[ARM]     [RUS]     [ENG]

ՎԵ­ՐԱԾ­ՆՈՒՆԴ ԱՊ­ՐՈՂ Ե­ՐԱԺՇ­ՏԱՐ­ՎԵՍ­ՏԻ ՃՅՈՒ­ՂԸ

Սու­սան­նա ԲԱ­ԼԱ­ՅԱՆ

 Ստե­փա­նա­կերտ­ցի­նե­րի ա­վագ սե­րուն­դը լավ է հի­շում, որ քա­ղա­քում կա­յին բարձ­րպ­րո­ֆե­սիո­նալ շատ կի­թա­ռա­հար­ներ, ո­րոնք նվա­գում էին տար­բեր էստ­րա­դա­յին խմ­բե­րում: Ըն­կե­րա­կան, ըն­տա­նե­կան խն­ջույք­նե­րին կի­թառ նվա­գո­ղը տո­նախմ­բու­թյան կենտ­րոնն ու հո­գին էր դառ­նում: Ժա­ման­ցի հա­մար հրա­շա­լի ու մատ­չե­լի վայ­րեր կա­յին`զբո­սայ­գի­ներ, բա­ցօ­դյա պա­րահ­րա­պա­րակ­ներ, դիս­կո­տեկ­ներ: Ե­րի­տա­սարդ­նե­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նեին ե­րե­կո­նե­րին պա­րել և, ի­մի­ջիայ­լոց, կեն­դա­նի ե­րաժշ­տու­թյան ներ­քո՝ 2-3 կի­թա­ռա­հար­նե­րի, ստեղ­նա­շա­րա­յին­նե­րի, հար­վա­ծա­յին­նե­րի վրա նվա­գող­նե­րի հա­մա­տե­ղու­թյամբ:

Սի­րե­լի քա­ղա­քի հին ու բա­րի ա­վան­դույթ­նե­րից, ա­վաղ, քիչ բան է մնա­ցել: Ցա­վոք, գրե­թե ան­հե­տա­ցավ բաց տա­րածք­նե­րում նվա­գե­լը, պա­րե­լը: Կի­թա­ռին լավ տի­րա­պե­տող ե­րա­ժիշտ­նե­րը պա­կա­սե­ցին: Մնա­ցին ե­զա­կի­նե­րը, ո­րոնք, այ­նուա­մե­նայ­նիվ, թույլ չտ­վե­ցին, որ ե­րաժշ­տար­վես­տի այս ճյու­ղը մո­ռա­ցու­թյան տր­վի: Այ­սօր մեր մայ­րա­քա­ղա­քում ապ­րում և աշ­խա­տում է շնոր­հա­շատ կի­թա­ռա­հար Ա­րա­յիկ Ծատ­րյա­նը: Չնա­յած ե­րի­տա­սարդ տա­րի­քին, ճա­նաչ­ված ու սիր­ված ե­րա­ժիշտ է: Դա­սա­վան­դում է Ստե­փա­նա­կեր­տի Սա­յաթ-Նո­վա­յի ան­վան ե­րաժշ­տա­կան քո­լե­ջում, Կո­մի­տա­սի ան­վան ե­րաժշ­տա­կան դպ­րո­ցում, նվա­գում է Ալ­բերտ Սա­ֆա­րյա­նի ղե­կա­վա­րած փո­ղա­յին նվա­գախմ­բում: Դեռ փոքր էր, երբ մայ­րը, ձեռ­քից բռ­նած, տա­րավ նրան ե­րաժշ­տա­կան դպ­րոց: ՙՆա ու­զում էր,- վեր­հի­շում է Ա­րա­յի­կը,- որ ես դառ­նամ իր եղ­բոր՝ Գառ­նիկ Ա­վա­նե­սյա­նի նման լավ կի­թա­ռա­հար, ով, ի­մի­ջիայ­լոց, ան­ցած դա­րի 80-ա­կան­նե­րին նվա­գում էր ՙԱր­ցախ՚ էստ­րա­դա­յին խմ­բում՚: Ա­վար­տե­լով Կո­մի­տա­սի ան­վան ե­րաժշ­տա­կան դպ­րո­ցը` նա շա­րու­նա­կեց ու­սու­մը Սա­յաթ-Նո­վա­յի ան­վան ե­րաժշ­տա­կան քո­լե­ջում, ա­պա՝ Երևա­նի Կո­մի­տա­սի ան­վան կոն­սեր­վա­տո­րիա­յում /պրո­ֆե­սոր Հա­կոբ Ջա­ղաց­պա­նյա­նի դա­սա­րան/: Ուս­ման տա­րի­նե­րին մաս­նակ­ցեց բազ­մա­թիվ մր­ցույթ­նե­րի՝ ար­ժա­նա­նա­լով զա­նա­զան մր­ցա­նակ­նե­րի:
Ո­լոր­տի խն­դիր­նե­րի մա­սին է Ա­րա­յիկ ԾԱՏ­ՐՅԱ­ՆԻ հետ հար­ցազ­րույ­ցը:
-Ա­րա­յիկ, ի՞նչ եք կար­ծում, ին­չո՞ւ քա­ղա­քում պա­կա­սե­ցին կի­թա­ռա­հար­նե­րը: Ան­ցած դա­րի 60-80-ա­կան­նե­րին այս գոր­ծի­քի վրա նվա­գող շատ ու լավ վար­պետ­ներ կա­յին, իսկ հի­մա մատ­նե­րի վրա կա­րե­լի է հաշ­վել: Մար­դիկ էլ չե՞ն սի­րում այս գոր­ծի­քը:
-Կար­ծում եմ, պատ­ճառ­նե­րը մի քա­նիսն են: Նախ՝ պա­տե­րազ­մը շատ խան­գա­րեց, կոտ­րեց շատ ա­վան­դույթ­նե­րի բնա­կա­նոն ըն­թաց­քը: Իսկ պա­տե­րազ­մից հե­տո մար­դիկ հա­զիվ կա­րո­ղա­նում էին ի­րենց գո­յու­թյու­նը պահ­պա­նել: Իս­կա­պես, քա­ղա­քում լավ կի­թա­ռա­հար­ներ շատ կա­յին: Ո­մանք պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ զոհ­վե­ցին, մյուս­նե­րը լքե­ցին եր­կի­րը՝ ապ­րուս­տի ա­վե­լի լավ պայ­ման­ներ ո­րո­նե­լու: Ե­րաժշ­տար­վես­տի շատ ճյու­ղեր թու­լա­ցան ու ան­հե­տաց­ման եզ­րին հայ­տն­վե­ցին: Չէի ա­սի, որ սերն է պա­կա­սել: Պատ­ճա­ռը, կար­ծում եմ, շատ ա­վե­լի խորն է: Մարդ­կանց վե­րա­բեր­մունքն է փոխ­վել: Տե­սեք, ե­րաժշ­տա­կան դպ­րո­ցում ե­րեք դա­սա­տու­նե­րով ենք աշ­խա­տում՝ ես և քո­լեջն ա­վար­տած իմ եր­կու ու­սա­նող­նե­րը: Յու­րա­քան­չուրն ու­նի 11 ա­շա­կերտ: Շնոր­հա­լի ե­րե­խա­ներ շատ կան այդ­քան ա­շա­կերտ­նե­րի մեջ: Բայց երբ լա­վա­գույ­նե­րի հետ սկ­սում ես խո­րա­նալ ու պա­հան­ջել, որ ա­վե­լի շատ պա­րա­պեն, ա­վե­լի լավ տի­րա­պե­տեն գոր­ծի­քին, ա­ռա­ջին հեր­թին հենց ծնող­ներն են խառն­վում, խան­գա­րում: Նրանք հա­մոզ­ված են, որ այդ­քան լավ տի­րա­պե­տելն ի­րենց ե­րե­խա­նե­րին պետք չէ, քա­նի որ այլ մաս­նա­գի­տու­թյամբ կշա­րու­նա­կեն ու­սու­մը: Իսկ ծնող­նե­րը, հիմ­նա­կա­նում, ցան­կա­նում են ի­րենց ե­րե­խա­նե­րին ուս­ման ու­ղար­կել՝ մաս­նա­գի­տա­նա­լու տն­տե­սա­գի­տու­թյան, ի­րա­վա­բա­նու­թյան, բժշ­կու­թյան, բարձր տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի, զին­վո­րա­կան գոր­ծի աս­պա­րեզ­նե­րում: Այ­սինքն, այն աս­պա­րեզ­նե­րում, ո­րոնք մար­դուն, իր ըն­տա­նի­քին ե­րաշ­խա­վո­րում են ա­պա­հո­վու­թյուն: Եվ ստաց­վում է, որ այդ­քան ա­շա­կերտ­նե­րից մե­կը-եր­կու­սը թե ըն­դուն­վե­ցին ե­րաժշ­տա­կան քո­լեջ, ու­րեմն՝ մեծ ձեռք­բե­րում է: Նո­րից եմ ա­սում, խն­դի­րը շնոր­հա­լի ե­րե­խա­նե­րի պա­կա­սի մեջ չէ, լավ դա­սա­տու­նե­րի՝ նույն­պես: Խն­դի­րը մեր հո­գե­բա­նու­թյան մեջ է, մշա­կույ­թի, ար­վես­տի հան­դեպ մեր վե­րա­բեր­մուն­քի:


-Գու­ցե ար­վես­տի բնա­գա­վա­ռում փոքր աշ­խա­տա­վար­ձե՞րն են պատ­ճառ նման ի­րա­վի­ճա­կի ստեղծ­մա­նը:
-Ան­շուշտ, հան­գա­մանքն այդ մեծ դեր է խա­ղում. ստի­պում է եր­կու-ե­րեք տեղ աշ­խա­տել, որ­պես­զի հասց­նես ըն­տա­նի­քիդ կա­րիք­նե­րը հո­գալ: Բայց ոչ միայն դա: Մար­դիկ, կար­ծես, ար­վես­տի տե­սա­կե­տից հետ­զար­գա­ցում /ռեգ­րես/ են ապ­րում: Ե­թե ըն­կեր­նե­րով հա­վաք­վում են, ու­րեմն՝ դա միայն ու­տել-խմելն է: Ե­թե հար­սա­նիք է՝ կր­կին ու ա­ռա­վել ճոխ ու­տել-խմելն է և ա­կանջ­նե­րը խլաց­նող ան­կապ ե­րաժշ­տու­թյուն: Այ­սինքն, ի­րար հետ շփ­վե­լու, միա­սին ե­րաժշ­տու­թյուն լսե­լու, քն­նար­կե­լու, միա­սին եր­գե­լու, պա­րե­լու մշա­կույթն ան­հե­տա­ցել է: Բայց չէ՞ որ դա այդ­պես չէր: Մայրս, ա­վագ ըն­կեր­ներս պատ­մում են, որ քա­ղա­քի զբո­սայ­գի­նե­րում նվա­գում էին զա­նա­զան խմ­բեր՝ փո­ղա­յին, էստ­րա­դա­յին: Գոր­ծում էին բա­ցօ­դյա ու փակ պա­րահ­րա­պա­րակ­ներ:
-Դե հի­մա էլ ռես­տո­րան­ներ, սր­ճա­րան­ներ, փա­բեր կան…
-Ա­յո, կան, ես հա­ճախ եմ լի­նում նման վայ­րե­րում: Նույն ու­տել-խմելն է: Ա­ռաջ­նե­րում ի՞նչն էր կարևո­րը. պա­րե­լը, եր­գե­լը, ի­րար հետ շփ­վե­լը, այ­սինքն, ար­վես­տով ապ­րե­լը: Ին­չը հի­մա ես չեմ տես­նում և դա է ինձ շատ մտա­հո­գում: Բուն ար­վես­տը որ­տե՞ղ մնաց: Մշա­կույ­թով ապ­րե­լը, այս կամ այն ար­վես­տին առ­նչ­վե­լը, կար­ծես, միայն պաշ­տո­նա­կան մա­կար­դա­կով է ստաց­վում՝ հա­մերգ­նե­րին, ցու­ցա­հան­դես­նե­րին, թա­տե­րա­կան ներ­կա­յա­ցում­նե­րին: Պետք է ապ­րես ար­վես­տով, դա չեմ տես­նում մեր հա­սա­րա­կու­թյան մեջ:
-Բայց, տե­սեք, Հա­յաս­տա­նում էլ ֆի­նան­սա­կան տե­սա­կե­տից գրե­թե նույն վի­ճակն է, բայց այն­տեղ ա­նընդ­հատ ծն­վում են նոր խմ­բեր, հատ­կա­պես` Գյում­րիում: Ճիշտ է, բազ­մա­թիվ այդ ինք­նու­րույն ու հե­տաքր­քիր մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րով ռոք, ջազ, փոփ խմ­բե­րին միայն հա­մա­ցան­ցում կա­րե­լի է լսել: Նրա խոս­քով, այն, ին­չի մա­սին Դուք խո­սում եք, տե­ղի է ու­նե­նում այն­տեղ: Կա՞ն Ձեր ա­շա­կերտ­նե­րի մեջ շնոր­հա­լի պա­տա­նի­ներ, ով­քեր կցան­կա­նան և ի զո­րու կլի­նեն շա­րու­նա­կել ա­վագ­նե­րի գոր­ծը: Այ­սինքն, ստեղ­ծա­գոր­ծել ոչ թե հրա­հան­գով, այլ ո­գու կան­չով:
-Գյում­րին հա­մար­վում է Հա­յաս­տա­նի մշա­կու­թա­յին մայ­րա­քա­ղա­քը, և զար­մա­նա­լի չէ, որ նշ­ված խմ­բե­րը մե­ծա­մա­սամբ Գյում­րիից են: Ան­շուշտ, բնակ­չու­թյան խտու­թյու­նը մեծ դեր է խա­ղում: Կոն­սեր­վա­տո­րիա­յի ըն­կեր­նե­րիս մեծ մա­սը Պարս­կաս­տա­նում են աշ­խա­տում: Ո­րովևհետև շու­կան մեծ է, պա­հան­ջար­կը՝ նույն­պես: Այս­տեղ գրե­թե պա­հան­ջարկ չկա: Բայց, կար­ծում եմ, հնա­րա­վոր է փո­խել ի­րա­վի­ճա­կը, ե­թե պե­տա­կան հա­մա­պա­տաս­խան մար­մի­նը ճիշտ քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն վա­րի: Մի՞­թե հնա­րա­վոր չէ փա­ռա­տո­ներ կազ­մա­կեր­պել, ե­րա­ժիշտ­ներ հրա­վի­րել ոչ միայն ու­րիշ երկ­նե­րից, այլ ա­ռա­ջին հեր­թին, մեր լա­վա­գույն ե­րե­խա­նե­րին ա­ռաջ տա­նել: Կա­րե­լի է քա­ղա­քա­յին զբո­սայ­գին բա­րե­լա­վել, վե­րա­կանգ­նո­ղա­կան աշ­խա­տանք­ներ կա­տա­րել, ե­ղած հար­թակ­նե­րը բա­ցել: Հա­վա­տա­ցեք, և ե­ղած խմ­բե­րը հա­ճույ­քով հան­դես կգան, և, ոգևոր­ված այդ ա­մե­նով, նոր խմ­բեր աս­պա­րեզ կգան և մեր լա­վա­գույն ա­շա­կերտ­նե­րը կկա­րո­ղա­նան մեր քա­ղա­քի ա­վան­դույթ­նե­րը շա­րու­նա­կել: