դի­սա­ցող խաչ­քա­րե­րի նկատ­մամբ։
Ե­րա­զում եմ լի­նել նախ­նի­նե­րիս պատ­մա­կան հայ­րե­նի­քում, ըմ­բոշխ­նել բնու­թյու­նը, տես­նել ճար­տա­րա­պե­տա­կան հու­շար­ձան­նե­րը, ծա­նո­թա­նալ Հա­յաս­տա­նի ժա­մա­նա­կա­կից նկա­րիչ­նե­րի հետ։

Զրույ­ցը վա­րեց
Ար­մեն ԲԱ­ԼԱ­ՍԱ­ՆՅԱ­ՆԸ
Փա­րիզ
www.noev-kovcheg.ru

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 10 Jul 2019 15:33:50 +0000
ԿՅԱՆՔԻ ՄԻ ԿԵՍԸ` ԼՈՒՅՍ ԵՎ ԹՌԻՉՔ, ՄՅՈՒՍ ԿԵՍԸ` ԼՌՈՒԹՅՈՒՆ, ՄԵԾ ԼՌՈՒԹՅՈՒՆ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27088-2019-07-10-15-25-30 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27088-2019-07-10-15-25-30 ԿՅԱՆՔԻ ՄԻ ԿԵՍԸ` ԼՈՒՅՍ ԵՎ ԹՌԻՉՔ,  ՄՅՈՒՍ ԿԵՍԸ` ԼՌՈՒԹՅՈՒՆ, ՄԵԾ ԼՌՈՒԹՅՈՒՆ
Սու­սան­նա ԲԱ­ԼԱ­ՅԱՆ

 

Ան­ցած կի­րա­կի Ստե­փա­նա­կեր­տի մշա­կույ­թի և ե­րի­տա­սար­դու­թյան պա­լա­տում Ար­ցա­խի պե­տա­կան կա­մե­րա­յին նվա­գա­խում­բը կա­խար­դա­կան մի ե­րե­կո պարգևեց մայ­րա­քա­ղա­քի ե­րաժշ­տա­սեր հա­սա­րա­կու­թյա­նը: Կա­մե­րա­յին նվա­գախմ­բի` մաեստ­րո Գևորգ Մու­րա­դյա­նի ղե­կա­վա­րու­թյամբ, և ՀՀ վաս­տա­կա­վոր ար­տիստ, հայտ­նի աս­մուն­քող Սար­գիս Նա­ջա­րյա­նի հա­մա­տեղ ու­ժե­րով հան­դի­սա­տե­սին ներ­կա­յաց­վեց գրա­կան-ե­րաժշ­տա­կան կոմ­պո­զի­ցիա` նվիր­ված Մեծն Կո­մի­տա­սի ծնն­դյան 150-ա­մյա­կին: Այն մեծ տպա­վո­րու­թյուն գոր­ծեց հան­դի­սա­տես­նե­րի վրա:

Ծրագ­րում ընգ­րկ­ված էին Կո­մի­տա­սի եր­գե­րը` կա­մե­րա­յին նվա­գախմ­բի հա­մար մշակ­ված, և նրա կյան­քի, ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ու­ղու մա­սին պատ­մող դր­վագ­ներ` աս­մուն­քո­ղի սր­տա­հույզ, խո­րա­թա­փանց ձայ­նով հա­մեմ­ված: Հիաս­քանչ մե­ղե­դի­նե­րի նր­բա­գույն կա­տա­րում­ներն ու հու­զիչ պատ­մու­թյուն­նե­րը, մե­կը մյու­սին լրաց­նե­լով, միա­հյու­սում էին Կո­մի­տա­սի կյան­քի և ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ու­ղու հեն­քը` լի թե՜ լու­սա­վոր ու պայ­ծառ և թե՜ դրա­մա­տիկ ու ող­բեր­գա­կան է­ջե­րով: Նրա կյան­քի մի կե­սը լույս և թռիչք էր, մյուս կե­սը` լռու­թյուն, մեծ լռու­թյուն, ի­րա­վա­ցիո­րեն նկա­տում է Սար­գիս Նա­ջա­րյա­նը:
Կո­մի­տա­սը, մեկ ան­գամ ևս հի­շեց­նենք, հայ եր­գա­հան, եր­գիչ, ե­րաժշ­տա­կան էթ­նո­լոգ, ե­րաժշ­տա­գետ, վար­դա­պետ և ու­սու­ցիչ, բա­նա­հա­վաք, խմ­բա­վար, ման­կա­վարժ, հայ­կա­կան ազ­գա­յին կոմ­պո­զի­տո­րա­կան դպ­րո­ցի հիմ­նա­դիրն է: Նա հայ ազ­գա­յին ե­րաժշ­տու­թյան մեջ ա­րեց այն, ին­չը Մես­րոպ Մաշ­տոցն ա­րեց հա­յոց լեզ­վի ու գրա­կա­նու­թյան հա­մար, պն­դում է Սար­գիս Նա­ջա­րյա­նը` հեն­վե­լով մյուս հայ մե­ծե­րի` Կո­մի­տա­սի ա­րար­չա­գոր­ծու­թյա­նը տված գնա­հա­տա­կան­նե­րին: ՙՀայ ժո­ղո­վուր­դը Կո­մի­տա­սի եր­գե­րի մեջ գտավ և ճա­նա­չեց իր հո­գին, իր հո­գե­կան ինք­նու­թյու­նը,- մեջ­բե­րում է աս­մուն­քո­ղը Վազ­գեն 1-ին Կա­թո­ղի­կո­սի ա­սա­ծից:- Կո­մի­տաս վար­դա­պե­տը սկիզբ է, որ վախ­ճան չու­նի: Նա պի­տի ապ­րի հայ ժո­ղովր­դով, հայ ժո­ղո­վուր­դը պի­տի ապ­րի նրա­նով, ինչ­պես այ­սօր, այն­պես էլ` հա­վի­տյան՚:
Սար­գիս Նա­ջա­րյա­նը Կո­մի­տա­սի կեր­պա­րը ներ­կա­յաց­նում էր այն­պես, ինչ­պես նա ե­ղել է ի­րա­կա­նում? ըստ ար­խի­վա­յին նա­մակ­նե­րի, հու­շե­րի, մե­նա­խո­սու­թյուն­նե­րի: ՙԻնձ պետք էր Կո­մի­տա­սի կեր­պա­րը, ան­ձը ներ­կա­յաց­նել, ո­րով­հետև Կո­մի­տաս ա­նու­նը տա­լիս բո­լո­րը պատ­կե­րաց­նում են խե­լա­գար­ված մարդ, ա­րյուն և մահ: Ին­չո?ւ: Դա այդ­պես չէ,- բե­մից բարձ­րա­ձայ­նում է Սար­գիս Նա­ջա­րյա­նը և հաս­տա­տում:- Կո­մի­տա­սը հրաշք է ե­ղել: Ես ձգ­տել եմ ա­ռա­ջին պլան մղել Կո­մի­տաս մար­դուն: Ար­ժե­քը և ար­ժա­նիքն այս­տեղ Կո­մի­տասն ինքն է՚: Մարդ, ով ժո­ղովր­դի ապ­րե­լու ու­ժը տես­նում էր միայն սի­րո մեջ: ՙՍի­րե­ցեք զի­րար, որ­պես­զի ապ­րեք՚,- մեջ­բե­րում է Ս. Նա­ջա­րյա­նը: ՙՆա չէր խե­լա­գար­վել,- պն­դում էր կո­մի­տա­սա­գե­տը:- Նա պար­զա­պես լռել է` խռո­վե­լով այս դա­ժան, մութ, ա­նար­դար աշ­խար­հից՚: Լռու­թյան 20 եր­կար տա­րի­ներ: Եվ 1935-ին նա մա­հա­ցավ Փա­րի­զի հո­գե­բու­ժա­րան­նե­րից մե­կում: Իսկ 1936-ին նրա ա­ճյու­նը տե­ղա­փո­խե­ցին Հա­յաս­տան, և հա­վեր­ժի Ճամ­փոր­դը գտավ իր տե­ղը հայ­րե­նի­քում. դառ­նու­թյամբ, բայց նաև պայ­ծառ մի շեշ­տադ­րու­մով ե­րե­կոն ամ­փո­փում է Սար­գիս Նա­ջա­րյա­նը:
Հու­զիչ էր նաև ե­րե­կո­յի ե­րաժշ­տա­կան ա­վար­տը. հն­չեց Կո­մի­տա­սի ազ­գա­յին օրհ­ներ­գը` որ­պես հա­վեր­ժա­կան օրհ­նու­թյան խոր­հր­դա­նիշ` ի բա­րօ­րու­թյուն հայ ժո­ղովր­դի:
Ինչ­պես ծն­վեց նման ծրա­գիր պատ­րաս­տե­լու, այն հան­դի­սա­տե­սին ներ­կա­յաց­նե­լու գա­ղա­փա­րը: ՙԾրա­գիրն այս ծն­վել է վա­ղուց, շա~տ վա­ղուց,- խոս­տո­վա­նում է Ս. Նա­ջա­րյա­նը:- Երբ 6-րդ դա­սար­նում մայ­րի­կիս հետ այ­ցե­լում էի ե­կե­ղե­ցի Պա­տա­րագ լսե­լու, ան­կեղծ ա­սած` չէի հաս­կա­նում, թե ինչ է պա­տա­րա­գը, բայց ե­րաժշ­տա­կան այդ ելևէջ­նե­րը, մե­ղե­դի­ներն ինձ պա­շա­րում էին ան­պատ­մե­լի մի զգա­ցու­մով: Ես հե­տո հաս­կա­ցա, որ իմ հո­գու խոր­քում մի փակ դուռ կա, որ պի­տի բաց­վի: Եվ դա հոգևոր աշ­խար­հին միա­նա­լու դուռն էր: Հե­տո պատ­մու­թյուն­ներ` Հեն­րիկ Մա­լյա­նի ՙԿո­մի­տաս՚ չա­վարտ­ված ֆիլ­մի հետ կապ­ված: Ինձ ընտ­րե­ցին նրա դե­րա­կա­տար­ման հա­մար: Ֆիլ­մը ինչ-ինչ պատ­ճառ­նե­րով կի­սատ մնաց: Մի քա­նի ա­միս աշ­խա­տե­ցի Կո­մի­տա­սի ար­խի­վում` նրա կյան­քին վե­րա­բե­րող նյու­թե­րի ու­սում­նա­սիր­ման նպա­տա­կով: Կո­մի­տասն իմ մեջ ե­ղել է, բայց ես չեմ ի­մա­ցել: Կո­մի­տա­սը յու­րա­քան­չու­րիս մեջ է ապ­րում: Շատ բա­ներ կան մեր հո­գու մեջ, բայց մենք չգի­տենք, չենք գի­տակ­ցում: Դրանք պետք է բա­ցել, բա­ցա­հայ­տել: Եվ դրա լա­վա­գույն ա­ռի­թը ե­ղավ Մա­լյա­նի ֆիլ­մը, որն, ինչ­պես ա­սա­ցի, ինչ-ինչ պատ­ճառ­նե­րով ա­վար­տին չհասց­վեց: Հե­տո ե­րեք հե­ռուս­տա­ֆիլ­մեր նկա­րա­հա­նե­ցի Կո­մի­տա­սի մա­սին, բա­ցի այդ, 23 մե­ծա­ծա­վալ հա­ղոր­դում ռա­դիո­յի հա­մար, ո­րոնք պահ­պան­վում են ֆոն­դում: Այս­պես շա­րու­նակ­վեց, և Կո­մի­տա­սը դար­ձավ իմ ա­րյու­նը, իմ եղ­բայ­րը, հա­րա­զա­տը, իմ տան ան­դա­մը: Ա­յո, այդ­պես կլի­նի մինչև իմ կյան­քի վեր­ջը՚:
Հա­մոզ­ված ենք` Կո­մի­տա­սը միշտ կմ­նա հայ ժո­ղովր­դի հետ և կապ­րի մեր մեջ` այս­պի­սի հիաս­քանչ գրա­կան-ե­րաժշ­տա­կան ե­րե­կո­նե­րով, հա­մերգ­նե­րով, նրա ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան ի­մա­ցու­թյամբ, կա­տար­մամբ, նրա ա­նու­նով դպ­րոց­ներ, թան­գա­րան­ներ ան­վա­նե­լով, նրա պատ­գամ­ներն ի­րա­կա­նաց­նե­լով, նրա գա­ղա­փար­նե­րը կրե­լով: Այս ճշ­մար­տու­թյան մեջ կա­րե­լի է հա­մոզ­վել` տես­նե­լով դահ­լի­ճից հե­ռաց­վող հան­դի­սա­տես­նե­րի թա­խի­ծով պա­րուր­ված, բայց և լու­սա­վոր­ված դեմ­քե­րը:

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Wed, 10 Jul 2019 15:00:54 +0000
ԱՐԹՈՒՐ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԵՍԸ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27081-2019-07-08-17-13-57 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27081-2019-07-08-17-13-57 ԱՐԹՈՒՐ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԵՍԸ
Սու­սան­նա ԲԱ­ԼԱ­ՅԱՆ

 

Հու­լի­սի 3-ին Ստե­փա­նա­կեր­տի պատ­կե­րաս­րա­հում բաց­վեց Հա­յաս­տա­նի նկա­րիչ­նե­րի միու­թյան և Դի­զայ­ներ­նե­րի մի­ջազ­գա­յին ա­սո­ցիա­ցիա­յի ան­դամ, դի­զայ­ներ Ար­թուր Մա­նու­կյա­նի ան­հա­տա­կան ցու­ցա­հան­դե­սը: Ներ­կա էին ԱՀ ՄԵՀԶ փոխ­նա­խա­րար Մե­լա­նյա Բա­լա­յա­նը, Ար­ցա­խի նկա­րիչ­նե­րի միու­թյան ան­դամ­ներ, Ստե­փա­նա­կեր­տի ար­վես­տա­սեր հա­սա­րա­կու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ:

Պատ­կե­րաս­րա­հի տնօ­րեն Ե­լե­նա Դա­դա­յանն իր խոս­քում կարևո­րեց Ար­թուր Մա­նու­կյա­նի ներդ­րու­մը պլա­կա­տի ժան­րում` շեշ­տե­լով, որ դրանք պա­հանջ­ված են հա­սա­րա­կու­թյան կող­մից, քա­նի որ քա­ղա­քա­կան թե­զիս­ներ է ար­տա­ցո­լում լա­կո­նիկ ու գե­ղա­գի­տա­կան լեզ­վով:
ԱՀ ՄԵՀԶ փոխ­նա­խա­րար Մ. Բա­լա­յանն իր ե­լույ­թում շնոր­հա­վո­րեց Ա. Մա­նու­կյա­նին Ար­ցա­խում կազ­մա­կերպ­ված ա­ռա­ջին ան­հա­տա­կան ցու­ցա­հան­դե­սի առ­թիվ և շնոր­հա­կա­լու­թյուն հայտ­նեց հե­ղի­նա­կին բո­վան­դա­կա­լից ցու­ցադ­րու­թյան հա­մար:
Գյուր­ջյա­նի ան­վան կի­րա­ռա­կան ար­վես­տի ինս­տի­տու­տի ռեկ­տոր, քան­դա­կա­գործ Յու­րի Հով­հան­նի­սյա­նը կարևո­րեց հե­ղի­նա­կի ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան մո­տե­ցում­նե­րը պլա­կա­տի ժան­րում` նկա­տե­լով, որ ցու­ցա­հան­դե­սը բա­վա­կա­նին թարմ տպա­վո­րու­թյուն է թող­նում, չնա­յած այն փաս­տին, որ ժան­րը մո­ռաց­ված է այ­սօր­վա ի­րա­կա­նու­թյան մեջ: Անդ­րա­դառ­նա­լով նաև գրա­ֆի­կա­կան գոր­ծե­րին` քան­դա­կա­գործն ըն­դգ­ծեց, որ հե­ղի­նա­կի աշ­խա­տանք­ներն աչ­քի են ընկ­նում ի­րենց կո­լո­րի­տով, ճա­շա­կով ու էքս­պե­րի­մեն­տալ ուղղ­վա­ծու­թյամբ:
Մի­ջո­ցառ­մա­նը ներ­կա էր ար­վես­տա­բան Տաթևիկ Համ­բար­ձու­մյա­նը, ով մաս­նա­կից է Շու­շիում այս օ­րե­րին անց­կաց­վող ՙԲրուտ Արտ՚ կա­վա­գոր­ծու­թյան մի­ջազ­գա­յին սիմ­պո­զիու­մին: ՙԱյս­պի­սի ցու­ցա­հան­դես­նե­րը,- շեշ­տեց նա,- մեծ կարևո­րու­թյուն ու­նեն, և դրանք այն թելն են, որ կա­պում են Հա­յաս­տա­նի ու Ար­ցա­խի մշա­կույթ­նե­րը: Փո­խա­դարձ այ­ցե­լու­թյուն­ներն ու նման ե­զա­կի ցու­ցադ­րու­թյուն­նե­րը մեծ կարևո­րու­թյուն են ներ­կա­յաց­նում նմա­նա­տիպ աշ­խա­տանք­նե­րի լու­սա­բան­ման, տա­րած­ման հա­մար՚: 19-րդ դա­րի վեր­ջին ծնունդ ա­ռած պլա­կատ ար­վես­տի տե­սա­կը, նկա­տում է նա, անց­նե­լով եր­կար ճա­նա­պարհ, ա­մենևին էլ չի կորց­րել իր ար­դիա­կա­նու­թյու­նը, թե­կուզև մեր օ­րե­րին նոս­րա­ցել են ար­վես­տի այս տե­սա­կով զբաղ­վող հե­ղի­նա­կի շար­քե­րը: Պլա­կա­տը կարևոր ա­ռա­քե­լու­թյուն է ի­րա­կա­նաց­նում հա­սա­րա­կու­թյան լայն զանգ­ված­նե­րի շր­ջա­նում, շա­րու­նա­կեց իր միտքն ար­վես­տա­բա­նը, և Ար­թուր Մա­նու­կյանն այն ե­զա­կի­նե­րից է, ով զբաղ­վում է ու­րույն լե­զու և կոնկ­րետ հար­ցադ­րում­ներ ու­նե­ցող ար­վես­տի այս տե­սա­կով:
Ար­թուր Մա­նու­կյանն իր ե­լույ­թում շնոր­հա­կա­լու­թյուն հայտ­նեց ներ­կա­նե­րին` ջերմ ըն­դու­նե­լու­թյան հա­մար և նշեց, որ աշ­խա­տանք­նե­րում ներ­կա­յաց­ված են տար­բեր ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի նկատ­մամբ իր տես­լա­կանն ու ըն­կա­լու­մը: ՙԻմ ըն­կալ­մամբ,- խոս­տո­վա­նում է նա,- պլա­կա­տը գե­ղար­վես­տա­կան այն մի­ջոցն է, որն ի­րեն հա­տուկ շատ լա­կո­նիկ, բայց, միևնույն ժա­մա­նակ, դի­պուկ ար­տա­հայտ­չա­մի­ջոց­նե­րով խո­սում է տվյալ ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում տե­ղի ու­նե­ցող ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի մա­սին: Իսկ պլա­կա­տի ժան­րում գոր­ծող նկա­րիչն այն ար­վես­տա­գետն է, ով բո­լո­րից շուտ է ար­ձա­գան­քում այդ երևույթ­նե­րին, բարձ­րա­ձայ­նում և նույ­նիսկ շատ դեպ­քե­րում տա­լիս լու­ծում­ներ՚:
Տե­ղե­կաց­նենք, որ ցու­ցա­հան­դե­սը կտևի 2 շա­բաթ:

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Mon, 08 Jul 2019 17:11:18 +0000
ԱՐ­ՎԵՍ­ՏԻ 9 ԳՈՐԾ, Ո­ՐՈՆՔ ՈՉՆ­ՉԱՑ­ՎԵԼ ԷԻՆ ՄԱՐ­ԴՈՒ ՁԵՌ­ՔՈՎ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27080-9 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27080-9 ԱՐ­ՎԵՍ­ՏԻ 9 ԳՈՐԾ, Ո­ՐՈՆՔ ՈՉՆ­ՉԱՑ­ՎԵԼ ԷԻՆ ՄԱՐ­ԴՈՒ ՁԵՌ­ՔՈՎ
Ա­մեն տա­րի ար­վես­տի…

Մենք վեր­հի­շել ենք ար­վես­տի աշ­խար­հում ա­մե­նա­շատ աղ­մուկ հա­նած կո­րուստ­նե­րը:

Փա­րի­զի Աստ­վա­ծա­մոր տա­ճա­րը


Փա­րի­զի Աստ­վա­ծա­մոր տա­ճա­րում բռնկ­ված հր­դեհն իս­կա­կան ող­բեր­գու­թյուն դար­ձավ ոչ միայն ֆրան­սիա­ցի­նե­րի, այլև ամ­բողջ աշ­խար­հի հա­մար: Տու­ժել են շեն­քի ծայ­րա­ձո­ղը, ժա­մա­ցույ­ցը և տա­նի­քը: Տա­ճա­րի վե­րա­կան­գն­ման հա­մար շուրջ 20 տա­րի կպա­հանջ­վի: Ֆրան­սիա­ցի ձեռ­նար­կա­տեր Ֆրան­սուա-Ան­րի Պի­նոն վե­րա­կան­գն­ման հա­մար 100 մլն եվ­րո է հատ­կաց­րել, մի­լիար­դա­տեր Բեր­նար Ար­նոն ու նրա ըն­տա­նի­քը խոս­տա­ցել են վե­րա­կանգ­նո­ղա­կան աշ­խա­տանք­նե­րում 200 մլն եվ­րո ներդ­նել: Տա­ճա­րի վե­րա­կա­ռուց­ման հա­մար ար­դեն 1 մլրդ եվ­րո է հա­վաք­վել:
Վնաս­վել է 2019թ. ապ­րի­լի 15-ին:

Պալ­մի­րա­յի հու­շա­կա­մա­րը


Կա­ռուց­վել է 193թ. ի պա­տիվ պարթևնե­րի նկատ­մամբ հռո­մեա­ցի­նե­րի տա­րած հա­ղա­թա­նա­կի: Եր­կար ժա­մա­նակ հու­շար­ձա­նը կի­սա­վեր վի­ճա­կում էր, մինչև որ այն վե­րա­կան­գն­վեց 1930-ա­կան թվա­կան­նե­րին: Ծա­ռա­յում էր որ­պես քա­ղա­քի խոր­հր­դա­նիշ: Կա­մա­րը պայ­թեց­վել է Սի­րիա­յում ըն­թա­ցող պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ: ՅՈՒ­ՆԵՍ­ԿՕ-ի գլ­խա­վոր տնօ­րե­նը դա­տա­պար­տել է կա­մա­րի ա­վեր­ման հան­գա­ման­քը և Սի­րիա­յի կա­ռա­վա­րու­թյա­նը հոր­դո­րել ա­նել ա­մեն հնա­րա­վորն այն վե­րա­կանգ­նե­լու հա­մար:
Ա­վեր­վել է 2015թ. հոկ­տեմ­բե­րի 4-ին:

Բրա­զի­լիա­յի ազ­գա­յին թան­գա­րա­նը


2018թ. սեպ­տեմ­բե­րի 2-ին հր­դեռ բռնկ­վեց Սան Կրիս­տո­վան պա­լա­տում, որ­տեղ գտն­վում էր Բրա­զի­լիա­յի ազ­գա­յին թան­գա­րա­նը: Կրա­կը տա­րած­վել էր շեն­քի բո­լոր ե­րեք հար­կե­րում: Մար­դիկ չտու­ժե­ցին, ին­չը չես ա­սի ցու­ցան­մուշ­նե­րի մա­սին:
Թան­գա­րա­նում էր գտն­վում Հյու­սի­սա­յին ու Հա­րա­վա­յին Ա­մե­րի­կա­նե­րի խո­շո­րա­գույն հա­վա­քա­ծուն: Այն կազմ­ված էր բրա­ծո կեն­դա­նի­նե­րից, հան­քա­պար­նե­րից, հնդ­կա­կան սպաս­քից, ե­գիպ­տա­կան և հա­րա­վա­մե­րի­կյան մու­միա­նե­րից: Կորս­ված ցու­ցան­մուշ­նե­րի թվում էին հի­նե­գիպ­տա­կան բարձ­րա­քան­դակ­ներ, դի­մակ­ներ, աստ­ված­նե­րի ար­ձա­նիկ­ներ, հմա­յիլ­ներ: Ցու­ցադ­րու­թյան էր դր­ված նաև 12 հա­զար տա­րե­կան հնա­դա­րյան կնոջ կմախ­քը, ո­րը հա­մար­վում է Ա­մե­րի­կա մայր­ցա­մա­քում երբևէ գտն­ված մարդ­կա­յին ա­մե­նա­հին կմախ­քը:
Այր­վել է 2018թ. սեպ­տեմ­բե­րի 2-ին:

Բու­ջանգ հո­վի­տը


Բու­ջանգ հո­վի­տը պատ­մա­կան մեծ հա­մա­լիր է Մա­լա­զիա­յի տա­րած­քում: Այս­տեղ էր գտն­վում հին մա­լա­յա­կան Շրի­վի­ջա­յա կայս­րու­թյու­նը: 2013թ. դեկ­տեմ­բե­րին պարզ­վեց, որ ինչ-որ շի­նա­րա­րա­կան ըն­կե­րու­թյուն քան­դել է ա­վե­լի քան 1200 տա­րե­կան մի հին­դուա­կան տա­ճար: Ըն­կե­րու­թյունն իր քայ­լը հիմ­նա­վո­րել է այն հան­գա­ման­քով, որ շի­նու­թյու­նը մաս­նա­վոր սե­փա­կա­նու­թյան տա­րած­քում էր և որ­պես պատ­մա­կան չէր հայ­տա­րար­ված:
Քան­դել են 2013 թվա­կա­նին:

Պի­կա­սո­յի ՙՆկա­րի­չը՚


Կա­նա­դա­յում տե­ղի ու­նե­ցած ա­վիավ­թա­րը խլեց 229 մար­դու կյանք: Ինք­նա­թիռն Ատ­լան­տյան օվ­կիա­նոս է ըն­կել: Կոր­ծան­ված ինք­նա­թի­ռում գտն­վում էին անձ­նա­կազ­մի 14 ան­դամ­նե­րը, 215 ուղևոր­նե­րը, Պաբ­լո Պի­կա­սո­յի ՙՆկա­րիչ՚ կտա­վը, ա­դա­մանդ­ներ և 1 մի­լիարդ դո­լար ըն­հա­նուր ար­ժո­ղու­թյամբ շատ ու­րիշ թան­կար­ժեք ի­րեր: Չնա­յած այն բա­նին, որ ինք­նա­թի­ռի բե­կոր­նե­րի 98 տո­կո­սը ջրից հան­վել էր, հայտ­նա­բեր­վել էր Պի­կա­սո­յի աշ­խա­տան­քի միայն մի փոքր դր­վա­գը:
Ջրի տակ է ան­ցել 1998 թվա­կա­նի սեպ­տեմ­բե­րի 2-ին:

Կա­րա­վա­ջո­յի ՙՍբ Ֆրան­ցիս­կո­սի և Սբ Լավ­րեն­տիո­սի հետ Սուրբ Ծնուն­դը՚


Կա­րա­վա­ջո­յի վրձ­նին պատ­կա­նող ՙՍբ Ֆրան­ցիս­կո­սի և Սբ Լավ­րեն­տիո­սի հետ Սուրբ Ծնուն­դը՚ կտա­վի ան­հե­տաց­ման գոր­ծի քն­նու­թյունն ըն­թա­ցել է եր­կար տա­րի­ներ: 1969թ. այն գո­ղաց­վել է Սի­ցի­լիա­յի Սուրբ Լո­րեն­ցի տա­ճա­րից: Հա­մար­վում էր, որ կտա­վը ոչն­չա­ցել է Հա­րա­վա­յին Ի­տա­լիա­յում տե­ղի ու­նե­ցած երկ­րա­շար­ժի ժա­մա­նակ: Գո­ղու­թյու­նից 30 տա­րի անց մա­ֆիա­յի ան­դամ­նե­րից մե­կը խոս­տո­վա­նել է, որ ՙՍուրբ Ծնունդ՚ կտա­վը գո­ղա­ցել են մի կո­լեկ­ցիո­նե­րի պատ­վե­րով, բայց նկա­րը եր­կար ժա­մա­նակ մնա­ցել էր որ­պես տն­տե­սա­կան օգ­տա­գործ­ման շի­նու­թյու­նում: Այն ոչն­չաց­րել են առ­նետ­ներն ու խո­զե­րը:
Գո­ղաց­վել է 1969 թվա­կա­նին:

www.golosarmenii.am

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Mon, 08 Jul 2019 17:06:28 +0000
ԱՐՑԱԽՅԱՆ ԲԱՆԱՀՅՈՒՍՈՒԹՅԱՆ ՆՇԽԱՐ` ՏՈՂԻ ԱՐՎԵՍՏԻ ԴՊՐՈՑԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՄԱՄԲ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27073-2019-07-08-15-50-09 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/culture-and-education/item/27073-2019-07-08-15-50-09 ԱՐՑԱԽՅԱՆ ԲԱՆԱՀՅՈՒՍՈՒԹՅԱՆ ՆՇԽԱՐ`  ՏՈՂԻ ԱՐՎԵՍՏԻ ԴՊՐՈՑԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՄԱՄԲ
Սվետ­լա­նա ԽԱ­ՉԱՏ­ՐՅԱՆ

 Տո­ղի ար­վես­տի դպ­րո­ցի մա­սին նոր չէ, որ պի­տի խոսք աս­վի: Ար­դեն 14 տա­րի` սկզբ­նա­կան շր­ջա­նում բա­րե­գոր­ծու­թյամբ գո­յատևող, ար­դեն տա­սը տա­րուց ա­վե­լի` պե­տա­կան հի­մունք­նե­րով 5 բա­ժին­նե­րով (ե­րաժշ­տա­կան, գե­ղար­վես­տա­կան, պա­րի, թա­տե­րա­կան, կի­րա­ռա­կան ար­վես­տի) գոր­ծող, 5 դա­սա­տու, 35 ա­շա­կեր­տից այ­սօր 30 դա­սա­տու, 220 ա­շա­կեր­տի հա­սած և են­թաշր­ջա­նի գյու­ղե­րի ե­րե­խա­նե­րին մշա­կու­թա­յին կր­թու­թյուն ա­պա­հո­վող այս կր­թօ­ջախն իր հաս­տա­տուն տեղն ու­նի հան­րա­պե­տու­թյան մշա­կու­թա­յին կյան­քի զար­գաց­ման գոր­ծում:

Ի­նը տա­րի է դպ­րո­ցը շր­ջա­նա­վարտ­ներ է թո­ղար­կում, ո­րոն­ցից շուրջ 40-ը մաս­նա­գի­տա­կան կր­թու­թյամբ է ու­սու­մը շա­րու­նա­կել: Դպ­րո­ցի կա­յաց­ման մա­սին է խո­սում նաև այն հան­գա­ման­քը, որ ման­կա­վար­ժա­կան կո­լեկ­տիվն աս­տի­ճա­նա­բար հա­մալր­վում է սե­փա­կան կադ­րե­րով. ե­թե ա­ռա­ջին տա­րի­նե­րին բո­լոր ու­սու­ցիչ­նե­րը գա­լիս էին Ստե­փա­նա­կեր­տից, հի­մա նրանց մեկ եր­րոր­դը տե­ղաբ­նակ­ներ են: Հու­նի­սի 28-ին Ստե­փա­նա­կեր­տի Շ. Ազ­նա­վու­րի ան­վան մշա­կույ­թի կենտ­րո­նում տե­ղի ու­նե­ցավ դպ­րո­ցի հաշ­վե­տու հա­մեր­գը: Կր­թօ­ջա­խի հիմ­նա­դիր-տնօ­րեն Սու­սան­նա Բա­լա­յանն ա­սաց, որ միշտ չէ, որ հաշ­վե­տու հա­մերգ են կազ­մա­կեր­պում մայ­րա­քա­ղա­քում: Սո­վո­րա­բար դա ա­նում են Տո­ղում, այ­նու­հետև այդ ծրագ­րով հան­դես գա­լիս շրջ­կենտ­րո­նում ու հա­րա­կից գյու­ղե­րում: Ստե­փա­նա­կեր­տում ո­րո­շե­ցին հան­դես գալ եր­կու պատ­ճա­ռով. նախ որ վեր­ջի շա­բաթ­վա մեջ եր­կու կարևոր հա­մեր­գով հան­դես են ե­կել գյու­ղում, ո­րից մե­կը Կո­մի­տա­սի 150-ա­մյա­կին նվիր­ված, մյու­սը` զուտ հաշ­վե­տու: Եվ այս եր­կու հա­մերգ­նե­րի խտա­ցու­մը ո­րո­շե­ցին ցու­ցադ­րել մայ­րա­քա­ղա­քում: Մյուս պատ­ճա­ռը մի հե­տաքր­քիր գործ ներ­կա­յաց­նելն էր, ո­րի մա­սին կխո­սենք քիչ հե­տո:
Հա­մեր­գը բա­ցեց դպ­րո­ցի ժող­գոր­ծիք­նե­րի հա­մույ­թը, ո­րը վեց տա­րի ա­ռաջ ստեղ­ծել և ղե­կա­վա­րում է դպ­րո­ցի դհո­լի դա­սա­տու Գա­գիկ Միր­զո­յա­նը, և այժմ ներ­կա­յա­նում են դպ­րո­ցի շր­ջա­նա­վարտ և այ­սօր այս­տեղ աշ­խա­տող դա­սա­տու­նե­րով:
Դու­դու­կի, դաշ­նա­մու­րի, քա­նո­նի և պա­րա­յին կա­տա­րում­նե­րով հան­դես ե­կան ե­րե­խա­նե­րը: Հան­դի­սա­տե­սի հա­մար նո­րույթ էր և տպա­վո­րիչ համ­շե­նի բար­բա­ռով եր­գը:
Հա­մեր­գի մի բա­ժի­նը Կո­մի­տա­սի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյուն­ներն էին: Մեծ եր­գա­հա­նի աշ­խա­տան­քա­յին եր­գե­րից ՙՀո­րո­վել՚-ը, է­պի­կա­կան` ՙՄո­կաց Միր­զա՚-ն, հայ­րե­նա­սի­րա­կան` ՙՁայն տուր, ով ծո­վակ՚-ը հրա­շա­լի կա­տա­րեց դպ­րո­ցի եր­գե­ցո­ղու­թյան դա­սա­տու Մա­րատ Հա­րու­թյու­նյա­նը: Կա­տար­վե­ցին նաև Կո­մի­տա­սի ման­կա­կան եր­գե­րից ու դաշ­նա­մու­րա­յին պա­րե­րից:
Այժմ ա­մե­նա­կարևո­րի մա­սին: Հա­մեր­գի երկ­րորդ բա­ժի­նը ներ­կա­յա­ցում էր` Ղա­րա­բա­ղի բար­բա­ռով Ա­լեք­սանդր Մա­նա­սյա­նի ՙԱր­ցա­խյան սի­րո հե­քիաթ, կամ` Ա­րա, պա ստի պեն կի­նի՞՚ պոե­մի բե­մադ­րու­թյու­նը: Այս ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյու­նը բե­մա­կա­նաց­նե­լու գա­ղա­փա­րը 6-7 տա­րի ա­ռաջ էր ծն­վել: Գոր­ծը գրե­թե ամ­բող­ջու­թյամբ ար­ված` ինչ-ինչ պատ­ճառ­նե­րով չս­տաց­վեց բե­մադ­րել:ՙԲայց գա­ղա­փա­րը միշտ մեզ հետ էր՚,-ա­սում է Ս. Բա­լա­յա­նը, ու այս տա­րի մտահ­ղա­ցու­մը վե­րա­կեն­դա­նա­ցավ Երևա­նի գե­ղար­վես­տա­կան ա­կա­դե­միա­յի շր­ջա­նա­վարտ Աստ­ղիկ Մե­լիք­սե­թյա­նի կող­մից` դա­սա­տու Ա­նա­հիտ Բաղ­դա­սա­րյա­նի օ­ժան­դա­կու­թյամբ: Քա­նի որ թա­տե­րախմ­բի մաս­նա­կից­նե­րի մեջ դե­րե­րին հա­մա­պա­տաս­խան ե­րե­խա­ներ չու­նեին, ո­րո­շե­ցին ու­սու­ցիչ­նե­րի ու­ժե­րով կյան­քի կո­չել: 3-4 ա­միս աշ­խա­տել են բե­մադ­րու­թյան վրա: Չէին ու­զում, որ այն պար­զա­պես պոե­մի պարզ վե­րար­տադ­րու­թյու­նը լի­նի, այլ մի բան էլ ի­րեն­ցից լի­նի, բայց ոչ այն­քան շատ, որ հե­ռա­նար հե­ղի­նա­կի լեզ­վամ­տա­ծո­ղու­թյու­նից: Եվ չա­փա­վոր ներ­մու­ծու­մը, բե­մի կա­հա­վո­րան­քը, մա­նա­վանդ ե­րաժշ­տա­կան կոմ­պո­զի­ցիան պոե­մը վե­րա­ծել են դի­նա­միկ ներ­կա­յաց­ման: Ե­րաժշ­տա­կան ձևա­վո­րու­մը Մա­րատ Հա­րու­թյու­նյա­նինն է, որն օգ­տա­գոր­ծել է ժո­ղովր­դա­կան երգ-ե­րաժշ­տու­թյուն, այդ թվում` Գուր­գեն Գաբ­րիե­լյա­նից, ու նաև ինքն է ե­րաժշ­տու­թյուն գրել: Ներ­կա­յաց­ման մուտ­քը սկս­վում է նրա ՙԱ­րա , պա ստի պեն կի­նի՞՚ յու­րա­տե­սակ նա­խեր­գան­քով` իր մե­նա­կա­տա­րու­թյամբ և ժող­գոր­ծիք­նե­րի նվա­գակ­ցու­թյամբ, ո­րը բե­մադ­րու­թյան լեյտ­մո­տիվն է: Բե­մը ներ­կա­յաց­նում է գյու­ղա­կան պատ­կեր: Դե­կո­րա­ցիա­նե­րի հե­ղի­նա­կը նկա­րիչ, դպ­րո­ցի դա­սա­տու Առ­նոլդ Մե­լիք­սե­թյանն է: Գյու­ղա­կան կեն­ցա­ղը լրաց­նում են ղա­րա­բա­ղյան գոր­գը, ո­րը դպ­րո­ցի սա­նե­րի ձեռ­քի գործն է, կար­պետ­նե­րը, կուժ-կո­լա­նե­րը, գա­վաթ­ներ և այլն: Հան­դի­սա­տե­սին պա­րու­րում է հայ­րե­նի գյու­ղաշ­խար­հի հա­րա­զատ գու­նապ­նա­կը:

Սյու­ժեն մի սի­րո պատ­մու­թյուն է` տի­պա­կան բո­լոր գյու­ղե­րի հա­մար: Պատ­մո­ղը գլ­խա­վոր հե­րոսն է` Լևո­նը, ո­րի շուրջ հյուս­վում է ամ­բողջ պատ­մու­թյու­նը: Իր ման­կու­թյան հարևան ըն­կե­րու­հուն` Շու­ղունց Շո­ղե­րին սի­րա­հար­ված Լևո­նի զգաց­մունք­նե­րը ողջ գյու­ղի հե­տաք­րք­րու­թյան նյութ են դար­ձել: Եվ ինչ­պես հե­ղի­նակն է դի­պուկ նկա­րագ­րում Հա­բունց Գուր­գե­նի բե­րա­նով` ՙՏղա խո­խան վեր խլ­շի, հան­ցու­վեր աղ­ջիկ յե­շի,ին­քը հա­լա բե­խա­բար, թա հինչ կի­նի, հինչ չի­նիլ, շե­նը ար­դեն գի­դու­մա, թա տրա վեր­ջը հինչ կի­նի՚: Մինչ Լևո­նը կվճ­ռեր, թե ինչ­պես մո­տե­նա Շո­ղե­րին, բո­լորն ի­րենց պարտքն են հա­մա­րում խոր­հուրդ տալ ան­փորձ, միա­միտ ե­րի­տա­սար­դին: Բաք­վի փախս­տա­կան նրա Ժե­նիկ հո­րա­քույրն ա­սում է. ՙՍտեղ պետք ա տեր­պեն­նի, պաս­տի­պեն­նի մի պեն կի­նի՚, ՙՔու վխ­տեդ Ակ­նան տոն չըմ պըց­րա­ցալ, մի­հենգ կոժ ըմ կոտ­րալ, թա­կըմ կե­րալ, մինչև քու հրա­քուր Պու­ժուն մին թահ­րավ մեր տոն ըմ պե­րալ՚,- Հա­բունց Գուր­գե­նը օ­րի­նակ է բե­րում իր ջա­հե­լու­թյու­նը: Մայ­րը, տա­տը ի­րենց հեր­թին են խելք սո­վո­րեց­նում: Ու յու­րա­քան­չյու­րի խոս­քից հե­տո Լևո­նը սրտ­նե­ղած ձեռ­քերն ի­րար է զար­կում` ա­սե­լով.ՙԱ­րա, պա ստի պեն կի­նի՞՚: Ու դա հն­չում է մերթ որ­պես բո­ղոք, թե ին­չու են խառն­վում իր գոր­ծե­րին, մերթ` որ­պես զար­մանք, թե ինչ­պես ին­քը չի հաս­կա­ցել այդ բա­նը, մերթ` ինք­նա­խա­րա­զա­նում, որ վճ­ռա­կան չէ, ու ա­մեն ան­գամ տար­բեր հն­չե­րանգ­նե­րով ար­տա­սան­ված այս խոս­քը տար­բեր բո­վան­դա­կու­թյուն է ստա­նում ու ստեղ­ծում հու­մո­րիկ ի­րա­վի­ճակ­ներ: Է­շի ՙներ­խու­ժու­մը՚ բեմ ոչ միայն աշ­խու­ժու­թյուն է մտց­նում, այլև օգ­նում է դե­րա­կա­տա­րին ա­վե­լի կեն­դա­նի կա­տա­րե­լու իր դե­րը: Իսկ երբ իր խոր­հուդ­նե­րը տա­լուց հե­տո վեր­ջինս հե­ռա­նում է բազ­մի­մաստ թոն­թո­րան­քով` ՙԱ­րա, մինչև բիզ չըս տամ էս բլա­մեն…դե ես քե­ցի, Լևոն, չու՚, ՙԱ­րա, պա ստի պեն կի­նի՞՚ հե­րո­սի հեր­թա­կան ար­տա­հայ­տու­թյու­նը փոր­ձել ի­մա­նալն է` այդ խոս­քե­րը ի­րե՞ն էին վե­րա­բե­րում, թե՞ կեն­դա­նուն ու հան­դի­սա­տե­սի ծի­ծա­ղի նոր շար­ժա­ռիթ ստեղ­ծում:
Եվ վեր­ջա­պես, Լևոնն աղ­բյու­րի ճա­նա­պար­հին ե­րես առ ե­րես հան­դի­պում է սի­րա­ծին, և դուետ է կա­տար­վում է (ե­րաժշ­տու­թյան հե­ղի­նակ` Մա­րատ Հա­րու­թյու­նյան): Աղ­ջի­կը ձևա­կան ա­մոթ­խա­ծու­թյամբ տղա­յին ճա­նա­պարհ է ցույց տա­լիս, երբ տես­նում է, որ նա ՙըստ էու­թյան՚ չի խո­սում: Դե, ի­հար­կե, ներ­կա­յա­ցումն ա­վարտ­վում է հար­սան­քի ու­րախ տե­սա­րա­նով, և այս ան­գամ հայտ­նի ար­տա­հայ­տու­թյունն ար­դեն հն­չում է այս­կերպ.ՙՊե­նը հա­սե ստի կի­նի՚:
Ինք­նին ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյու­նը շատ հե­տաք­րք­րիր է: Հե­ղի­նակ Ալ. Մա­նա­սյա­նը հո­յա­կապ ձևով, մեր հա­մու­հո­տով բար­բա­ռի դի­պուկ հան­գա­վոր­մամբ ստեղ­ծել է ար­ցա­խյան գյու­ղի գու­նե­րան­գը, ո­րը, ի­րենց հո­գու պրիզ­մա­յով անց­կաց­նե­լով, ար­տա­ցո­լե­ցին Տո­ղի դպ­րո­ցի ու­սու­ցիչ-դե­րա­սան­նե­րը: Նա­խագ­ծի հե­ղի­նակ` տնօ­րեն Ս. Բա­լա­յանն ա­սում է, որ նրանք ա­զատ էին ի­րենց պատ­կե­րա­ցու­մը ներ­կա­յաց­նե­լու ա­ռու­մով: Իսկ գլ­խա­վոր հե­րո­սին մարմ­նա­վո­րող Մա­նուկ Հա­րու­թյու­նյանն ար­ժա­նի է ա­մե­նա­մեծ գո­վա­սան­քի: Հա­յաս­տա­նից ե­կած պա­րու­սույ­ցը, ըն­դա­մե­նը 3 տա­րի գտն­վե­լով Ար­ցա­խում, հրա­շա­լի խո­սում է ղա­րա­բա­ղյան բար­բա­ռով և ներ­կա­յաց­ման մեջ հա­զիվ էր նշ­մար­վում նրա ոչ տե­ղա­ցի լի­նե­լը: Ներ­կա­յա­ցու­մը տես­նե­լով` մտա­ծում ես, թե իս­կա­պես որ­չափ շատ է մե­զա­նից յու­րա­քան­չյուրն ա­ռօ­րյա կյան­քում օգ­տա­գոր­ծում ՙա­րա, պա ստի պեն կի­նի՚ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, ին­չը շատ լավ նկա­տել է Ալ. Մա­նա­սյանն ու դրա հի­ման վրա հրա­շա­լի գործ ստեղ­ծել: Քսան րո­պե է տևում ներ­կա­յա­ցու­մը, բայց այն­քա~ն հա­գե­ցած է, բազ­մա­բո­վան­դակ, քա­նի որ ՙա­րա, պա ստի պեն կի­նի՚ ա­մեն ան­գամ ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, ա­սես, մի ա­րար է ներ­կա­յաց­նում: Գոր­ծո­ղու­թյու­նը քիչ է, բայց բա­ռու­հան­գով աս­ված խոս­քը այն­պի­սի դի­նա­միզմ է հա­ղոր­դում, որ թվում է` ա­նընդ­հատ շարժ­ման մեջ ես: Ժող­գոր­ծիք­նե­րի հա­մույ­թը հենց բե­մում է կա­տա­րում նվա­գը, և, ըստ բե­մադ­րու­թյան հե­ղի­նա­կի մտահ­ղաց­ման, ի­րենք էլ են դե­րա­կա­տար­ներ:
Սու­սան­նա Բա­լա­յանն ա­սում է, որ ի­րենք մեծ սեր և ջեր­մու­թյուն են ներդ­րել այդ գոր­ծում, իսկ հայտ­նի բան է` այդ­կերպ ար­ված գործ լավ ար­դյունք է տա­լիս:
Քա­ղա­քա­գետ, դոկ­տոր, պրո­ֆե­սոր Ալ. Մա­նա­սյանն ինչ­քա­նով կմ­նա պատ­մու­թյան մեջ` ժա­մա­նա­կը ցույց կտա, բայց որ Ար­ցա­խի բա­նա­հյու­սու­թյան մեջ նա իր մնա­յուն տե­ղը կու­նե­նա` հաս­տատ է` ի դեմս նաև այս­պի­սի ներ­կա­յա­ցում­նե­րի: Շնոր­հա­կալ գործ է կա­տա­րել Տո­ղի ար­վես­տի դպ­րո­ցը` հա­սա­րա­կու­թյա­նը ներ­կա­յաց­նե­լով ար­ցա­խյան բա­նա­հյու­սու­թյան այս նշ­խա­րը: Հա­նուն ար­դա­րու­թյան ա­սենք, որ Ղա­րա­բա­ղի ֆոլկ­լո­րը քիչ է ներ­կա­յաց­ված, հիմ­նա­կա­նում Գուր­գեն Գաբ­րիե­լյա­նի եր­գերն են: Եվ ՙԱ­րա, պա ստի պեն կի­նի՞՚ ներ­կա­յա­ցու­մը գա­լիս է լրաց­նե­լու այդ պա­կա­սը:

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Մշակույթ և կրթություն Mon, 08 Jul 2019 15:42:39 +0000