comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
Տնտեսական http://www.artsakhtert.com Wed, 21 Aug 2019 05:26:57 +0000 Joomla! - Open Source Content Management hy-am ԵՐԿ­ՐԻ ՍՈ­ՑԻԱԼ-ՏՆ­ՏԵ­ՍԱ­ԿԱՆ ՎԻ­ՃԱ­ԿԸ՝ Ա­ՌԱ­ՋԻՆ ԿԻ­ՍԱ­ՄՅԱԿՈՒՄ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27285-2019-08-15-09-26-11 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27285-2019-08-15-09-26-11 ԵՐԿ­ՐԻ ՍՈ­ՑԻԱԼ-ՏՆ­ՏԵ­ՍԱ­ԿԱՆ ՎԻ­ՃԱ­ԿԸ՝  Ա­ՌԱ­ՋԻՆ ԿԻ­ՍԱ­ՄՅԱԿՈՒՄ
Լաու­րա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան ազ­գա­յին վի­ճա­կագ­րա­կան ծա­ռա­յու­թյու­նում ամ­փոփ­վել է 2019թ. հուն­վար-հու­նիս ա­միս­նե­րին ար­ձա­նագր­ված երկ­րի սո­ցիալ-տն­տե­սա­կան վի­ճա­կը։ Օ­գոս­տո­սի 13-ին հրա­վիր­ված մա­մու­լի ա­սու­լի­սի ժա­մա­նակ վի­ճա­կագ­րա­կան ցու­ցա­նիշ­նե­րը լրագ­րող­նե­րին է ներ­կա­յաց­րել ԱՀ ԱՎԾ նա­խա­գահ Մա­նուշ Մի­նա­սյա­նը։

Ըն­թա­ցիկ տար­վա ա­ռա­ջին կի­սա­մյա­կում տն­տե­սա­կան ակ­տի­վու­թյան ցու­ցա­նի­շը, նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի հա­մե­մատ, կազ­մել է 111.1%։
ԱՀ հա­մա­խառն ներ­քին ար­դյուն­քը կազ­մել է 132.7 մլրդ դրամ` 2018թ. հուն­վար-հու­նի­սի 120.9 մլրդ դրա­մի դի­մաց: ՀՆԱ-ի հա­վե­լա­ճի տեմ­պը կազ­մել է 109.6 %, ին­դեքս-դեֆ­լյա­տո­րը` 100.1%: Մեկ շն­չին ընկ­նող ՀՆԱ-ն, ըն­թա­ցիկ գնե­րով, կազ­մել է 897.4 հազ. դրամ, 1853.5 ԱՄՆ դո­լար կամ 1640.3 եվ­րո:

Մ. Մի­նա­սյա­նի խոս­քով՝ նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի հա­մե­մատ նվա­զել են տն­տե­սա­կան ա­ճի ցու­ցա­նիշ­նե­րը. հիմ­նա­կան շար­ժիչն այն ժա­մա­նակ ար­դյու­նա­բե­րու­թյունն էր, որն էլ ա­պա­հո­վել էր 16,4% աճ։ Այս տա­րի տն­տե­սա­կան ա­ճի հիմ­նա­կան լո­կո­մո­տի­վը առևտրի և ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի ո­լորտ­ներն են, ո­րոնց բա­ժին է ըն­կել 6.3 տո­կո­սա­յին կե­տը։ ՀՆԱ-ի ար­ձա­նագ­րած 9.6%  հա­վե­լա­ճի շուրջ  4.4 տո­կո­սա­յին կետն ա­պա­հո­վել է ար­դյու­նա­բե­րու­թյու­նը՝ նե­րա­ռյալ է­ներ­գե­տի­կան, 1.5 տո­կո­սա­յին կե­տը` շի­նա­րա­րու­թյու­նը:

Հաշ­վե­տու ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նում՝ ար­դյու­նա­բե­րու­թյան բնա­գա­վա­ռում հան­րա­պե­տու­թյու­նում փաս­տա­ցի գնե­րով թո­ղարկ­վել է 73.9 մլրդ դրա­մի ար­դյու­նա­բե­րա­կան ար­տադ­րանք, ի­րաց­վել է 73.5 մլրդ դրա­մի պատ­րաս­տի ար­տադ­րանք:
Ըստ ԱՎԾ նա­խա­գա­հի՝ նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի հա­մե­մատ 15.8%-ով նվա­զել է հան­քա­գոր­ծա­կան ար­դյու­նա­բե­րու­թյան և բա­ցա­հան­քե­րի շա­հա­գործ­ման ո­լոր­տի, 17.9%-ով` ա­ճել մշա­կող ար­դյու­նա­բե­րու­թյան տե­սա­կա­րար կշի­ռը:

Ստե­փա­նա­կերտ քա­ղա­քի ար­դյու­նա­բե­րա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի կող­մից թո­ղարկ­վել է ընդ­հա­նուր ար­դյու­նա­բե­րա­կան ար­տադ­րան­քի 42.6%-ը, իսկ շր­ջան­նե­րից ա­մե­նա­մեծ մաս­նա­բա­ժինն ու­նի Մար­տա­կեր­տի շր­ջա­նը` 45.6%։
Գյու­ղատն­տե­սու­թյան և ձկ­նոր­սու­թյան հա­մա­խառն ար­տադ­րան­քը 2019թ. հուն­վար-հու­նի­սին փաս­տա­ցի գնե­րով կազ­մել է 27.3 մլրդ դրամ: Ըն­թա­ցիկ տա­րում, նա­խոր­դի հա­մե­մատ, հա­մադ­րե­լի գնե­րով այն նվա­զել է 0.3%-ով:

Շի­նա­րա­րու­թյան ո­լոր­տում՝ ըն­թա­ցիկ տար­վա ա­ռա­ջին կի­սա­մյա­կում ար­ձա­նագր­ված ցու­ցա­նի­շը դրա­կան է. ի­րա­կա­նաց­վել է 27.5 մլրդ դրա­մի շի­նա­րա­րու­թյուն, ին­չը նա­խորդ տար­վա հա­մե­մատ ա­ճել է 23.1%-ով:
Ըստ ֆի­նան­սա­վոր­ման աղ­բյուր­նե­րի՝ նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի հա­մե­մատ 34,1%-ով ա­ճել է պե­տա­կան բյու­ջեի, 28.5%-ով` կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի, 12.9%-ով` ար­տա­բյու­ջե­տա­յին մի­ջոց­նե­րի, 4.8%-ով՝ մար­դա­սի­րա­կան օգ­նու­թյան հաշ­վին կա­տար­ված շի­նա­րա­րու­թյու­նը և, հա­կա­ռա­կը, 18.1%-ով նվա­զել է հա­մայ­նք­նե­րի, 2.7%-ով? բնակ­չու­թյան, 60.4 %-ով՝ այլ մի­ջոց­նե­րի հաշ­վին կա­տար­ված շի­նա­րա­րու­թյու­նը:

Տրանս­պոր­տի բնա­գա­վա­ռում 2019թ. հուն­վար-հու­նի­սին ընդ­հա­նուր օգ­տա­գործ­ման ավ­տո­մո­բի­լա­յին տրանս­պոր­տի բեռ­նա­փո­խադ­րում­նե­րի ծա­վա­լը կազ­մել է 439.8 հազ. տոն­նա, ին­չը նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի հա­մե­մատ ա­ճել է 3.3 %-ով:
Ընդ­հա­նուր օգ­տա­գործ­ման տրանս­պոր­տի բեռ­նաշր­ջա­նա­ռու­թյու­նը կազ­մել է 14.5 մլն տոն­նա-կմ, ո­րը նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի հա­մե­մատ ա­ճել է 6.8%-ով:
Ինչ վե­րա­բե­րում է ուղևո­րա­փո­խադ­րում­նե­րին՝ հան­րա­պե­տու­թյու­նում ընդ­հա­նուր օգ­տա­գործ­ման ավ­տո­մո­բի­լա­յին տրանս­պոր­տի ուղևո­րա­փո­խադ­րում­նե­րի ծա­վա­լը կազ­մել է 10.7 մլն մարդ` նա­խորդ տար­վա հա­մե­մատ ա­ճե­լով 8.3%-ով:

Մ. Մի­նա­սյա­նը ցա­վով փաս­տեց, որ հա­մա­ձայն լիա­զոր մարմ­նի տե­ղե­կատ­վու­թյան՝ նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի հա­մե­մատ ՃՏՊ-ի թիվն ա­ճել է 32.3%-ով? կազ­մե­լով 41 դեպք, ին­չի հետևան­քով 80%-ով ա­ճել է զո­հե­րի ու վի­րա­վոր­նե­րի թի­վը:
Հան­րա­պե­տու­թյու­նում աճ է ար­ձա­նագր­վել կա­պի ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րից ստաց­ված ե­կա­մուտ­նե­րի ընդ­հա­նուր ծա­վա­լում. փաս­տա­ցի գնե­րով այն կազ­մել է 4.0 մլրդ. դրամ, ին­չը նշա­նա­կում է, որ հա­մադ­րե­լի գնե­րով այն ա­ճել է 12.1 %-ով:

2019թ. հու­լի­սի 1-ին՝ նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի հա­մե­մատ, աշ­խա­տանք փնտ­րող ան­ձանց քա­նակն ա­ճել է 6.4, գրանց­ված գոր­ծա­զուրկ­նե­րի քա­նա­կը՝ 5.3%-ով: Հաշ­վառ­ված աշ­խա­տանք փնտ­րող­նե­րի շուրջ 80%-ը կա­նայք են: Նրանց 2.1%-ը զբաղ­ված­ներ են, 3%-ը՝ տա­րի­քա­յին կեն­սա­թո­շա­կա­ռու, յու­րա­քան­չյուր չոր­րորդ գրանց­ված գոր­ծա­զուրկն ու­նի բարձ­րա­գույն կր­թու­թյուն, պաշ­տո­նա­պես գրանց­ված գոր­ծա­զուրկ­նե­րի 65%-ից ա­վե­լին 3տա­րուց ա­վել է, ինչ աշ­խա­տանք է փնտ­րում:

2019թ. հուն­վար-հու­նի­սին տն­տե­սու­թյու­նում զբաղ­ված­նե­րի մի­ջին ամ­սա­կան ան­վա­նա­կան աշ­խա­տա­վար­ձը կազ­մել է 168.6հազ.դրամ, ին­չը նա­խորդ տար­վա հուն­վար-հու­նի­սի հա­մե­մատ ա­ճել է 6.9%-ով: Ընդ ո­րում՝ պե­տա­կան հատ­վա­ծում զբաղ­ված­նե­րի մի­ջին ամ­սա­կան ան­վա­նա­կան աշ­խա­տա­վար­ձը կազ­մել է 160.6հազ.դրամ, ո­րը նա­խորդ տար­վա ա­ռա­ջին կի­սա­մյա­կի հա­մե­մատ ա­ճել է 1.6%-ով, իսկ ոչ պե­տա­կան հատ­վա­ծում՝ հա­մա­պա­տաս­խա­նա­բար 184.3հազ.դրամ` ա­ճե­լով 17.4%-ով: Ինչ­պես և նա­խորդ ժա­մա­նա­կաշր­ջան­նե­րում՝ աշ­խա­տա­վար­ձի մա­կար­դա­կը բարձր է օ­տա­րերկ­րյա կա­պի­տա­լով կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րում. որ­պես տն­տե­սա­կան գոր­ծու­նեու­թյան ո­լորտ­ներ ա­ռանձ­նա­նում են հան­քա­գոր­ծու­թյու­նը, ֆի­նան­սա­կան և ա­պա­հո­վագ­րա­կան գոր­ծու­նեու­թյու­նը, շի­նա­րա­րու­թյու­նը: Բարձր է նաև պե­տա­կան կա­ռա­վար­ման և պաշտ­պա­նու­թյան ո­լոր­տում, իսկ սո­ցիա­լա­կան ո­լոր­տում այն կազ­մել է մի­ջին ցու­ցա­նի­շի 64%-ը:

2019թ. հուն­վար-հու­նի­սին շա­հույ­թով աշ­խա­տած բան­կե­րի շա­հույ­թը կազ­մել է 5645.5 մլն դրամ, իսկ վնա­սով աշ­խա­տած բան­կե­րի վնա­սը՝ 1166.8 մլն դրամ:
Հան­րա­պե­տու­թյու­նում ոչ բան­կա­յին կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի կող­մից ի­րա­կա­նաց­ված փո­խա­ռու­թյուն­նե­րը 2019թ. հուն­վար-հու­նի­սին կազ­մել է 10.8մլրդ դրամ՝ 2018թ. 18.5 մլրդ դրա­մի փո­խա­րեն:

Խո­սե­լով ժո­ղովր­դագ­րու­թյան վի­ճա­կի մա­սին, Մ. Մի­նա­սյա­նը նշեց, որ նա­խորդ տար­վա հա­մե­մատ 146-ով կամ 13%-ով նվա­զել է ծնունդ­նե­րի թի­վը. ա­ռա­ջին կի­սա­մյա­կում ԱՀ-ում ծն­ված­նե­րի թի­վը կազ­մել է 973 մարդ, մա­հա­ցած­նե­րի թի­վը` 573 մարդ, բնա­կան հա­վե­լա­ճը` 400 մարդ: Մոր մի­ջին տա­րի­քը ե­րե­խա­յի ծնն­դյան ժա­մա­նակ կազ­մել է 27.8 տա­րե­կան, ընդ ո­րում ա­ռաջ­նեկ ու­նե­ցող մոր մի­ջին տա­րի­քը` 24.8 տա­րե­կան:Հաշ­վե­տու ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում հան­րա­պե­տու­թյու­նում գրանց­վել է 327 ա­մուս­նու­թյուն և 96 ա­մուս­նա­լու­ծու­թյուն:  Ըստ ԱՎԾ նա­խա­գա­հի՝ 100 նոր կազ­մա­վոր­վող ա­մուս­նա­կան զույ­գին բա­ժին է ընկ­նել 29 ա­մուս­նա­լու­ծու­թյուն` նա­խորդ տար­վա 30-ի փո­խա­րեն: 

Գնաճ է ար­ձա­նագր­վել ԱՀ սպա­ռո­ղա­կան շու­կա­յում։ Սպա­ռո­ղա­կան գնե­րի ընդ­հա­նուր մա­կար­դա­կի փո­փո­խու­թյու­նը պայ­մա­նա­վոր­ված է պա­րե­նա­յին ապ­րանք­նե­րի գնե­րի փո­փո­խու­թյամբ՝ կապ­ված պա­րե­նա­յին ո­րոշ ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի գնե­րի սե­զո­նայ­նու­թյան, սպառ­ման կա­ռուց­ված­քի, պա­հան­ջար­կի և ա­ռա­ջար­կի հա­րա­բե­րակ­ցու­թյան փո­փո­խու­թյան հետ: ԱՀ-ում 2019թ. հու­նի­սին 2018թ. դեկ­տեմ­բե­րի հա­մե­մատ սպա­ռո­ղա­կան գնե­րի ին­դեք­սը կազ­մել է 100.1%: 2019թ. հու­նի­սին 2018թ. դեկ­տեմ­բե­րի հա­մե­մատ՝ սպա­ռո­ղա­կան գնե­րի 0.1 տո­կոս գնա­ճի պայ­ման­նե­րում գրանց­վել է ԱՄՆ դո­լա­րի նկատ­մամբ հայ­կա­կան դրա­մի հաշ­վար­կա­յին փո­խար­ժե­քի 1.3% գնան­կում:

ԱՀ ար­տա­քին առևտրաշր­ջա­նա­ռու­թյան ծա­վա­լը 2019թ. հուն­վար-հու­նի­սին, փաս­տա­ցի գնե­րով, կազ­մել է 148.6մլրդ դրամ կամ 307.3մլն ԱՄՆ դո­լար, այդ թվում՝ ապ­րանք­նե­րի ար­տա­հա­նու­մը՝ 63.1մլրդ դրամ (130.6մլն ԱՄՆ դո­լար), իսկ ներ­մու­ծու­մը՝ 85.5մլրդ դրամ (176.6 մլն ԱՄՆ դո­լար): Առևտրա­յին հաշ­վեկ­շի­ռը բա­ցա­սա­կան է 22.4մլրդ դրա­մով (46.0մլն ԱՄՆ դո­լա­րով): 2018թ. նույն ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի հա­մե­մատ՝ ար­տա­քին առևտրաշր­ջա­նա­ռու­թյան ծա­վալն ա­ճել է 13.5 %-ով, ընդ ո­րում` ար­տա­հա­նու­մը՝ 32%-ով, իսկ ներ­մու­ծու­մը`2.8%-ով:
ԱՀ ԱՎԾ նա­խա­գահն անդ­րա­դար­ձավ նաև ծա­ռա­յու­թյան կող­մից ի­րա­կա­նաց­վող գոր­ծա­ռույթ­նե­րին և ա­ռա­ջին կի­սա­մյա­կում կա­տար­ված աշ­խա­տանք­նե­րին, ինչ­պես նաև պա­տաս­խա­նեց լրագ­րող­նե­րի հար­ցե­րին։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Thu, 15 Aug 2019 09:20:33 +0000
100 ՄԻԼԻՈՆ ԴՈԼԱՐԻ ՆԵՐԴՐՈՒՄ ԵՎ 10 ՀԱԶԱՐ ՀԵԿՏԱՐ ԿԱՅՈՒՆ ՈՌՈԳՄԱՆ ԴԱՇՏԵՐ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27282-100-10 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27282-100-10 100 ՄԻԼԻՈՆ ԴՈԼԱՐԻ ՆԵՐԴՐՈՒՄ  ԵՎ 10 ՀԱԶԱՐ ՀԵԿՏԱՐ ԿԱՅՈՒՆ ՈՌՈԳՄԱՆ ԴԱՇՏԵՐ
Նա­րեկ Սա­հա­կյան

Մեկ­նար­կում է Ար­ցա­խի ա­մե­նա­խո­շոր տն­տե­սա­կան ծրա­գի­րը, ո­րի շնոր­հիվ Սար­սան­գի ա­ջափ­նյա ջրանց­քով կո­ռոգ­վի ա­վե­լի քան 10 հա­զար հեկ­տար հո­ղա­տա­րածք՝ Մար­տա­կեր­տի, Աս­կե­րա­նի և Մար­տու­նու շր­ջան­նե­րում։ 100 մի­լիոն դո­լար ար­ժո­ղու­թյամբ նա­խա­գի­ծը կյան­քի են կո­չում ՙԱր­ցախ ՀԷԿ՚ բաց բաժ­նե­տի­րա­կան ըն­կե­րու­թյան հիմ­նա­դիր­նե­րը՝ Թար­թառ գե­տի վրա կա­ռու­ցե­լով ևս 4 հիդ­րոէ­լեկտ­րա­կա­յան ու 2 ջրամ­բար։

Ըն­կե­րու­թյան տնօ­րեն­նե­րի խոր­հր­դի նա­խա­գա­հի նման կար­գի խո­շո­րա­մասշ­տաբ ծրա­գիր Ար­ցա­խում ա­ռայժմ չի ի­րա­կա­նաց­վել, ընդ ո­րում` սա կյան­քի կկոչ­վի վե­րա­կան­գն­վող ռե­սուր­սով. ՙՄի ջրամ­բա­րի ջրըն­դու­նի­չը կծա­ռա­յի մեր ա­մե­նա­խո­շոր նա­խագ­ծի՝ Թար­թա­ռի ջրե­րի տե­ղա­փոխ­մա­նը, ո­րը թույլ կտա մեր երկ­րում ու­նե­նալ ա­վե­լի քան 10 հա­զար հեկ­տար կա­յուն ո­ռոգ­ման տա­րածք։ Այ­սինքն, սրանք մեծ, ի­րար հետ փոխ­կա­պակց­ված նա­խագ­ծեր են՚,-նշել է նա։

5-րդ ՀԷԿ-ը կկա­ռուց­վի նա­խա­տես­վող ջրանց­քի վրա՝ ընդ­հա­նուր առ­մամբ Ար­ցա­խի է­ներ­գե­տիկ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներն ա­վե­լաց­նե­լով 200 մի­լիոն կի­լո­վատ ժա­մով։ Ջրանց­քը կհաս­նի Թար­թա­ռի ա­ջափ­նյա հատ­ված՝ կա­յուն ո­ռո­գում ա­պա­հո­վե­լով Մար­տա­կեր­տի, Աս­կե­րա­նի և Մար­տու­նու շր­ջան­նե­րում։ Ջու­րը կհաս­նի այն­տեղ, որ­տեղ դրան ա­վե­լի շատ են սպա­սում. ՙՊետք է ա­սել, որ գրե­թե ա­մե­նուր ո­ռոգ­ման ջրի կա­րիքն զգում են, բայց կա­ռանձ­նաց­նեմ Մար­տա­կեր­տի շր­ջանն ու Ակ­նա­յի թա­ղա­մա­սը, որ­տեղ ու­նենք մեր ա­մե­նա­մեծ հո­ղա­յին ռե­սուրս­նե­րը, սա­կայն տար­վա կտր­ված­քով՝ ա­մե­նա­քիչ տե­ղում­նե­րի քա­նա­կը։ Հա­մոզ­ված եմ, որ սկիզբ է դր­վում մեր մյուս ա­մե­նա­խո­շոր նա­խագ­ծին՝ այ­գե­գոր­ծու­թյա­նը, և ե­րա­զանքս է, որ ա­ռա­ջի­կա 5-7 տա­րում ա­վե­լի քան 10 հա­զար հեկ­տար այ­գի տնկ­վի Ար­ցա­խում, ո­րը թույլ կտա ար­տադ­րել ա­վե­լի քան 200 հա­զար տոն­նա հա­մա­խառն միրգ, ինչն ա­ռանց այս պրո­յեկ­տի հնա­րա­վոր չէ՚։

Հիդ­րոէ­լեկտ­րա­կա­յան­նե­րի շի­նա­րա­րու­թյու­նը սկ­սում է ՙՄ է­ներ­գո Լ՚ ըն­կե­րու­թյու­նը՝ Թար­թառ գե­տի վրա սկ­սե­լով ՙԹառ-Թառ 4՚ կա­յա­նի շի­նա­րա­րու­թյու­նը։ Ի դեպ, ՀԷԿ-ի հիմ­նար­կե­քի ա­րա­րո­ղու­թյա­նը մաս­նակ­ցել են ՙԱր­ցախ ՀԷԿ՚ ԲԲԸ տնօ­րեն­նե­րի խոր­հր­դի ան­դամ­նե­րը։ Կա­պա­լա­ռու ըն­կե­րու­թյան ղե­կա­վար Ա­լեք­սանդր Մա­մուն­ցը կար­ծում է, որ ջրանց­քի կա­ռու­ցու­մը շատ դժ­վար, բայց եր­կար սպաս­ված աշ­խա­տանք է լի­նե­լու. ՙԵրկ­րորդ փու­լում պետք կա­ռու­ցենք ջրանցք, ին­չը կլի­նի ո­ռոգ­ման հա­մա­կար­գի սկիզբ։ Ռե­լիե­ֆա­յին դժ­վա­րու­թյուն­ներ կան, ո­րով­հետև մենք շր­ջա­պատ­ված ենք սա­րե­րով, որ­տե­ղով պետք է անց­կաց­նենք ջրանց­քը։ Այս պա­հին դժ­վա­րա­նում եմ ա­սել ջրանց­քի եր­կա­րու­թյու­նը, քա­նի որ մաս­նա­գետ­նե­րը դեռ աշ­խա­տում են նա­խագ­ծի վրա՚,-մեզ հետ զրույ­ցում նշել է Ա. Մա­մուն­ցը։Ըստ ներդ­րող­նե­րի, 2,5 տա­րի հե­տո ջրանց­քը պատ­րաստ կլի­նի, իսկ հա­մա­լիր ծրագ­րի ի­րա­գոր­ծու­մը կտևի առն­վազն 4 տա­րի։ Մեր հար­ցին, թե ո­ռոգ­վե­լիք հո­ղա­տա­րածք­նե­րը ու՞մ են պատ­կա­նում, ՙԱր­ցախ ՀԷԿ՚ ԲԲԸ տնօ­րեն­նե­րի խոր­հր­դի նա­խա­գահ Ա­րա­յիկ Հա­րու­թյու­նյա­նը պա­տաս­խա­նեց, որ խոս­քը սե­փա­կա­նաշ­նորհ­ված հո­ղե­րի մա­սին է, որ­տեղ մե­նաշ­նոր­հա­յին դիր­քեր ու­նե­ցող­ներ չկան. ՙԱյս նա­խագ­ծով վերջ է տր­վում այն հար­ցին, թե ջու­րը ու՞մ կհաս­նի, ո­րով­հետև ջու­րը կհաս­նի բո­լո­րին անխ­տիր։ Ա­վե­լին ա­սեմ, որ ա­վե­լի շատ ջուր կու­նե­նանք, քան հնա­րա­վոր է օգ­տա­գոր­ծել այդ տա­րածք­նե­րում։ Ի դեպ, Մար­տա­կեր­տի շր­ջա­նում և Ակ­նա թա­ղա­մա­սում հա­զա­րա­վոր հեկ­տար­ներ չեն մշակ­վում ո­ռոգ­ման պատ­ճա­ռով։ Մյուս կող­մից, ե­թե Մար­տա­կեր­տի շր­ջա­նը, Ակ­նա­յի թա­ղա­մա­սը և Մար­տու­նու շր­ջա­նի Բեր­դա­շեն գյու­ղին պատ­կա­նող հո­ղա­տա­րածք­նե­րը մենք կա­րո­ղա­նանք  ա­պա­հո­վել այս ջրե­րով, ա­պա Կար­կառ գե­տի հնա­րա­վո­րու­թյունն ամ­բող­ջու­թյամբ կա­րող ենք ուղ­ղել դե­պի Նա­խիջևա­նիկ և Վար­դա­ձոր գյու­ղե­րի դաշ­տե­րը։

Ստաց­վում է այն­պես, որ խո­շո­րա­մասշ­տաբ ծրագ­րով օ­տա­րերկ­րա ներդ­րող­նե­րը վեր­ջա­կետ են դնում Սար­սան­գի ջրե­րի օգ­տա­գործ­ման հար­ցով Ադր­բե­ջա­նին ուղղ­ված Ար­ցա­խի մար­դա­սի­րա­կան ա­ռա­ջարկ­նե­րին։ Բա­քուն տա­րի­ներ շա­րու­նակ հրա­ժար­վել է Ստե­փա­նա­կեր­տի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցե­լուց, իսկ ար­ցախ­ցի հո­ղա­գործ­ներն այդ ջրե­րի կա­րիքն ու­նեն:
Ա­ռաջ անց­նե­լով՝ խոր­հր­դի նա­խա­գա­հը հայ­տա­րա­րում է, որ 4 տա­րի անց Մար­տա­կեր­տի, Աս­կե­րա­նի և Մար­տու­նու շր­ջան­նե­րում աշ­խա­տու­ժի խն­դիր կու­նե­նան։ Կո­ռոգ­վեն Ար­ցա­խում ներ­կա­յումս մշակ­վող հո­ղե­րի շուրջ 10 տո­կո­սին հաս­նող դաշ­տեր։

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Wed, 14 Aug 2019 16:46:07 +0000
ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԲՅՈՒՋԵԻ 2019 ԹՎԱԿԱՆԻ I ԿԻՍԱՄՅԱԿԻ ԿԱՏԱՐՄԱՆ ԱՄՓՈՓ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27281-2019-i http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27281-2019-i ԱՀ ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյուն

2019 թվա­կա­նի I կի­սա­մյա­կի ԱՀ պե­տա­կան բյու­ջեի փաս­տա­ցի սե­փա­կան ե­կա­մուտ­նե­րը կազ­մել են 30,392.7 մլն դրամ: 

I կի­սա­մյա­կի ԱՀ պե­տա­կան բյու­ջեի ե­կա­մուտ­նե­րը հիմ­նա­կա­նում ձևա­վոր­վել են հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի հաշ­վին, ո­րոնք ա­պա­հո­վել են ընդ­հա­նուր ե­կա­մուտ­նե­րի 97.8 %-ը, պե­տա­կան տուր­քը կազ­մել է բյու­ջեի ե­կա­մուտ­նե­րի 1.2 %-ը, այլ ե­կա­մուտ­նե­րը՝ 1.0 %-ը:
Հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րը կազ­մել են 29,731.9 մլն դրամ` 2,841.4 մլն դրա­մով գե­րա­կա­տա­րե­լով ծրագ­րա­յին ցու­ցա­նի­շը: Նա­խորդ տար­վա I կի­սա­մյա­կի հա­մե­մատ պե­տա­կան բյու­ջեի հար­կա­յին ե­կա­մուտ­ներն ա­ճել են 11.5%-ով կամ 3,077.9 մլն դրա­մով:

Հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի 24.9 %-ն ա­պա­հով­վել է ա­վե­լաց­ված ար­ժե­քի հար­կի հաշ­վին՝ կազ­մե­լով շուրջ 7,406.0 մլն դրամ, ծրագ­րա­յին ցու­ցա­նի­շը կա­տար­վել է 108.1 %-ով կամ 553.5 մլն դրա­մով ա­վել:
Պե­տա­կան բյու­ջե մուտ­քագր­ված ե­կամ­տա­յին հար­կը կազ­մել է 8,058.7 մլն դրամ` ա­պա­հո­վե­լով հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի 27.1 %-ը:
Հի­փո­թե­քա­յին վար­կի սպա­սարկ­ման հա­մար վճար­ված տո­կոս­նե­րի գու­մար­նե­րի չա­փով վար­ձու աշ­խա­տող­նե­րի և ան­հատ ձեռ­նար­կա­տե­րե­րի կող­մից վճար­ված ե­կամ­տա­յին հար­կի գու­մար­նե­րի վե­րա­դարձ­ման գոր­ծըն­թա­ցի շր­ջա­նակ­նե­րում 295 վար­ձու աշ­խա­տո­ղի վե­րա­դարձ­վել է մոտ 90.1 մլն ՀՀ դրամ:

Ակ­ցի­զա­յին հար­կի հաշ­վին ա­պա­հով­վել են 130.8 մլն դրա­մի մուտ­քեր:
Շա­հու­թա­հար­կի մուտ­քե­րը կազ­մել են 7,970.8 մլն դրամ՝ ա­պա­հո­վե­լով հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի 26.8 %-ը, ծրագ­րա­վոր­ված ցու­ցա­նի­շը գե­րա­կա­տար­վել է 16.1 %-ով, կամ 1,106.0 մլն դրա­մով:
Հաս­տա­տագր­ված վճար­նե­րի գծով մուտ­քե­րը կազ­մել են շուրջ 245.4 մլն դրամ, ին­չը կազ­մել է պե­տա­կան բյու­ջեի հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի 0.8 %-ը:
2019 թվա­կա­նի I կի­սա­մյա­կի ըն­թաց­քում ԱՀ պե­տա­կան բյու­ջե մուտ­քագր­ված հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի 3.1 %-ը ա­պա­հով­վել է առևտրի հար­կի հաշ­վին: Այս հար­կա­տե­սա­կի գծով մուտ­քե­րը կազ­մել են 928.1 մլն դրամ: Հաշ­վե­տու ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի ծրագ­րա­վոր­ված ցու­ցա­նի­շը գե­րա­կա­տար­վել է 67.6 մլն դրա­մով: Բնա­պահ­պա­նա­կան և բնօգ­տա­գործ­ման վճար­նե­րի գծով 2019 թվա­կա­նի I կի­սա­մյա­կում ԱՀ պե­տա­կան բյու­ջե է մուտ­քագր­վել 3,924.1 մլն դրամ:

Ավ­տո­մո­բի­լա­յին ճա­նա­պարհ­նե­րի շի­նա­րա­րու­թյան, նո­րոգ­ման և պահ­պան­ման հա­մար կա­տար­վող մաս­հա­նում­նե­րի մուտ­քե­րը հաշ­վե­տու ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում կազ­մել են 352.7 մլն դրամ:
Այլ հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի գծով 2019 թվա­կա­նի I կի­սա­մյա­կի մուտ­քե­րը կազ­մել են 23.9 մլն դրամ, նա­խա­տես­ված մուտ­քե­րը գե­րա­կա­տար­վել 10.3 %-ով:
Հան­րա­յին ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի կար­գա­վոր­ման պար­տա­դիր վճար­նե­րի գծով պե­տա­կան բյու­ջեի մուտ­քե­րը կազ­մել են 111.6 մլն դրամ:
Դրոշ­մա­նի­շա­յին վճար­նե­րի գծով մուտ­քե­րը կազ­մել են 240.7 մլն դրամ:
Պե­տա­կան տուր­քի գծով ԱՀ պե­տա­կան բյու­ջեի 2019 թվա­կա­նի I կի­սա­մյա­կի մուտ­քե­րը կազ­մել են 362.2 մլն դրամ:
Պե­տա­կան բյու­ջեի այլ ե­կա­մուտ­նե­րը կազ­մել են 298.6 մլն դրամ:

2019 թվա­կա­նի I կի­սա­մյա­կի ԱՀ պե­տա­կան բյու­ջեի մի­ջոց­նե­րի հաշ­վին ի­րա­կա­նաց­վել են 48,887.3 մլն դրա­մի ծախ­սեր` կազ­մե­լով նա­խա­տես­ված ծրագ­րի 86.9 %-ը: Կա­տար­ված հատ­կա­ցում­նե­րի 78.9 %-ն ուղղ­վել է ըն­թա­ցիկ, 21.1 %-ը՝ ոչ ֆի­նան­սա­կան ակ­տիվ­նե­րի հետ գոր­ծառ­նու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­ման ծախ­սե­րին:
Ըն­թա­ցիկ ծախ­սե­րի գծով ԱՀ պե­տա­կան բյու­ջեից կա­տար­վել է 38,568.9 մլն դրա­մի ծախս՝ կազ­մե­լով պլա­նա­վոր­ված ցու­ցա­նի­շի 86.9 %-ը:

Ըն­թա­ցիկ ծախ­սե­րի 11.7 %-ը ուղղ­վել է պե­տա­կան հիմ­նարկ­նե­րի աշ­խա­տող­նե­րի աշ­խա­տա­վար­ձե­րի և հա­վե­լավ­ճար­նե­րի վճար­մա­նը, ո­րը կազ­մել է 4,497.4 մլն դրամ:
2019 թվա­կա­նի I կի­սա­մյա­կում ԱՀ պե­տա­կան բյու­ջեից 5,316.1 մլն. դրամ հատ­կաց­վել է ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի և ապ­րանք­նե­րի ձեռք­բեր­մա­նը՝ կազ­մե­լով պե­տա­կան բյու­ջեի ըն­թա­ցիկ ծախ­սե­րի 13.8 %-ը:
2019 թվա­կա­նի I կի­սա­մյա­կում պե­տա­կան բյու­ջեից ոչ ֆի­նան­սա­կան պե­տա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րին հատ­կաց­վել է 7,964.1 մլն. դրա­մի սուբ­սի­դիա, ին­չը կազ­մել է ծրագ­րա­վոր­ված ցու­ցա­նի­շի 86.2 %-ը:

Ըն­թա­ցիկ ծախ­սե­րի 16.2 %-ը կամ 6,247.5 մլն դրա­մը կազ­մել են հա­մայ­նք­նե­րի բյու­ջե­նե­րին տր­վող դո­տա­ցիա­նե­րը, պե­տա­կան և հա­մայ­նք­նե­րի առևտրա­յին և ոչ առևտրա­յին կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րին տր­վող ըն­թա­ցիկ դրա­մաշ­նորհ­նե­րը:
Հաշ­վե­տու ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում սո­ցիա­լա­կան նպաստ­նե­րի և կեն­սա­թո­շակ­նե­րի գծով վճար­նե­րը կազ­մել են շուրջ 10,586.9 մլն դրամ, ո­րից` հի­վան­դու­թյան և հաշ­ման­դա­մու­թյան նպաստ­ներ-62.5 մլն դրամ, մայ­րու­թյան նպաստ­ներ-390.0 մլն դրամ , ե­րե­խա­նե­րի նպաստ­ներ – 1,615.9 մլն դրամ , հու­ղար­կա­վո­րու­թյան նպաստ­ներ-121.7 մլն դրամ, կր­թա­կան, մշա­կու­թա­յին և սպոր­տա­յին նպաստ­ներ – 57.2 մլն դրամ , բնա­կա­րա­նա­յին նպաստ­ներ-46.7 մլն դրամ, այլ նպաստ­ներ -2,305.1 մլն դրամ և կեն­սա­թո­շակ­ներ-5,987.8 մլն դրամ:
2019 թվա­կա­նի I կի­սա­մյա­կում հա­մայն­քա­յին բյու­ջեի ե­կա­մուտ­նե­րը կազ­մել են 1,313.5 մլն դրամ,այդ թվում սե­փա­կան ե­կա­մուտ­նե­րը-394.0 մլն դրամ, պե­տա­կան բյու­ջեից տր­վող դո­տա­ցիա­նե­րը – 919.5 մլն դրամ: Հա­մայն­քա­յին բյու­ջեի նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի հա­մար ի­րա­կա­նաց­ված ծախ­սե­րը կազ­մել են 1,251.5 մլն դրամ:

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Wed, 14 Aug 2019 16:35:27 +0000
ՍԿԶԲՈՒՆՔԸ՝ ՈՐԱԿԻ ՊԱՏՇԱՃ ՄԱԿԱՐԴԱԿ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27277-2019-08-12-19-33-28 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27277-2019-08-12-19-33-28 ՍԿԶԲՈՒՆՔԸ՝ ՈՐԱԿԻ ՊԱՏՇԱՃ ՄԱԿԱՐԴԱԿ
"Խա­չեն­շին" ՓԲ ըն­կե­րու­թյու­նը…
]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Mon, 12 Aug 2019 19:27:30 +0000
ԱՅՍ­ՏԵՂ ԳՐԱՆՑ­ՎՈՒՄ Է ԴԻ­ՆԱ­ՄԻԿ ԶԱՐ­ԳԱ­ՑՈՒՄ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27243-2019-08-05-21-37-53 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27243-2019-08-05-21-37-53 ԱՅՍ­ՏԵՂ ԳՐԱՆՑ­ՎՈՒՄ Է ԴԻ­ՆԱ­ՄԻԿ ԶԱՐ­ԳԱ­ՑՈՒՄ
Ար­մի­նե ԴԱ­ՆԻԵ­ԼՅԱՆ ք.…

 Մար­տու­նի շրջ­կենտ­րո­նից 30կմ, Մար­տու­նի-Կար­միր շու­կա մայ­րու­ղուց 500մ հե­ռա­վո­րու­թյան վրա է գտն­վում շր­ջա­նի փոքր ու գե­ղա­տե­սիլ գյու­ղե­րից մե­կը` Քեր­թը: Գյու­ղում պահ­պան­վում է 19-րդ դա­րում կա­ռուց­ված Ս. Գևորգ ե­կե­ղե­ցին, հայտ­նի է Կար­միր Ա­վե­տա­րան, Ղու­լունց, Ռսկ­հան սր­բա­վայ­րե­րով և տե­սար­ժան վայ­րե­րով:

2000թ. Հ. Մե­լիք­սե­թյա­նի ֆի­նան­սա­վոր­մամբ կանգ­նեց­վել է գյու­ղի 18 զոհված ա­զա­տա­մար­տիկ­նե­րի հի­շա­տա­կը հա­վեր­ժաց­նող հու­շա­կո­թող:
Հա­մայն­քի բնակ­չու­թյունն ինչ­պես միշտ, այ­սօր էլ շա­րու­նա­կում է ապ­րել ստեղ­ծա­գործ կյան­քով՝ շունչ ու կեն­դա­նու­թյուն տա­լով հի­նա­վուրց բնա­կա­վայ­րին:
Տե­ղա­ցի­նե­րի գե­րակ­շիռ մա­սը զբաղ­վում է գյու­ղատն­տե­սու­թյամբ և ա­նաս­նա­պա­հու­թյամբ: Զար­գա­ցած է հա­ցա­հա­տի­կա­յին մշա­կա­բույ­սե­րի մշա­կու­թյու­նը, այ­գե­գոր­ծու­թյու­նը, մեղ­վա­բու­ծու­թյու­նը:
Հրա­չիկ Ղու­լյա­նը, Ա­րազ Լա­լա­յա­նը, Սամ­վել Պետ­րո­սյա­նը, Սար­գիս Պետ­րո­սյա­նը, Կի­մա Բա­լա­սա­նյա­նը հա­մայն­քի սե­փա­կան տն­տե­սու­թյուն ու­նե­ցող այն բնա­կիչ­ներն են, ով­քեր միա­ժա­մա­նակ զբաղ­վում են և՜ դաշ­տա­վա­րու­թյամբ, և՜ այ­գե­գոր­ծու­թյամբ, և՜ մեղ­վա­բու­ծու­թյամբ, և՜ ա­նաս­նա­պա­հու­թյամբ:
2018թ. գյու­ղում ար­ձա­նագր­վել է 5 ա­մուս­նու­թյուն, 15 ծնունդ, իսկ ըն­թա­ցիկ տար­վա ա­ռա­ջին կի­սա­մյա­կում՝ 1 ա­մուս­նու­թյուն, 2 ծնունդ:
Քեր­թի միջ­նա­կարգ դպ­րո­ցի շեն­քը 1975թ. կա­ռույց է, որ­տեղ սո­վո­րում է 87 ա­շա­կերտ, աշ­խա­տում՝ 30 ու­սու­ցիչ: Այն են­թա­կա է կա­պի­տալ վե­րա­նո­րոգ­ման, այդ ուղ­ղու­թյամբ աշ­խա­տանք­ներ ար­դեն տար­վում են։

Ըն­թա­ցիկ տար­վա­նից Քեր­թի հա­մայն­քում գոր­ծում է նաև կա­պի­տալ վե­րա­նո­րոգ­ված ու կա­հա­վոր­ված ման­կա­պար­տեզ, ո­րը գյու­ղա­ցի­նե­րի տա­րի­նե­րի ե­րա­զանքն էր: Ման­կա­պար­տե­զում աշ­խա­տում է 15 մարդ, հա­ճա­խում` 42 ե­րե­խա:
Գյուղն ու­նի ա­կումբ, բուժ­կետ, փոստ, ե­րեք խա­նութ-կր­պակ: Բնակ­չու­թյունն ա­պա­հով­ված է խմե­լու ջրով` լրի­վու­թյամբ վե­րա­կա­ռուց­ված ար­տա­քին և ներ­քին ջրա­տա­րով: Գոր­ծում է նաև մեկ ար­տե­զյան ջր­հոր, կա 4 աղ­բյուր: Լրի­վու­թյամբ գա­զի­ֆի­կաց­ված է, բո­լոր ըն­տա­նիք­ներն ու գոր­ծող օ­բյեկտ­ներն ա­պա­հով­ված են ան­լար հե­ռա­խո­սա­կա­պով, հե­ռուս­տա­տե­սա­յին կա­պով, 100 ըն­տա­նիք օգտ­վում է հա­մա­ցան­ցից:
Քեր­թի հա­մայն­քա­պե­տա­րա­նը 2018թ. հա­ջո­ղու­թյուն­ներ է ար­ձա­նագ­րել տա­րե­կան բյու­ջեի կա­տա­րո­ղա­կա­նում. պլա­նը կա­տա­րել է 105 տո­կո­սով։
Հա­մայն­քի 2018թ. տա­րե­կան բյու­ջեով նա­խա­տես­ված ծախ­սե­րի պլա­նը կա­տար­վել է 97.3 տո­կո­սով:
Հա­մայն­քի ղե­կա­վար Կի­մա Գրի­գո­րյա­նի տե­ղե­կատ­վու­թյամբ՝ 2019թ. բեր­քի տակ կա­տար­վել է 289.72հա հերկ, ո­րից սե­փա­կան հո­ղա­տա­րածք­նե­րում՝ 232.1հա, վար­ձա­կա­լած՝ 57.62հա:

Ցանք­սը կա­տար­վել է ագ­րո­տեխ­նի­կա­կան ժամ­կե­տում, ի­րա­կա­նաց­վել են սնուց­ման, մո­լա­խո­տե­րի և վնա­սա­տու­նե­րի դեմ պայ­քա­րի աշ­խա­տանք­ներ: Ցա­վոք, բնա­կան ա­ղետ­նե­րի պատ­ճա­ռով չս­տաց­վեց բարձր բեր­քատ­վու­թյուն ա­պա­հո­վել: Կարկ­տա­հար­վել է 200հա ցան­քա­տա­րածք: 97.4հա հնձ­վել է, ստաց­վել է 755ց ցո­րեն, 219ց գա­րի:
Հա­մայն­քում աշ­խա­տանք­ներ են տար­վում ա­նաս­նա­պա­հու­թյան զար­գաց­ման ուղ­ղու­թյամբ: Ինչ­պես շր­ջա­նի մյուս հա­մայ­նք­նե­րում, այս­տեղ ևս տն­տե­սու­թյան այս ճյու­ղի զար­գա­ցու­մը դիտ­վում է որ­պես կարևոր խն­դիր:
Մեր զրույ­ցի ըն­թաց­քում նշ­վեց նաև, որ 2018թ.-ը հա­ջող էր հա­մայն­քի հա­մար: ՙՎա­րան­դա­շին՚ ՓԲԸ մի­ջո­ցով բա­րե­կարգ­վել են ներ­հա­մայն­քա­յին ճա­նա­պարհ­ները: Բա­րե­րար Ա­շոտ Ջի­վա­նյա­նի հո­վա­նա­վո­րու­թյամբ Քեր­թի Կո­մի­տաս Հա­կո­բյա­նի ան­վան դպ­րո­ցա­կան շեն­քի մի մա­սը հիմ­նո­վին վե­րա­նո­րոգ­վել է: Այն­տեղ ներ­կա­յումս գոր­ծում է մա­կա­պար­տե­զը։ Բա­րե­րա­րի մի­ջոց­նե­րով դպ­րո­ցում կա­պի­տալ վե­րա­նո­րոգ­վել է մար­զա­դահ­լի­ճը՝ հան­դեր­ձա­րան­նե­րով և կա­հա­վոր­վել նոր, անհ­րա­ժեշտ գույ­քով, ֆի­զի­կա­յի կա­բի­նե­տը հա­մալր­վել Է ժա­մա­նա­կա­կից սար­քա­վո­րում­նե­րով ու պա­րա­գա­նե­րով: Ա­վար­տա­կան փու­լում են դպ­րո­ցի սան­հան­գույ­ցի վե­րա­նո­րոգ­ման և կենտ­րո­նաց­ված ջե­ռուց­ման ուղ­ղու­թյամբ տար­վող աշ­խա­տանք­նե­րը:
Հա­մայն­քի բնա­կիչ­նե­րին հու­զող և հրա­տապ լու­ծում պա­հան­ջող խն­դիր­նե­րից է հա­մայն­քա­յին նշա­նա­կու­թյան ճա­նա­պարհ­նե­րի, հան­դի­սու­թյուն­նե­րի շեն­քի, մշա­կույ­թի տան, ե­կե­ղե­ցու անմ­խի­թար վի­ճա­կը: Այս ուղ­ղու­թյամբ հա­մայն­քա­պե­տա­րանն ու­նի ծրագ­րեր:
Հա­մայն­քի ղե­կա­վա­րը, այ­նուա­մե­նայ­նիվ, լիա­հույս է, որ գյու­ղը դեռ ա­ճե­լու ու զար­գա­նա­լու է՝ ոչ միայն շնոր­հիվ բա­րե­րար­նե­րի ու պե­տու­թյան ա­ջակ­ցու­թյան, այլ նաև գյուղն ու նրա հա­սա­րա­կու­թյու­նը շար­ժող ու­ժի` ե­րի­տա­սար­դու­թյան շնոր­հիվ: Այս հա­մա­տեքս­տում ընդ­գծ­վեց այն փաս­տը, որ Քեր­թի ե­րի­տա­սար­դու­թյու­նը հա­վա­տա­րիմ է հայ­րե­նի օ­ջա­խին, և գյու­ղից քա­ղաք հոս­քը շատ թույլ է:

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Mon, 05 Aug 2019 21:34:31 +0000
ԳՅՈՒ­ՂԱՏՆ­ՏԵ­ՍԱ­ԿԱՆ ՀԱ­ՄԱ­ՏԱ­ՐԱԾ ՀԱՇ­ՎԱ­ՌՈՒ­ՄԸ` ՏՆ­ՏԵ­ՍՈՒ­ԹՅԱՆ ԶԱՐ­ԳԱՑ­ՄԱՆ ԿԱ­ՐԵ­ՎՈՐ ԳՈՐ­ԾԸՆ­ԹԱՑ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27195-2019-07-26-15-30-44 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27195-2019-07-26-15-30-44 ԳՅՈՒ­ՂԱՏՆ­ՏԵ­ՍԱ­ԿԱՆ ՀԱ­ՄԱ­ՏԱ­ՐԱԾ ՀԱՇ­ՎԱ­ՌՈՒ­ՄԸ`  ՏՆ­ՏԵ­ՍՈՒ­ԹՅԱՆ ԶԱՐ­ԳԱՑ­ՄԱՆ ԿԱ­ՐԵ­ՎՈՐ ԳՈՐ­ԾԸՆ­ԹԱՑ
Կա­րի­նե ԴԱ­ԴԱ­ՄՅԱՆ

 

ք. Մար­տու­նի

Օ­րերս Մար­տու­նու շրջ­վար­չա­կազ­մի ղե­կա­վար Ա­րա­րատ Մել­քու­մյա­նի մոտ տե­ղի ու­նե­ցավ նիստ՝ ԱՀ վի­ճա­կագ­րա­կան պե­տա­կան խոր­հր­դի ան­դամ, գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վառ­ման (այ­սու­հետ՝ ԳՀՀ) աշ­խա­տանք­նե­րը հա­մա­կար­գող Ար­մեն Սո­ղո­մո­նյա­նի, ԱՀ ԱՎԾ հե­տա­զո­տու­թյուն­նե­րի ու­սում­նա­սի­րու­թյուն­նե­րի բաժ­նի պետ Լեո­նիդ Սո­ղո­մո­նյա­նի, ԱՀ ԱՎԾ ԳՀՀ վար­չու­թյան կազ­մա­կեր­պա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի բաժ­նի պետ Սամ­վել Հա­րու­թյու­նյա­նի, գլ­խա­վոր մաս­նա­գե­տի և այլ պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րի, ինչ­պես նաև գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վառ­ման աշ­խա­տանք­նե­րը շր­ջա­նում հա­մա­կար­գող հանձ­նա­ժո­ղո­վի ան­դամ­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ։ Նիս­տի ըն­թաց­քում քն­նարկ­վե­ցին գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վառ­ման աշ­խա­տանք­նե­րի կազ­մա­կերպ­ման հետ կապ­ված մի շարք հար­ցեր։

Դեռևս 2010թ. ԱՀ Ազ­գա­յին ժո­ղովն ըն­դու­նել է ՙԳյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վառ­ման մա­սին՚ ԼՂՀ օ­րեն­քը, ո­րով կար­գա­վոր­վել են երկ­րի տն­տե­սու­թյան հա­մար չա­փա­զանց կարևոր աշ­խա­տանք­նե­րի կազ­մա­կերպ­ման և անց­կաց­ման հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը։
2019թ. ապ­րի­լի 19-ին N-276 ո­րոշ­ման հա­մա­ձայն՝ Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյու­նում 2020թ. հոկ­տեմ­բե­րի 11-31-ը նե­րա­ռյալ անց է կաց­վե­լու գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վա­ռում։
Այս ուղ­ղու­թյամբ ար­դեն գործ­նա­կան աշ­խա­տանք­ներ են տար­վում։ Մենք հան­դի­պե­ցինք և զրու­ցե­ցինք վե­րոն­շյալ պաշ­տո­նյա­նե­րի հետ։ Մեր զրույցն այս ուղ­ղու­թյամբ ըն­թա­ցիկ և ի­րա­կա­նաց­վե­լիք աշ­խա­տանք­նե­րի շուրջ էր:
Պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րը գոր­ծըն­թա­ցի վե­րա­բե­րյալ տվե­ցին ամ­բող­ջա­կան ու սեղմ տե­ղե­կատ­վու­թյուն:
Վե­րը նշ­ված օ­րեն­քով, ԱՀ կա­ռա­վա­րու­թյան ո­րո­շում­նե­րով, ԱՀ ՎՊ խոր­հր­դի ո­րո­շում­նե­րով և ի­րա­վա­կան այլ ակ­տե­րի հա­մա­ձայն, 2020թ. հոկ­տեմ­բե­րի 11-31-ը ԱՀ–ում նա­խա­տես­վում է ի­րա­կա­նաց­նել գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վա­ռում, ո­րին կնա­խոր­դի փորձ­նա­կան գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վա­ռում՝ ըն­թա­ցիկ տար­վա հոկ­տեմ­բե­րի 11-31-ը Աս­կե­րան, Նո­րա­գյուղ և Հեր­հեր հա­մայ­նք­նե­րում` ԳՀՀ մե­թո­դա­բա­նա­կան, կազ­մա­կեր­պա­կան սկզ­բունք­նե­րը, նյու­թե­րի մե­քե­նա­յա­կան մշակ­ման ծրագ­րերն ու գոր­ծըն­թաց­նե­րը փոր­ձար­կե­լու նպա­տա­կով։ Իսկ հա­մա­ձայն ԱՀ ՎՊԽ 2019թ. մա­յի­սի 23-ի թիվ 9 ո­րոշ­ման՝ ԳՀՀ նա­խա­պատ­րաստ­ման, անց­կաց­ման և ամ­փոփ­ման աշ­խա­տանք­նե­րի կազ­մա­կերպ­ման նպա­տա­կով 2019թ. հու­լի­սի 1-ից ստեղծ­վել է ԱՀ ԱՎԾ ԳՀՀ վար­չու­թյու­նը։ Ս.թ. հու­լի­սի 1-ից ար­դեն գոր­ծում է ԳՀՀ վար­չու­թյան կազ­մա­կեր­պա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի բա­ժի­նը, որն էլ կի­րա­կա­նաց­նի փորձ­նա­կան գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վա­ռում՝ ԱՀ ԱՎԾ հա­մա­պա­տաս­խան մաս­նա­գետ­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ։
Գյու­ղատն­տե­սու­թյունն Ար­ցա­խի տն­տե­սու­թյան կարևո­րա­գույն ո­լորտ­նե­րից է, ու­նի ռազ­մա­վա­րա­կան մեծ նշա­նա­կու­թյուն։ Բնա­գա­վա­ռի դե­րը մեծ է երկ­րի պա­րե­նա­յին անվ­տան­գու­թյան ա­պա­հով­ման, գյու­ղի զար­գաց­ման գոր­ծում։
Հա­մա­ձայն գոր­ծող մի­ջազ­գա­յին մե­թո­դա­բա­նու­թյան՝ գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վա­ռումն ի­րե­նից ներ­կա­յաց­նում է գյու­ղատն­տե­սու­թյան կա­ռուց­ված­քի վե­րա­բե­րյալ հա­մընդ­գր­կուն տվյալ­նե­րի` գյու­ղատն­տե­սա­կան նշա­նա­կու­թյան հո­ղե­րի, ա­նաս­նագլ­խա­քա­նա­կի, գյու­ղատն­տե­սա­կան տեխ­նի­կա­յի և գյու­ղատն­տե­սա­կան նշա­նա­կու­թյան շի­նու­թյուն­նե­րի, առ­կա նե­րու­ժի (մարդ­կա­յին, նյու­թա­կան) և դրանց օգ­տա­գործ­ման վե­րա­բե­րյալ վի­ճա­կագ­րա­կան գոր­ծա­ռույթ (հա­վա­քագ­րում, մշա­կում և տա­րա­ծում)։ Միա­վոր­ված ազ­գե­րի կազ­մա­կեր­պու­թյան (ՄԱԿ) կող­մից սահ­մա­նած ու­ղե­ցույ­ցե­րի հա­մա­ձայն՝ ՄԱԿ-ի ան­դամ եր­կր­նե­րը պար­տա­վոր են առն­վազն 10 տա­րին մեկ անց­կաց­նել ԳՀՀ։ Այն Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյու­նում նա­խա­տես­վող ա­ռա­ջին հա­մա­տա­րած հաշ­վա­ռումն է, ՀՀ- ում այն անց է կաց­վել 2014թ.։
Գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վառ­ման անց­կա­ցու­մը կարևոր­վում է այն տե­սան­կյու­նից, որ վեր­ջի­նիս ի­րա­գործ­ման ար­դյուն­քում հա­վա­քագր­ված վի­ճա­կագ­րա­կան տվյալ­ներն օգ­տա­գործ­վե­լու են աղ­քա­տու­թյան և պա­րե­նա­յին անվ­տան­գու­թյան դի­տազ­նն­ման, գյու­ղատն­տե­սու­թյան ծրագ­րա­վոր­ման և այդ ո­լոր­տում քա­ղա­քա­կա­նու­թյան մշակ­ման, գեն­դե­րա­յին վի­ճա­կագ­րու­թյան վար­ման, ըն­թա­ցիկ վի­ճա­կագ­րու­թյան ո­րա­կի բա­րե­լավ­ման, սպա­ռող­նե­րին ա­ռա­վել ընդ­գր­կուն տե­ղե­կատ­վու­թյան տրա­մադր­ման և այլ բնա­գա­վառ­նե­րում մո­նի­թո­րին­գա­յին ցու­ցա­նիշ­նե­րի հա­մա­կար­գե­րի ձևա­վոր­ման հա­մար։
ԳՀՀ հնա­րա­վո­րու­թյուն կըն­ձե­ռի`
-Բա­րե­լա­վել գյու­ղատն­տե­սու­թյան ո­լոր­տի ըն­թա­ցիկ վի­ճա­կագ­րու­թյու­նը,
-ձևա­վո­րել գյու­ղատն­տե­սու­թյան վե­րա­բե­րյալ վի­ճա­կագ­րա­կան տվյալ­նե­րի ամ­բող­ջա­կան հա­մա­կարգ,
-ձևա­վո­րել գյու­ղատն­տե­սա­կան գոր­ծու­նեու­թյամբ զբաղ­վող սու­բյեկտ­նե­րի վի­ճա­կագ­րա­կան ռե­գիս­տր­ներ,
-կա­տա­րե­լա­գոր­ծել վի­ճա­կագ­րու­թյան ընտ­րան­քա­յին գոր­ծիք­նե­րը և ա­պա­հո­վել դրանց հա­մա­պա­տաս­խա­նու­թյու­նը գոր­ծող մի­ջազ­գա­յին չա­փա­նիշ­նե­րին և չա­փո­րո­շիչ­նե­րին,
-բա­ցա­հայ­տել գյու­ղատն­տե­սու­թյան են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի փո­փո­խու­թյուն­նե­րի մի­տում­նե­րը,
-հս­տա­կեց­նել գյու­ղատն­տե­սու­թյան` որ­պես ձեռ­նար­կա­տի­րու­թյան (տն­տե­սա­կան գոր­ծու­նեու­թյան տե­սա­կի) ա­ռա­վել ման­րա­մասն կազմն ու կա­ռուց­ված­քը։
ԳՀՀ-ն ճիշտ կազ­մա­կեր­պե­լու և հաշ­վառ­ման ամ­բող­ջա­կա­նու­թյունն ա­պա­հո­վե­լու հա­մար ԱՀ ԱՎԾ տա­րած­քա­յին բա­ժին­նե­րը կազ­մում են ԳՀՀ նա­խա­պատ­րաստ­ման և անց­կաց­ման 5 բա­ժին­նե­րից բաղ­կա­ցած կազ­մպ­լան։ ԳՀՀ նպա­տակ­նե­րի ու խն­դիր­նե­րի անց­կաց­ման կար­գի և ժամ­կետ­նե­րի մա­սին բնակ­չու­թյա­նը և գոր­ծա­րա­րու­թյա­նը պար­բե­րա­բար ի­րա­զե­կե­լու նպա­տա­կով ծա­վալ­վե­լու են լայն բա­ցատ­րա­կան աշ­խա­տանք­ներ։
Հա­մա­ձայն Օ­րեն­քի 5-րդ հոդ­վա­ծի` գյու­ղատն­տե­սա­կան հաշ­վա­ռու­մը գյու­ղատն­տե­սա­կան ար­տադ­րանք ար­տադ­րող ֆի­զի­կա­կան և ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձանց հա­մար կրում է պար­տա­դիր բնույթ, ով­քեր պար­տա­վոր են ամ­բող­ջա­կան և սպա­ռիչ պա­տաս­խան­ներ տալ հաշ­վառ­ման հար­ցա­շա­րի բո­լոր հար­ցե­րին։
Ֆի­զի­կա­կան և ի­րա­վա­բա­նա­կան ան­ձանց վե­րա­բե­րյալ ան­հա­տա­կան տվյալ­նե­րին տի­րա­պե­տող լիա­զոր մարմ­նի աշ­խա­տա­կից­նե­րին ար­գել­վում է այլ ան­ձանց հա­ղոր­դել գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վառ­ման լրաց­ված փաս­տաթղ­թե­րի բո­վան­դա­կու­թյու­նը։
Գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վառ­ման սկզբ­նա­կան նյու­թե­րը (այդ թվում՝ տվյալ­նե­րը) դա­տա­կան, դա­տաք­նն­չա­կան և այլ մար­մին­նե­րը որ­պես ա­պա­ցույց չեն կա­րող օգ­տա­գոր­ծել։
Նշենք, որ Գյու­ղատն­տե­սա­կան հա­մա­տա­րած հաշ­վառ­ման հար­ցա­թեր­թի հար­ցե­րին պա­տաս­խա­նե­լուց հրա­ժար­վե­լը, ոչ ամ­բող­ջա­կան, սխալ տվյալ­ներ ներ­կա­յաց­նելն ա­ռա­ջաց­նում է պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն` Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան օ­րենք­նե­րով սահ­ման­ված կար­գով։

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Fri, 26 Jul 2019 15:21:00 +0000
Խորհրդակցություն՝ նվիրված հացահատիկի բերքահավաքի ընթացքին ու գյուղատնտեսության ոլորտում առկա խնդիրներին http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27156-2019-07-19-17-13-58 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27156-2019-07-19-17-13-58 Նարեկ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

 Հուլիսի 18-ին հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանն ընդլայնված խորհրդակցություն է հրավիրել Տիգրանակերտում՝ քննարկելու հացահատիկի բերքահավաքի ընթացքը, կորուստների պատճառն ու ոռոգման համակարգում առկա խնդիրները։ Խորհրդակցությանը մասնակցել են կառավարության մի խումբ անդամներ, շրջվարչակազմերի ղեկավարները, գյուղոլորտի հանրապետական ու շրջանային պատասխանատուները։

Ներկայացնելով հացահատիկի հնձի ընթացքը՝ գյուղատնտեսության նախարար Ժիրայր Միրզոյանն ասել է, որ այս տարվա բերքի տակ ունեն 67 հազար 778 հեկտար դաշտ, որից հձվել է 61 հազար 200 հեկտարը։ Ոլորտի թիվ 1 պատասխանատուի խոսքով՝ 6 հազարից ավելի հեկտար ցանքս տուժել է հրդեհի, կարկտի և այլ պատճառներով։ Նախագահ Բակո Սահակյանը Գյուղատնտեսության նախարարությանը հանձնարարել է շարունակել ջանքերը բերքահավաքը հնարավորինս անկորուստ ավարտելու ուղղությամբ: ՙԳյուղատնտեսության ոլորտում աշխատանքների արդյունավետության ապահովման նպատակով շարունակել աջակցություն ցուցաբերել տնտեսվարող սուբյեկտներին՝ նպաստելով բարձրարժեք գյուղատնտեսության զարգացմանը, ապահովել հացահատիկային մշակաբույսերի բերքահավաքը հնարավորինս սեղմ ժամկետներում, կազմակերպված՝ ըստ հաստատված ժամանակացույցի, թույլ չտալ չհիմնավորված կորուստներ՚,-ընդգծել է երկրի ղեկավարը։
Արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայության տնօրեն, գեներալ-մայոր Վլադիկ Խաչատրյանը ներկայացրել է արձանագրված հրդեհների վիճակագրությունը։ Վերջին 1,5 ամսվա ընթացքում գրանցված հրդեհներից 463-ը գյուղատնտեսական նշանակության տարածքում էին։ Նրանք, ովքեր շարունակում են այրել հնձված դաշտերն ու հրդեհի պատճառ դառնում շրջակայքի համար, պետք է ենթարկվեն պատասխանատվության։ Սա նախագահ Սահակյանի հանձնարարականն է: ՙԲերքը հավաքում են, հետո՝ դաշտը վառում։ Անգամ չեն հետաքրքրվում, թե հարևան հողագործը հունձն ավարտե՞լ է, թե՞ ոչ։ Ե՞րբ ենք վերջնականապես հրաժարվելու այս երևույթից՚-հարցրել է հանրապետության ղեկավարն ու նշել պատկան մարմինների անելիքը։
Ընդլայնված խորհրդակցությանը գյուղատնտեսության ոլորտում կատարված աշխատանքների հաշվետվությամբ հանդես են եկել նաև շրջվարչակազմերի ղեկավարները։ Ոռոգման ջրի բաշխման հարցում նախագահ Սահակյանն ստանում է հանրության դժգոհությունը։ Խնդիրը սուր է հատկապես Ասկերանի և Մարտունու շրջաններում։ Երկրի ղեկավարը հիշեցրել է, որ արտոնյալներ չպետք է լինեն։ Հակառակ պարագայում պարտաճանաչ հարկատուն տուժում է արդարության պակասից: ՙԻնչու՞ ենք հանդուրժում, ի՞նչ է պատահել մեզ հետ։ Ովքե՞ր են այդ մարդիկ, որ ահաբեկում են մեզ, ովքե՞ր են այդ մարդիկ, որ մենք ի վիճակի չենք նրանց կարգի հրավիրել։ Ընդհանրապես, ոռոգման համակարգի, ջրի բաշխման հետ կապված խնդիր ունենք։ Մենք պարտավոր ենք այդպիսի քաղաքացիներին կարգի հրավիրել՚.-նշել է Բակո Սահակյանը։
Բնական աղետներից վնասներ կրած հողագործներին աջակցելու առաջարկ են արել շրջվարչակազմերի ղեկավարները։ Բակո Սահակյանը հայտարարել է. պետությունը նրանց միայնակ չի թողնելու։ Կանխիկ գումարի փոխարեն Գյուղնախարարությունը կաջակցի գործնական եղանակով. ՙԴուք կարող եք տեղերում հայտարարել՝ բացառված է, որ մենք այդ մարդկանց թողենք նեղության մեջ։ Չի լինելու այդպիսի բան։ Ինչպես բոլոր այս տարիների ընթացքում չի եղել, չի լինելու նաև այս շրջանում։ Բոլոր նրանք, ովքեր կրել են վնասներ գյուղատնտեսական նշանակության հողատարածքներում, այդ մարդկանց մենք օգնություն ենք ցուցաբերելու։ Բացառվում է, որ այդ օգնությունից կօգտվեն բոլոր նրանք, ովքեր անբարեխիղճ են եղել, որոնց վրպումների պատճառով հրդեհներ են բռնկվել՚։
Խորհրդակցության ավարտին աշխատանքի, սոցիալական հարցերի և վերաբնակեցման նախարար Սամվել Ավանեսյանը ներկայացրել է բնակարանային ապահովման ծրագրի ընթացքը, ըստ որի պետությունը բնակարանով կապահովի այն ընտանիքներին, որոնց նկատմամբ պարտավորություն ունի։
Քննարկված հարցերի վերաբերյալ նախագահ Բակո Սահակյանը հանձնարականներ է տվել շահագրգիռ մարմինների ղեկավարներին։

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Fri, 19 Jul 2019 17:12:06 +0000
ՎԵ­ՐԱՀՍ­ԿՈ­ՂՈՒ­ԹՅԱՆ Ա­ՌԱ­ՎԵԼ ԱԿ­ՏԻՎ ՇՐ­ՋԱՆ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27113-2019-07-12-15-33-36 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27113-2019-07-12-15-33-36 ՎԵ­ՐԱՀՍ­ԿՈ­ՂՈՒ­ԹՅԱՆ  Ա­ՌԱ­ՎԵԼ ԱԿ­ՏԻՎ ՇՐ­ՋԱՆ
Ա­նի ՄԱՆ­ԳԱ­ՍԱ­ՐՅԱՆ

 Ա­մա­ռա­յին տա­րեշր­ջա­նը Գյու­ղատն­տե­սու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան սնն­դամ­թեր­քի անվ­տան­գու­թյան պե­տա­կան ծա­ռա­յու­թյան աշ­խա­տան­քա­յին ժա­մա­նա­կա­ցույ­ցում լրա­ցու­ցիչ հա­վե­լում­ներ է կա­տա­րում։ Չոր ե­ղա­նա­կա­յին պայ­ման­ներն ու օ­դի բարձր ջեր­մաս­տի­ճա­նը պա­րարտ մի­ջա­վայր է տա­րա­տե­սակ վնա­սա­կար ման­րէ­նե­րի զար­գաց­ման հա­մար, ին­չը, բնա­կա­նա­բար, չի շր­ջան­ցում սնն­դամ­թեր­քի անվ­տան­գու­թյան ո­լոր­տը, ո­րի աշ­խա­տա­կից-տե­սուչ­նե­րին, տար­վա այս ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում, ա­ռա­վել քան երբևէ, աշ­խա­տան­քը բա­վա­կա­նաց­նում է: 

ԳՆ Սնն­դամ­թեր­քի անվ­տան­գու­թյան պե­տա­կան ծա­ռա­յու­թյան պետ Ար­թուր ՆԵՐ­ՍԻ­ՍՅԱ­ՆԻ հետ մեր զրույ­ցը լայն սպա­ռում ու­նե­ցող սնն­դամ­թեր­քի անվ­տան­գու­թյան ռիս­կե­րի պահ­պան­ման և օգ­տա­գործ­ման կա­նոն­նե­րի ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն­նե­րի շուրջ է։

- Պրն Ներ­սի­սյան, ի՞նչ ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն­ներ և ա­ռանձ­նա­հատ­կու­թյուն­ներ ու­նի ծա­ռա­յու­թյան աշ­խա­տան­քը տար­վա այս ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում։
-Ընդ­հան­րա­պես մեր գոր­ծա­ռույթ­նե­րը՝ շր­ջայ­ցեր , վե­րահս­կո­ղու­թյուն և այլն, ի­րա­կա­նաց­նում ենք տա­րես­կզ­բին հաս­տատ­ված աշ­խա­տան­քա­յին պլա­նի հա­մա­ձայն:Այ­դու­հան­դերձ, լի­նում են ժա­մա­նա­կա­հատ­ված­ներ, երբ ա­ռաջ­նորդ­վում ենք օր­վա հրա­մա­յա­կա­նով։ Ա­մա­ռա­յին ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում, երբ ի­րաց­ման շու­կա­յում լայն սպա­ռում են ստա­նում ձմե­րուկն ու սե­խը, միա­ժա­մա­նակ հա­սու­նա­նում է դրանց նիտ­րատ­նե­րի չա­փա­քա­նա­կի ստուգ­ման և թույ­լատ­րե­լի պայ­ման­նե­րում վա­ճա­ռե­լու ու­ժե­ղաց­ված վե­րահս­կո­ղու­թյան պա­հան­ջը։ Բա­ցի այդ, ամ­ռան ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նում մեր աշ­խա­տան­քում լրա­ցու­ցիչ կարևո­րու­թյուն է ստա­նում վա­ճա­ռա­կե­տե­րում կեն­դա­նա­կան ծագ­ման սնն­դամ­թեր­քի, օ­րի­նակ՝ կաթ­նամ­թեր­քի պահ­ման և պի­տա­նիու­թյան ժամ­կետ­նե­րի նկատ­մաբ վե­րահս­կո­ղու­թյու­նը։
-Որ­քա­նո՞վ է հա­ջող­վում ար­դյու­նա­վետ ի­րա­գոր­ծել այդ վե­րահս­կո­ղու­թյու­նը և ինչ­պե՞ս։
- Հարկ է նշել , որ ձմե­րու­կի և սե­խի նիտ­րատ­նե­րի քա­նա­կի նկատ­մամբ վե­րահս­կո­ղու­թյունն սկս­վում է դեռևս մշակ­ման փու­լում։ Մեր աշ­խա­տա­կից­նե­րը հան­դի­պում են այդ պտ­ղա­տե­սակ­նե­րի մշակ­մամբ զբաղ­վող հո­ղօգ­տա­գոր­ծող­նե­րի հետ՝ նիտ­րատ­նե­րի քա­նա­կի կար­գա­վոր­ման և նվա­զեց­ման ագ­րո­կա­նոն­նե­րի վե­րա­բե­րյալ խոր­հր­դատ­վու­թյուն­ներ և ու­ղե­ցույ­ցեր տրա­մադ­րում: Ձմե­րու­կի և սե­խի ի­րաց­ման շու­կա­յում սնն­դամ­թեր­քի անվ­տան­գու­թյան ծա­ռա­յու­թյան տե­սուչ­նե­րի վեր­ջին շր­ջայ­ցե­րի ար­դյունք­նե­րը վկա­յում են, որ մեր կան­խար­գե­լիչ մի­ջո­ցա­ռում­նե­րը դրա­կան ազ­դե­ցու­թյուն են ու­նե­ցել։ Տե­ղա­կան ար­տադ­րան­քում նիտ­րատ­նե­րի քա­նա­կը չի գե­րա­զան­ցել թույ­լատ­րե­լի շե­մը: Նույ­նը չի կա­րե­լի ա­սել ներ­կր­ված ձմե­րու­կի և սե­խի դեպ­քում։ Ինչ վե­րա­բե­րում է կեն­դա­նա­կան ծագ­ման սնն­դամ­թեր­քի անվ­տան­գու­թյան կա­նոն­նե­րի պահ­պան­ման նկատ­մաբ վե­րահս­կո­ղու­թյա­նը , ա­պա այն ևս մի քա­նի փու­լե­րով է անց­նում ՝ սկ­սած ար­տադ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցից։ Մեր պար­բե­րա­կան շր­ջայ­ցե­րից բա­ցի այդ ար­տադ­րա­մա­սե­րում գոր­ծում է նաև ներ­քին վե­րահս­կո­ղա­կան մե­խա­նիզմ՝ ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի փոր­ձաքն­նու­թյան ձևա­չա­փով հա­մա­պա­տաս­խան լա­բո­րա­տո­րիա­նե­րի հետ կնք­ված պայ­մա­նագ­րե­րի շր­ջա­նա­կում։ Այս­պես, օ­րի­նակ, կաթ­նամ­թերքն այս ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում ի­րաց­ման շու­կա է ու­ղարկ­վում կար­ճա­ժամ­կետ (ըստ ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րի` 3-5 օ­րը մեկ) կտր­ված­քով փոր­ձաքն­նու­թյան են­թարկ­վե­լուց հե­տո միայն։ Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, վեր­ջին շր­ջա­նում մեր շր­ջայ­ցե­րի ար­դյունք­նե­րը վկա­յում են , որ կեն­դա­նա­կան ծագ­ման սնն­դամ­թեր­քի անվ­տան­գու­թյան պա­հանջ­նե­րի խախ­տում­ներն էա­պես նվա­զել են նա­խորդ տա­րի­նե­րի հա­մե­մատ։
- Ա­մա­ռը սնն­դամ­թե­քի անվ­տան­գու­թյան պահ­պան­ման ո­լոր­տում ա­ռանձ­նա­հա­տուկ է նաև նրա­նով , որ ման­կա­պար­տեզ­նե­րին գու­մար­վում են նաև ճամ­բար­նե­րը.
-Ա­յո, այս ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում մեր վե­րահս­կո­ղու­թյան թի­րախ ենք հա­մա­րում ոչ միայն նա­խադպ­րո­ցա­կան հաս­տա­տու­թյուն­նե­րը, այլ նաև դպ­րո­ցա­կան ճամ­բար­նե­րը։ Ար­դեն բաց­վել են մի շարք ճամ­բար­ներ: Ա­ռա­ջին իսկ օր­վա­նից կազ­մա­կեր­պել ենք այ­ցե­լու­թյուն ճամ­բար­ներ՝ մե­թո­դա­կան ցու­ցում­ներ ներ­կա­յաց­նե­լով և’ կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րին, և’ ճամ­բա­րի մաս­նա­կից­նե­րին սնն­դամ­թեր­քի պատ­րաստ­ման, պահ­ման, անվ­տան­գու­թյան փաս­տաթղ­թե­րի առ­կա­յու­թյան և սա­նի­տա­րա­հի­գիե­նիկ պայ­ման­նե­րի ա­պա­հով­ման վե­րա­բե­րյալ։ Ի դեպ, ճամ­բա­րա­յին կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րի հետ ա­ռա­ջին տա­րին չէ , որ աշ­խա­տում ենք։ Ար­դյուն­քում մեր վեր­ջին ստու­գու­մը վկա­յում է , որ սնն­դի շղ­թա­յում ընդգրկված անձ­նա­կազ­մը հա­մա­պա­տաս­խան բուժ­զն­նում է ան­ցել, իսկ սա­նի­տա­րա­հի­գիե­նիկ պայ­ման­նե­րը հա­մա­հունչ են սնն­դամ­թեր­քի անվ­տան­գու­թյան պա­հանջ­նե­րին։ Բա­ցի այդ, կազ­մա­կերպ­ված դա­սըն­թա­ցի մաս­նա­կից­նե­րին բա­ժա­նել ենք սպա­ռո­ղի ու­ղե­ցույց­ներ, որ­տեղ ման­րա­մասն տե­ղե­կատ­վու­թյուն է տրա­մադր­վում այս կամ այն սնն­դամ­թեր­քը գնե­լու դեպ­քում ի­րենց ի­րա­վունք­նե­րի մա­սին։

-Այս օ­րե­րին լայն սպառ­ման սնն­դամ­թեր­քի շար­քը կա­րե­լի է դա­սել նաև պաղ­պա­ղա­կը։ Ինչ­պի­սի՞ հա­վա­նա­կան վտանգ­ներ է պա­րու­նա­կում քաղց­րա­համ ու զո­վա­ցու­ցիչ այս սնն­դա­տե­սա­կը։
-Պաղ­պա­ղա­կը նույն­պես հան­դի­սա­նում է կեն­դա­նա­կան ծագ­ման սնն­դամ­թերք, բնա­կա­նա­բար, պա­րու­նա­կում է նույն ռիս­կե­րը, ինչ­պես այս շար­քին դաս­վող մյուս ապ­րան­քա­տե­սակ­նե­րը։ Օ­դի բարձր ջեր­մաս­տի­ճա­նով պայ­մա­նա­վոր­ված, պաղ­պա­ղա­կի դեպ­քում նույն­պես պետք է խս­տա­գույնս ու­շադ­րու­թյուն դարձ­վի պի­տա­նիու­թյան ժամ­կետ­նե­րին, պահ­պան­ման, տե­ղա­փոխ­ման պայ­ման­նե­րին և, ընդ­հան­րա­պես, սնն­դամ­թեր­քի անվ­տան­գու­թյան բո­լոր պա­հանջ­նե­րին, ո­րոնք չպահ­պա­նե­լու դեպ­քում ա­մա­ռա­յին շր­ջա­նում այս սնն­դա­տե­սա­կը կա­րող է վտան­գել ա­ռող­ջու­թյա­նը։
Անվ­տան­գու­թյան պահ­պան­ման կա­նոն­նե­րի խախտ­մամբ սնն­դամ­թեր­քի հա­վա­նա­կան, մեղմ ա­սած, տհաճ հետևանք­նե­րից զերծ մնա­լու հա­մար սնն­դամ­թեր­քի անվ­տան­գու­թյան ծա­ռա­յու­թյան պե­տը սպա­ռող­նե­րին հոր­դո­րում է խու­սա­փել փո­ղո­ցում, ան­մի­ջա­պես արևի ճա­ռա­գայթ­նե­րի ներ­քո վա­ճառ­վող սնն­դամ­թեր­քից, ու­շա­դիր լի­նել ապ­րան­քա­տե­սա­կի պի­տա­նե­լիու­թյան ժամ­կե­տին, ինչ­պես նաև հետևել սնն­դամ­թեր­քի պատ­րաստ­ման և պահ­ման անվ­տան­գու­թյան պա­հանջ­նե­րին նաև տա­նը , օ­րի­նակ, տա­րա­տե­սակ ա­մա­ռա­յին աղ­ցան­նե­րի դեպ­քում։

 

 

 

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Fri, 12 Jul 2019 11:25:28 +0000
ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՄԵԾ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27106-2019-07-12-12-13-34 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27106-2019-07-12-12-13-34 ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՄԵԾ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ա­նա­հիտ ՊԵՏ­ՐՈ­ՍՅԱՆ

ք. Աս­կե­րան

Աս­կե­րա­նի շր­ջա­նում ըն­թաց­քի մեջ է հա­ցա­հա­տի­կա­յին մշա­կա­բույ­սե­րի բեր­քա­հա­վա­քը: Շրջ­վար­չա­կազ­մի աշ­խա­տա­կազ­մի գյու­ղատն­տե­սու­թյան բաժ­նի վա­րիչ Ար­վիդ Ղու­լյա­նից տե­ղե­կա­ցանք, որ 2019թ. բեր­քի տակ շր­ջա­նի հա­մայ­նք­նե­րում և պե­տա­կան պա­հուս­տա­յին ֆոն­դի (ՊՊՖ) հո­ղա­տա­րածք­նե­րում կա­տար­վել է 13631,4հա հա­ցա­հա­տի­կա­յին մշա­կա­բույ­սե­րի ցանքս, այդ թվում՝ 8024,5հա ցո­րեն, 2658,7հա գա­րի, 542,4հա հա­ճար, 628,4հա հնդ­կա­ցո­րեն, 1777,4հա ե­գիպ­տա­ցո­րեն։ Ի տար­բե­րու­թյուն նա­խորդ տա­րի­նե­րի` ցան­քա­տա­րա­ծու­թյուն­նե­րը բա­վա­կա­նին ա­վե­լա­ցել են, հատ­կա­պես հա­մայ­նք­նե­րում։

Հու­լի­սի 11-ի դրու­թյամբ շր­ջա­նում կա­տար­վել է 6118,1հա ցո­րե­նի, 2453,3հա գա­րու և 61հա հնդ­կա­ցո­րե­նի հունձ։ Ցո­րե­նի մի­ջին բեր­քատր­վու­թյու­նը կազ­մում է 20,5ց/հա, ին­չը նա­խորդ տար­վա նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծի հա­մե­մատ զի­ջում է 0,8ց/հա-ով: Չնա­յած դեռևս վաղ է հրա­պա­րա­կել բեր­քատ­վու­թյան վերջ­նա­կան ար­դյունք­նե­րը, այ­նուա­մե­նայ­նիվ, դրանք փոքր-ինչ զի­ջե­լու են նա­խորդ տար­վա ցու­ցա­նիշ­նե­րը, ին­չը ե­ղա­նա­կա­յին ան­բա­րեն­պաստ պայ­ման­նե­րի հետևանք է։
Այս տա­րի ևս հա­ցա­հա­տի­կա­յին մշա­կա­բույ­սե­րի ցան­քա­տա­րածք­նե­րը բա­վա­կա­նին տու­ժել են տե­ղա­ցած հոր­դա­ռատ անձնրևնե­րից ու կար­կու­տից։ Իսկ վեր­ջին ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նում դրանց ա­վե­լա­ցել են նաև հր­դեհ­նե­րը։ Շր­ջա­նի գյու­ղո­լոր­տի պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րը սահ­ման­ված կար­գով ակ­տա­վո­րել են բնա­կան ա­ղետ­նե­րի հետևան­քով տու­ժած տա­րածք­նե­րը, ներ­կա­յաց­րել հա­մա­պա­տաս­խան մար­մին­նե­րին ։ Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, բնա­կան ա­ղետ­նե­րից տու­ժած ցան­քա­տա­րածք­նե­րի թի­վը շր­ջա­նում կազ­մում է 37,7հա, հիմ­նա­կան վնա­սը հասց­վել է Նո­րա­գյու­ղի հա­մայն­քին, որ­տեղ այր­վել է 34,5հա ցո­րե­նի ցան­քա­տա­րածք, հր­դե­հի պատ­ճա­ռով վնաս­վել են պտ­ղա­տու այ­գի­ներ, ջեր­մոց­ներ։ Հաշ­վարկ­ված վնա­սը կազ­մել է 9164650 դրամ։
Ինչ­պես տե­ղե­կաց­րեց գյուղ­բաժ­նի մաս­նա­գետ Գա­գիկ Գաբ­րիե­լյա­նը, կա­ռա­վա­րու­թյան հա­մա­պա­տաս­խան ո­րոշ­ման հա­մա­ձայն 2018 թվա­կա­նին կա­տար­վել է 763,22հա հա­ցա­հա­տի­կա­յին մշա­կա­բույ­սե­րին և 1270քառ. մետր ջեր­մո­ցա­յին տն­տե­սու­թյուն­նե­րին բնա­կան ա­ղետ­նե­րի հետևան­քով հասց­ված վնա­սի փոխ­հա­տու­ցում՝ դրա­մա­կան ա­ջակ­ցու­թյուն, ո­րը կազ­մել է շուրջ 37 մի­լիոն դրամ։ Մեկ այլ ո­րոշ­մամբ հո­ղի հար­կից և վար­ձավ­ճա­րից ա­զատ­վել են բնա­կան ա­ղետ­նե­րի պատ­ճա­ռով 50-100% նյու­թա­կան վնաս կրած 1165,42 հա ցան­քա­տա­րա­ծու­թյուն­նե­րի տե­րեր՝ 7044658 դրամ գու­մա­րի չա­փով։
Բեր­քա­հա­վա­քի աշ­խա­տանք­նե­րին մաս­նակ­ցե­լու հա­մար շր­ջա­նում գրանց­վել է 51 հա­տի­կա­հա­վաք կոմ­բայն, ո­րոն­ցից 16-ը գեր­մա­նա­կան է։ Բերքն ան­կո­րուստ տե­ղա­փո­խու­մը կազ­մա­կեր­պե­լու հա­մար առ­կա է 90 հեր­կի տրակ­տոր և 126 թափ­քով մե­քե­նա, ո­րոնք բա­վա­րար են պա­հան­ջար­կը բա­վա­րա­րե­լու հա­մար։
Ի տար­բե­րու­թյուն հան­րա­պե­տու­թյան մյուս շր­ջան­նե­րի, Աս­կե­րա­նի շր­ջա­նը բեր­քատ­վու­թյան տե­սան­կյու­նից այս տա­րի ևս ա­ռա­ջա­տար է։ Գյուղ­բաժ­նի վա­րի­չի խոս­քով` ներ­կա դրու­թյամբ բեր­քատ­վու­թյան ցու­ցա­նիշ­նե­րը բա­վա­րար են, թե ինչ­պի­սին կլի­նեն վերջ­նա­կան ար­դյունք­նե­րը՝ հայտ­նի կլի­նի բեր­քա­հա­վաքն ամ­բող­ջու­թյամբ ա­վար­տե­լուց հե­տո։
Հա­ցա­հա­տի­կա­յին մշա­կա­բույ­սե­րի բեր­քա­հա­վա­քը ժա­մա­նա­կին, ա­ռանց կորս­տի և կազ­մա­կերպ­ված անց­կաց­նե­լու և հա­կահր­դե­հա­յին անվ­տան­գու­թյունն ա­պա­հո­վե­լու նպա­տա­կով ստեղծ­վել է շր­ջա­նա­յին հանձ­նա­ժո­ղով: Հա­տուկ ու­շադ­րու­թյուն է դարձ­վում բեր­քա­հա­վա­քին մաս­նակ­ցող գյուղ­տեխ­նի­կան հա­կահր­դե­հա­յին պա­րա­գա­նե­րով կա­հա­վո­րե­լու հար­ցե­րին։
Հա­կահր­դե­հա­յին-նա­խազ­գու­շա­կան մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի ի­րա­կա­նաց­մա­նը զու­գըն­թաց կա­տար­վել Է մո­լա­խո­տե­րի դեմ քի­միա­կան պայ­քար, միջ­դաշ­տա­յին ճա­նա­պարհ­նե­րի երկ­կողմ մաք­րում և ցան­քե­րի շուրջ 8 մետր լայ­նու­թյամբ հերկ։ Ընդ­հա­նուր առ­մամբ կա­տար­վել է 60հա հերկ, 85կմ երկ­կողմ մաք­րում և 147 հա քի­միա­կան պայ­քար։
Հան­րա­պե­տու­թյու­նում պտուղ­նե­րի և հա­տապ­տուղ­նե­րի տա­րածք­նե­րի ընդ­լայն­ման, այն ո­ռոգ­ման նո­րա­գույն տեխ­նո­լո­գիա­նե­րով հա­գեց­նե­լու, ար­տադ­րու­թյու­նը խթա­նե­լու նպա­տա­կով 2018թ. կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից ըն­դուն­վել է հա­յե­ցա­կարգ, հա­մա­ձայն ո­րի նա­խա­տես­վում է ի­րա­կա­նաց­նել պտ­ղա­բու­ծու­թյան աշ­խար­հագ­րու­թյան ընդ­լայն­ման քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն, ա­վե­լաց­նել բազ­մա­մյա տն­կարկ­նե­րը՝ ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թյուն տա­լով նռան այ­գի­նե­րի հիմ­նադր­մա­նը: Ըն­թա­ցիկ տա­րում շր­ջա­նում նռան տն­կի­նե­րի ձեռք­բեր­ման հա­մար 33 հո­ղօգ­տա­գոր­ծո­ղի ան­հա­տույց տրա­մադր­վել է 95563 հատ տն­կի, ար­դյուն­քում հիմն­վել է 158,5հա նռան այ­գի։ Վեր­ջին շր­ջա­նում պե­տա­կան ա­ջակ­ցու­թյան ծրագ­րե­րի շր­ջա­նակ­նե­րում շր­ջա­նում բա­վա­կա­նին ա­վե­լա­ցել են նռան այ­գի­նե­րը: Շր­ջա­նի 808հա նռան այ­գի­նե­րից 456հա-ն նո­րա­տունկ է։ Կա­թի­լա­յին ե­ղա­նա­կով ո­ռոգ­վում է 277,6 հեկ­տար տա­րածք։
Շր­ջա­նում բու­սա­բու­ծու­թյան հա­մա­լիր զար­գաց­ման ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում 550 հո­ղօգ­տա­գոր­ծո­ղի ան­հա­տույց տրա­մադր­վել է գար­նա­նա­ցան մշա­կա­բույ­սե­րի սեր­մեր, ինչ­պես նաև կա­լիու­մա­կան և ֆոս­ֆո­րա­կան պա­րար­տա­նյութ։ Նշ­ված ծրագ­րի շր­ջա­նակ­նե­րում 64 հո­ղօգ­տա­գոր­ծող կա­տա­րել է 71,5հա բան­ջա­րե­ղե­նի, 34հա կար­տո­ֆի­լի և 2,1հա լո­լի­կի մա­քուր ցանքս, նրանց տրա­մադր­վել է դրա­մա­կան ա­ջակ­ցու­թյուն։
Ինչ­պես տե­ղե­կա­ցանք Ա. Ղու­լյա­նից, բաժ­նում հա­վա­քագր­վել և նա­խա­րա­րու­թյուն են ներ­կա­յաց­վել նաև վե­րին են­թաշր­ջա­նի հա­մայ­նք­նե­րում պտ­ղա­տու այ­գի­ներ հիմ­նադ­րե­լու հա­մար տն­կի­ներ ձեռք բե­րե­լու հա­մար հայ­տե­րը։ Գյուղ­բաժ­նի վա­րի­չի հա­վաստ­մամբ, գյու­ղատն­տե­սա­կան ար­տադ­րու­թյան զար­գաց­ման գոր­ծում շր­ջանն ու­նի մեծ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ, ո­րոնք օգ­տա­գոր­ծե­լով` հնա­րա­վոր կլի­նի ա­վե­լաց­նել գյուղմ­թերք­նե­րի ար­տադ­րու­թյան ծա­վալ­նե­րը։

;

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Fri, 12 Jul 2019 10:12:21 +0000
ՎԱ­ԿՈՒ­ՆԻՍ ԳԵՏ ԲԱՑ ԹՈՂՆ­ՎԵՑ ՀԻՆԳ ՀԱ­ԶԱՐ ՄԱՆ­ՐԱ­ՁՈՒԿ http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27094-2019-07-10-17-14-12 http://www.artsakhtert.com/arm/index.php/economy/item/27094-2019-07-10-17-14-12 Լաու­րա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

 Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյան կեն­սա­բազ­մա­զա­նու­թյան հա­մա­կար­գում կեն­սա­պա­շար­նե­րը` մաս­նա­վո­րա­պես ձու­կը, կարևոր տեղ են զբա­ղեց­նում բնակ­չու­թյան սնն­դա­բաժ­նում։

Գաղտ­նիք չէ, որ վեր­ջին տա­րի­նե­րին մարդ­կա­յին գոր­ծո­նի ազ­դե­ցու­թյան ներ­քո կտ­րուկ նվա­զել են ջրա­յին պա­շար­ներն ու ձկ­նե­րի գլ­խա­քա­նա­կը։ Այդ իսկ պատ­ճա­ռով հան­րա­պե­տու­թյան Բնա­պահ­պա­նու­թյան և բնա­կան ռե­սուրս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյան կող­մից ձեռ­նարկ­վում են մի­ջո­ցա­ռում­ներ, ո­րոնք բա­ցա­ռիկ կարևո­րու­թյուն ու­նեն է­կո­հա­մա­կար­գի վե­րա­կան­գն­ման հա­մար։

Ինչ­պես ցույց է տա­լիս նա­խորդ տա­րի­նե­րի փոր­ձը, միայն ձեռ­նարկ­ված մի­ջո­ցա­ռում­նե­րը բա­վա­րար չեն է­կո­հա­մա­կար­գը վե­րա­կանգ­նե­լու հա­մար։ Անհ­րա­ժեշտ են կոնկ­րետ մի­ջո­ցա­ռում­ներ բնա­պահ­պա­նա­կան խն­դիր­նե­րի լուծ­ման, այդ թվում` գե­տե­րում ձկ­նա­տե­սակ­նե­րի բնա­կան պա­շար­նե­րի վե­րա­կան­գն­ման ուղ­ղու­թյամբ՝ դրան­ցում ընդ­գր­կե­լով հա­սա­րա­կայ­նու­թյան լայն շեր­տե­րին։
Ինչ­պես տե­ղե­կաց­րին ԱՀ բնա­պահ­պա­նու­թյան և բնա­կան ռե­սուրս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյան ի­րա­վա­բա­նա­կան, տե­ղե­կատ­վու­թյան և հա­սա­րա­կայ­նու­թյան հետ կա­պե­րի բաժ­նից՝ օ­րերս նման նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ գե­րա­տես­չու­թյան բնա­պահ­պա­նա­կան և ըն­դեր­քի պե­տա­կան տես­չու­թյա­նը դի­մեց հա­յաս­տա­նաբ­նակ, ծնն­դով Աս­կե­րա­նի շր­ջա­նի Ա­վե­տա­րա­նոց գյու­ղից Վրեժ Օ­սի­պյա­նը։ Նրա նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ և տես­չու­թյան ա­ջակ­ցու­թյամբ Քա­շա­թա­ղի շր­ջա­նի Չոր­մանք հա­մայ­քի տա­րած­քով հո­սող Վա­կու­նիս գետ բաց թողն­վեց 5000 հատ իշ­խան, կարմ­րա­խայտ և սի­գա տե­սա­կի ման­րա­ձուկ:
ՙԱ­մեն մարդ պետք է գի­տակ­ցի, որ հայ­րե­նի բնու­թյան պահ­պա­նու­թյու­նը յու­րա­քան­չյու­րիս պարտքն է։ Այս ա­ռու­մով ԱՀ բնա­պահ­պա­նու­թյան և բնա­կան ռե­սուրս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյու­նը ող­ջու­նում և շնոր­հա­կա­լու­թյուն է հայտ­նում նման նա­խա­ձեռ­նու­թյան հա­մար։ Մեզ հա­մար կարևոր են հա­սա­րա­կու­թյան յու­րա­քան­չյուր ան­դա­մի ակ­տիվ մաս­նակ­ցու­թյունն ու ա­ռա­ջար­կը՝ երկ­րում բնա­պահ­պա­նու­թյան և բնա­կան ռե­սուրս­նե­րի կա­ռա­վար­ման ո­լորտ­նե­րում առ­կա խն­դիր­նե­րը լու­ծե­լու հա­մար՚,- ա­սաց ԱՀ բնա­պահ­պա­նու­թյան և բնա­կան ռե­սուրս­նե­րի նա­խա­րա­րու­թյան բնա­պահ­պա­նա­կան և ըն­դեր­քի պե­տա­կան տես­չու­թյան պետ Սևակ Ստե­փա­նյա­նը։

 

 

 

 

]]>
arturcom1@gmail.com (Super User) Տնտեսական Wed, 10 Jul 2019 17:13:03 +0000