comintour.net
stroidom-shop.ru
obystroy.com
ՄԵՐ ՆՎԻ­ՐԱՏ­ՎՈՒ­ԹՅԱՄԲ՝ ՀԱ­ՅԱՍ­ՏԱ­ՆԸ ՄԵՐ ՏՈՒՆ ԲԵ­ՐԵ­ՑԻՆՔ...
[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՄԵՐ ՆՎԻ­ՐԱՏ­ՎՈՒ­ԹՅԱՄԲ՝ ՀԱ­ՅԱՍ­ՏԱ­ՆԸ ՄԵՐ ՏՈՒՆ ԲԵ­ՐԵ­ՑԻՆՔ...

Լաու­րա ԳՐԻ­ԳՈ­ՐՅԱՆ

 Հա­յաս­տան՚ հա­մա­հայ­կա­կան հիմ­նադ­րա­մի շր­ջա­նակ­նե­րում Տո­րոն­տո­յի տե­ղա­կան մարմ­նի մի­ջոց­նե­րով Ար­ցա­խում (հատ­կա­պես վեր­ջին տա­րի­նե­րին) կյան­քի կոչ­վե­ցին բազ­մա­թիվ ազ­գան­պաստ ծրագ­րեր։ Ա­ռա­ջին­նե­րից մե­կը Ստե­փա­նա­կեր­տի ֆիզ­մաթ դպ­րո­ցի հան­րա­կա­ցա­րա­նի կա­ռու­ցումն էր և կր­թօ­ջա­խի բա­կի վե­րա­նո­րո­գու­մը։ Այ­նու­հետև օ­րա­կար­գա­յին դար­ձան ջրա­տար­նե­րի կա­ռու­ցումն ու վե­րա­կանգ­նու­մը. ՙՏրա­կետ -1՚-ը լրի­վու­թյամբ ա­վեր­ված էր, վե­րա­կան­գն­վեց։ Շո­շի, Սզ­նե­քի, Գի­շու և Մար­տու­նու ջրա­տար­նե­րի հար­ցը լուծ­վեց։ Գա­զա­տար­նե­րի անց­կաց­ման գոր­ծում ևս ա­նու­րա­նա­լի է Տո­րոն­տո­յի տե­ղա­կան մարմ­նի ներդ­րու­մը. Վանք, Ծմա­կա­հող, Ա­ռա­ջա­ձոր և Շահ­մա­սուր գյու­ղե­րի բնա­կիչ­ներն այ­սօր վա­յե­լում են երկ­նա­գույն կրա­կի հա­ճույ­քը։ Այ­նու­հետև բա­րե­գոր­ծա­կան ծրագ­րե­րի մաս դար­ձավ դպ­րո­ցա­շի­նու­թյու­նը։ Շոշ, Մա­տա­ղիս, Վե­րին Հո­ռա­թաղ գյու­ղե­րը, Շու­շի քա­ղա­քը և այլ բնա­կա­վայ­րեր ու­նե­ցան գե­ղե­ցիկ ու հար­մա­րա­վետ կր­թօ­ջախ­ներ։ 

Օ­րեր ա­ռաջ Տո­րոն­տո­յի տե­ղա­կան մարմ­նի բա­րե­գործ­նե­րից ո­մանք կր­կին Ար­ցա­խում էին, դար­ձյալ Ար­ցա­խին սա­տա­րե­լու ա­ռա­քե­լու­թյամբ։ Ստորև ներ­կա­յաց­վող հար­ցազ­րույ­ցը նվի­րա­տու, բա­րե­րար Ա­լեք ՄԱՐ­ՏԻ­ՐՈ­ՍՅԱ­ՆԻ հետ է։

- Պա­րոն Ա­լեք, քա­նի՞ ան­գամ եք ե­ղել Ար­ցա­խում։
- Ար­դեն հին­գե­րորդ ան­գամ է, բայց ա­մեն գա­լով ինձ հա­մար նոր բա­ցա­հայ­տում­ներ եմ ա­նում, նո­րո­վի եմ սի­րում այս հրաշք եր­կի­րը։ Ար­ցա­խը հա­մայն հա­յու­թյան ու­շադ­րու­թյան կենտ­րո­նում է, հատ­կա­պես վեր­ջին տա­րի­նե­րին բո­լո­րիս ուշքն ու միտ­քը սևեռ­ված են այս մի բուռ հո­ղակ­տո­րին։ Իր ճո­խու­թյամբ, գե­ղեց­կու­թյամբ ու հարս­տու­թյամբ Ար­ցախն այն­քան գրա­վիչ է, որ կռ­վախն­ձոր է դար­ձել ու հարևան պե­տու­թյան կող­մից հա­ճախ է են­թարկ­վում պա­տե­րազ­մա­կան ոտ­նձ­գու­թյուն­նե­րի։ Հու­սանք, որ հարցն ի վեր­ջո ար­դա­րա­ցի լու­ծում կս­տա­նա, և դա­րե­րից ե­կող պա­պե­նա­կան այս հո­ղում հա­վեր­ժա­կան խա­ղա­ղու­թյու­նը կտի­րի։
- Դուք Տո­րոն­տո­յի տե­ղա­կան մարմ­նի նվի­րա­տու­նե­րից եք։ Քա­նի՞ տա­րի է, որ այդ ՙըն­տա­նի­քի՚ ան­դամ եք և Ձեր լու­ման եք ներդ­նում ազ­գան­պաստ գոր­ծին։
- Մոտ հի­սուն տա­րի աշ­խա­տում եմ Տո­րոն­տո­յի հայ հա­մայն­քի տար­բեր կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րում՝ ա­մեն տեղ ու­նե­նա­լով իմ բա­ժին օգ­նու­թյու­նը։ Մի կարճ ժա­մա­նա­կա­մի­ջոց դա­դա­րել եմ աշ­խա­տե­լուց՝ տիկ­նոջս հի­վան­դու­թյան և նրան խնա­մե­լու պատ­ճա­ռով։ Եր­կու զա­վակ ու­նեմ՝ Սևանն ու Վա­րու­ժա­նը, ըն­տա­նի­քով՝ բո­լորս միա­սին նվիր­ված ենք հա­յան­պաստ այդ գոր­ծին, ո­րից սր­տի թեթևու­թյուն ենք զգում։ Խոր­հր­դա­յին տա­րի­նե­րին մենք չկա­րո­ղա­ցանք վե­րա­դառ­նալ Հա­յաս­տան, ստիպ­ված այս ձևով (բա­րե­գոր­ծու­թյամբ) Հա­յաս­տա­նը մեր տուն բե­րե­ցինք...
- Ար­մատ­նե­րով որ­տե­ղի՞ց եք...
- Հայ­րա­կան կողմս Սա­սու­նից է, մայ­րա­կանն էլ՝ Զեյ­թու­նից։ Ինքս Հա­լե­պում եմ ծն­վել, ու­սումս ստա­ցել եմ Վե­նե­տի­կում, 1968-ից էլ Տո­րոն­տո­յում եմ ապ­րում։ Հայ­կա­կա­նու­թյու­նը, ազ­գա­յի­նը իմ էու­թյան մեջ է, իսկ հատ­կա­պես վեր­ջին տա­սը տա­րի­նե­րին Հա­յաս­տանն ամ­բող­ջու­թյամբ իմ և իմ ըն­տա­նի­քի ու­շադ­րու­թյան կի­զա­կե­տում է։
- Ի՞նչ է Ձեզ հա­մար բա­րե­գոր­ծու­թյու­նը, ար­դյոք այն ու­նի միայն նյու­թա­կան նշա­նա­կու­թյու՞ն։
- Բա­րե­գոր­ծու­թյուն բառն ինք­նին ու­նի բա­րի գործ ա­նե­լու ի­մաստ։ Այն ինձ հա­մար հոգևոր ա­ռու­մով պար­տա­վո­րու­թյուն է՝ օգ­նե­լու կա­րի­քա­վո­րին, ձեռք մեկ­նե­լու չքա­վո­րին։ Բառն ա­վե­լի մեծ ի­մաստ է ստա­նում, երբ դա որ­պես նվի­րատ­վու­թյուն ա­նում ես ազ­գիդ բա­րե­կե­ցու­թյան և հզո­րաց­ման հա­մար։ Նա է բա­րե­գոր­ծը, ով իր անձ­նա­կան գու­մարն է նվի­րում, այլ ոչ թե ու­րի­շի գու­մարն է վերց­նում ու փո­խան­ցում կա­րի­քա­վո­րին և ի­րեն բա­րե­րա­րի պի­տակ կպց­նում։ Այն իր մեջ խոր­հուրդ պետք է ու­նե­նա, դեռ ա­վե­լին՝ բա­րե­գոր­ծու­թյու­նը սի­րով պետք է ա­նել, հայ­րե­նի­քի հան­դեպ՝ ա­ռա­վել ևս... Այս հրաշք եր­կի­րը մեկ ան­գամ տես­նողն այդ­քա­նով չի բա­վա­րար­վի։ Դեռ ա­վե­լին. հա­մոզ­ված եմ՝ Ար­ցախ գա­լով և տես­նե­լով այն գոր­ծե­րը՝ կա­ռուց­ված գե­ղե­ցիկ ման­կա­պար­տեզ­ներն ու դպ­րոց­նե­րը, տար­բեր շի­նու­թյուն­նե­րը, իմ հայ­րե­նա­կից­նե­րը հե­տա­գա­յում ա­վե­լի մեծ գու­մար­ներ կհատ­կաց­նեն նման նպա­տակ­նե­րի հա­մար։ Դա մեզ հա­մար հպար­տու­թյուն է: Օգ­նու­թյուն բա­ռը բնավ չեմ սի­րում։ Շատ ու­րախ եմ, որ այս տա­րի­նե­րին կա­րո­ղա­ցել ենք Ար­ցա­խի վեր­քե­րի մի ո­րոշ մա­սը բու­ժել և կշա­րու­նա­կենք այն­քան, որ­քան կնե­րեն մեր ու­ժե­րը։
- Դժ­վար չէ՞ օ­տար ա­փե­րում հայ մնա­լը։ Ձեր ե­րե­խա­նե­րին կա­րո­ղա­նո՞ւմ եք հա­յե­ցի դաս­տիա­րա­կել...
- Իմ եր­կու զա­վակ­նե­րը՝ շնոր­հիվ ի­րենց մոր՝ Ա­լիս Մար­տի­րո­սյա­նի, ա­վար­տել են ա­մե­նօ­րյա ազ­գա­յին վար­ժա­րա­նը, կա­րո­ղա­նում են ոչ միայն խո­սել հա­յե­րեն, այլև Վա­րու­ժան, Սիա­ման­թո, Չա­րենց են կար­դում, ար­տա­սա­նում... Եր­կուսն էլ մի քա­նի ան­գամ ե­ղել են Հայ­րե­նի­քում, և այն ա­մե­նը, ինչ կապ­ված է հա­յու­թյան, Հայ­րե­նի­քի հետ՝ նրանց էու­թյան մեջ է։

Օ­տար ա­փե­րում՝ օվ­կիա­նո­սից այն կողմ, հայ մնալն ա­մե­նա­մեծ մար­տահ­րա­վերն է։ Հս­կա­յա­կան աշ­խա­տանք պետք է կա­տա­րել հայ մնա­լու հա­մար։ Լավ, գի­տա­կից հա­յը սր­տի բո­լոր թե­լե­րով կապ­ված է իր հայ­րե­նի­քին։ Օ­րե­րից մի օր, երբ եր­ջան­կա­հի­շա­տակ Գա­րե­գին 1-ին Ա­մե­նայն հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սը Տո­րոն­տո­յում էր, այս­պի­սի մի միտք ա­սաց. ՙՀա­յա­պահ­պա­նում՚ բառն ինք­նին բարդ հաս­կա­ցու­թյուն է։ Մարդս ա­մեն օր կնո­րոգ­վի, վե­րա­նո­րոգ­ման այդ գա­ղա­փա­րին կհա­վա­տա... Մենք պետք է կա­րո­ղա­նանք նո­րոգ­վել՝ շա­րու­նա­կե­լով պահ­պա­նել մեր էու­թյու­նը՝ դա­րե­րից ե­կած ա­վան­դը՝ ազ­գա­յին ժա­ռան­գու­թյու­նը, մշա­կու­թա­յին և գե­ղար­վես­տա­կան, պետք է կա­րո­ղա­նանք փո­խան­ցել գա­լիք սե­րունդ­նե­րին՚։
-Տո­րոն­տո­յի տե­ղա­կան մարմ­նի նվի­րա­տու­նե­րից կա՞ն այն­պի­սիք, որ վեր­ջին մեկ տա­րում՝ կապ­ված ՙՀա­յաս­տան՚ հա­մա­հայ­կա­կան հիմ­նադ­րա­մի ո­րոշ բա­ցա­հայ­տում­նե­րի հետ, հիաս­թափ­վել և ինք­նա­հե­ռաց­վել են կա­ռույ­ցից, ու­րեմն և`օգ­նու­թյուն տրա­մադ­րե­լուց։
- Ընդ­հան­րա­պես, որևէ բա­նի հան­դեպ որ­քան բարձր են լի­նում ակն­կա­լիք­նե­րը, այն­քան խորն է լի­նում հիաս­թա­փու­թյու­նը... Այն սե­րը, գուր­գու­րան­քը, որն ու­նե­ցել է Սփյուռ­քը Հայ­րե­նի­քի ու Ար­ցա­խի հան­դեպ, ստի­պել է ա­մեն ինչ տալ, ա­մեն ինչ ա­նել սր­տանց և հնա­րա­վո­րինս ա­ռատ։ Չեմ ժխ­տում՝ հիաս­թա­փու­թյուն ապ­րած մար­դիկ կան, բայց հա­վա­տա­վոր­ներն էլ շատ են և շա­րու­նա­կում են ի­րենց ազ­գան­պաստ գոր­ծը։ Կան այն­պի­սիք, որ ի­րենց թո­շա­կից են մաս­հա­նում կա­տա­րում՝ հա­նուն ազ­գի, և, ան­շուշտ, ցա­վա­լի է, երբ նման­նե­րից գո­ղա­նում են... Մար­դիկ, ով­քեր զբաղ­վում են ճղ­ճիմ բա­նե­րով ՝ ժա­մա­նա­կա­վոր են։ Սա­կայն մենք պետք է ի­մա­նանք, որ ամ­բողջ ան­տա­ռը փո­խա­րի­նում է մեկ ծա­ռի, և մենք պետք է կա­րո­ղա­նանք տես­նել ամ­բող­ջա­կա­նը, որ­տե­ղից սկս­վում է մեր ա­պա­գա­յի լու­սա­վո­րու­թյու­նը։ Ես կոչ եմ ա­նում իմ հայ­րե­նա­կից­նե­րին, որ­պես­զի բո­լո­րը դեմ­քով շրջ­վեն դե­պի ի­րենց ար­մատ­նե­րը, դե­պի սե­փա­կան հայ­րե­նիքն ու բնօր­րա­նը, չմո­ռա­նան ի­րենց աշ­խա­տած գու­մա­րից մեկ լու­մա ներդ­նել հայ­րեն­քի հզո­րաց­ման գոր­ծին։ Հաս­կա­նում ենք՝ ա­վե­լորդ փող չկա, բայց ե­թե մարդ ին­քը լավ է ապ­րում, բայց իր գյու­ղը կամ իր շր­ջա­պա­տը՝ ծայ­րա­հեղ վատ կամ աղ­քատ, ա­պա այդ մար­դու ապ­րա­ծը ո­չինչ չար­ժե, հա­վա­տա­ցեք... Նո­րից եմ կրկ­նում՝ այս­պի­սի Հայ­րե­նիքն Աստ­ծուց տր­ված ա­մե­նա­մեծ շնորհն է։ Մենք բախ­տա­վոր ենք դրա­նով... Ինձ հա­մար մեծ ցավ է, որ հա­յու­թյունն ար­տա­գաղ­թել ու սփռ­վել է աշ­խար­հով մեկ։ Մենք հս­կա­յա­կան նե­րուժ ու­նենք, և պետք է այն ծա­ռա­յեց­նենք մեր ազ­գի հզո­րաց­մա­նը։ Այլ ճա­նա­պարհ մենք պար­զա­պես չու­նենք: