[ARM]     [RUS]     [ENG]

Ի՞ՆՉ Է ՑԱՆԿԱՆՈՒՄ ԱԼԻևԸ ՍՅՈՒՆԻՔԻՑ. ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԸ ՇԱՀԱԳՐԳՌՎԱԾ ՉԷ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆԻ ՇՈՒՏԱՓՈՒՅԹ ԱՊԱՇՐՋԱՓԱԿՄԱՄԲ

Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գահ Իլ­համ Ա­լիևն Ար­ցա­խյան երկ­րորդ մեծ պա­տե­րազ­մից հե­տո չի դա­դա­րում ՀՀ տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյան դեմ հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րով ու սպառ­նա­լիք­նե­րով հան­դես գալ։ Գրե­թե ա­մեն շա­բաթ Ա­լիևը խո­սում է Զան­գե­զու­րի, Սևա­նի և Երևա­նի իբրև թե ադր­բե­ջա­նա­կան պատ­կա­նե­լու­թյան և դրանք ՙետ բե­րե­լու՚ պատ­մա­կան հե­ռան­կար­նե­րի մա­սին։

Այս ան­գամ էլ նա հայ­տա­րա­րել է, որ Ադր­բե­ջա­նը կի­րա­գոր­ծի Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քի ստեղծ­ման ա­ռա­ջադ­րան­քը, ցան­կա­նա դա Հա­յաս­տա­նը, թե ոչ։ ՙԵ­թե Հա­յաս­տա­նը ցան­կա­նա, դա հեշտ կա­րե­լի է լու­ծել, ե­թե չցան­կա­նա, մենք դա ու­ժով կլու­ծենք՚,- ա­սել է բռ­նա­պե­տը։ Նա մաս­նա­վո­րա­պես նշել է. ՙԲո­լոր ու­ժե­րը մո­բի­լի­զաց­ված են ծրա­գիրն ի­րա­գոր­ծե­լու հա­մար։ Այս­պի­սով, 101 տա­րի անց ադր­բե­ջա­նա­կան ժո­ղո­վուր­դը վե­րա­դառ­նում է գրավ­ված Զան­գե­զուր՚։ Բա­ցի այդ, Ա­լիևն ա­սել է, որ ՙԲա­քուն չի կա­րող թույլ տալ Հա­յաս­տա­նին իր բա­նա­կը հասց­նել այն­պի­սի վի­ճա­կի, ո­րով այն կա­րո­ղա­նա սպառ­նալ Ադր­բե­ջա­նին՚։
Անդ­րա­դառ­նա­լով ա­լիևյան զա­ռան­ցանք­նե­րին՝ ՀՀ ԱԳՆ խոս­նակ Ան­նա Նաղ­դա­լյա­նը նշել է, որ նման հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րը բա­ցա­հայ­տում են խա­ղա­ղու­թյան և հաշ­տու­թյան վե­րա­բե­րյալ վեր­ջին ժա­մա­նակ­նե­րում Ադր­բե­ջա­նի հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րի սին և կեղծ բնույ­թը։ ՙՀատ­կան­շա­կան է, որ նման սպառ­նա­լիք­ներ ար­վում են Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյան տա­րե­լի­ցին ըն­դա­ռաջ և նպա­տակ ու­նեն ու­ժի դիր­քե­րից խո­սե­լու հայ ժո­ղովր­դի հետ։ Մենք մշ­տա­կան կա­պի մեջ ենք մեր ռազ­մա­վա­րա­կան դաշ­նակ­ցի, ինչ­պես նաև Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում խա­ղա­ղու­թյամբ շա­հագր­գռ­ված բո­լոր գոր­ծըն­կեր­նե­րի հետ։ Հա­յաս­տա­նը կձեռ­նար­կի բո­լոր անհ­րա­ժեշտ մի­ջոց­նե­րը՝ իր ինք­նիշ­խա­նու­թյու­նը և տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյու­նը պաշտ­պա­նե­լու հա­մար՚,- նշել է Նաղ­դա­լյա­նը։
Հարկ է նշել, որ Ա­լիևին, ինչ­պես միշտ, ան­հա­պաղ և ա­ռա­ջի­նը ար­ձա­գան­քել է նաև ՄԻՊ Ար­ման Թա­թո­յա­նը։
Ու­շագ­րավ է, որ Ա­լիևի վե­րոն­շյալ հայ­տա­րա­րու­թյունն ար­վում է այն օ­րե­րին, երբ զու­գա­հե­ռա­բար Սյու­նի­քում են Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նը, ՀՀ նա­խա­գահ Ար­մեն Սարգ­սյա­նը, ՄԻՊ Ար­ման Թա­թո­յա­նը և, ըստ ո­րոշ տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի, ՀՀ-ում ԱՄՆ դես­պան Լին Թրեյ­սին, ո­րոնց Սյու­նի­քում միա­ժա­մա­նակ գտն­վե­լը մի շարք հար­ցեր է ա­ռա­ջաց­նում։ Տպա­վո­րու­թյուն է, որ Սյու­նի­քի շուրջ կան ընդ­հա­տա­կյա գոր­ծըն­թաց­ներ, ո­րոնք դեռ լիո­վին հաս­կա­նա­լի ու պարզ չեն հան­րու­թյան հա­մար։ Այ­նուա­մե­նայ­նիվ, Սյու­նի­քում, որ­տեղ թշ­նա­մու հարևա­նու­թյամբ մար­դիկ ապ­րում են ա­ռանց լուրջ անվ­տան­գու­թյան մի­ջոց­նե­րի՝ ա­հով և դո­ղով, մարզ­պե­տա­րա­նում խոր­հր­դակ­ցու­թյան ժա­մա­նակ Փա­շի­նյանն անդ­րա­դար­ձավ Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հի հա­վակ­նու­թյուն­նե­րին՝ նշե­լով, թե Ա­լիևը ցան­կա­նում է վի­ժեց­նել ձեռք բեր­ված պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րը։ Նա նաև ա­սաց, որ ե­ռա­կողմ հայ­տա­րա­րու­թյու­նում մի­ջանց­քի մա­սին որևէ խոսք չկա։
ՙ168 Ժամ՚-ի հետ զրույ­ցում ՌԴ ա­ռա­ջին կար­գի պե­տա­կան խոր­հր­դա­կան, ռու­սա­կան ՙՌեգ­նում՚ գոր­ծա­կա­լու­թյան գլ­խա­վոր խմ­բա­գիր Մո­դեստ Կո­լե­րո­վը, անդ­րա­դառ­նա­լով Սյու­նի­քի անվ­տան­գա­յին խն­դիր­նե­րին ու ա­լիևյան սպառ­նա­լիք­նե­րին, ա­սաց, որ որևէ պրակ­տիկ սպառ­նա­լիք չի տես­նում Սյու­նի­քի հա­մար, քա­նի դեռ Հա­յաս­տա­նը ՀԱՊԿ-ի ան­դամ է։


Հար­ցին, թե ին­չո՞ւ են պար­բե­րա­բար նման հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ ար­վում, նա ար­ձա­գան­քեց՝ ա­սե­լով. ՙՉեմ կա­րող ա­սել, գու­ցե նրանց դուր է գա­լիս նման հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ ա­նե­լը։ Ես ա­սա­ցի, որ կոնկ­րետ սպառ­նա­լիք չեմ տես­նում՚։
Իսկ ՀԱՊԿ ե­րաշ­խիք­նե­րը, նրա խոս­քով, Ար­ցա­խին չէին վե­րա­բե­րում, այդ իսկ պատ­ճա­ռով ՀԱՊԿ-ը չմի­ջամ­տեց պա­տե­րազ­մին և չէր կա­րող մի­ջամ­տել, սա­կայն ՀՀ տա­րած­քին վե­րա­բե­րում են, և դրանք անհ­րա­ժեշ­տու­թյան դեպ­քում կգոր­ծեն։
Մո­դեստ Կո­լե­րովն ա­սաց, որ Հա­յաս­տան-Ռու­սաս­տան-Ադր­բե­ջան ե­ռա­կողմ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի ար­դյուն­քում նոր հա­մա­ձայ­նագ­րեր չեն լի­նի։ ՙԹող դեռ ձեռք բեր­ված պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­ներն ի­րա­կա­նաց­նեն, որն ար­դեն իսկ շատ հե­ռա­վոր հե­ռան­կար է, քա­նի որ քն­նարկ­վող հար­ցե­րը, ինչ­պես տես­նում եք, բա­վա­կա­նին բարդ են, եր­կար ժա­մա­նակ ու բա­զում հա­մա­ձայ­նե­ցում­ներ են պա­հան­ջում, իսկ այդ ըն­թաց­քում շատ բան է փոխ­վում՚,- ա­սաց Կո­լե­րո­վը։
Նա մեկ այլ ու­շագ­րավ դի­տար­կում ևս ա­րեց՝ ա­սե­լով, որ Ռու­սաս­տա­նը որևէ հե­տաք­րք­րու­թյուն ու շահ չու­նի այդ պրո­յեկտ­նե­րում, ուս­տի ա­ռանձ­նա­պես շա­հագր­գռ­վա­ծու­թյուն չու­նի դրանց ի­րա­կա­նաց­ման ժամ­կետ­նե­րի հար­ցում։
Ի տար­բե­րու­թյուն Մո­դեստ Կո­լե­րո­վի, ռուս ռազ­մա­կան վեր­լու­ծա­բան Վլա­դի­միր Եվ­սեևը կար­ծում է, որ Սյու­նի­քը սպառ­նա­լի­քի տակ է, և թուրք-ադր­բե­ջա­նա­կան տան­դե­մի հա­մար սա ոչ միայն ժա­մա­նա­կա­կից, այլև պատ­մա­կան հարց ու ձգ­տում է։ Ըստ նրա, թուրք-ադր­բե­ջա­նա­կան սպառ­նա­լի­քը հս­տակ է, այն ար­տա­հայտ­վում է ա­մե­նօ­րյա ռե­ժի­մում, և դա ա­նու­շադ­րու­թյան մատ­նել չի կա­րե­լի։ Ռազ­մա­գե­տի խոս­քով, բնա­կա­նա­բար, սպառ­նա­լիք­նե­րի նպա­տակն այս պա­հին մի­ջանց­քի հար­ցում հայ­կա­կան կող­մի հա­մա­ձայ­նու­թյու­նը ստա­նալն է, թեև մի­ջանց­քի շուրջ նախ­նա­կան պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն կար­ծես թե չի ե­ղել։ Եվ­սեևի տպա­վո­րու­թյամբ, ադր­բե­ջա­նա­կան կող­մի ար­ձա­գանք­նե­րից տե­սա­նե­լի է, որ այս հար­ցում Ադր­բե­ջա­նը հս­տակ ակն­կա­լիք­ներ ու­նի և միայն ճա­նա­պար­հով չի ցան­կա­նում բա­վա­րար­վել։
ՙԵս չեմ կա­րող ա­սել՝ կլի­նի՞ պա­տե­րազմ, թե՞ ոչ, այ­նուա­մե­նայ­նիվ հն­չում են սպառ­նա­լիք­ներ, դրանք գու­ցե ան­պայ­մա­նո­րեն այս պա­հին պա­տե­րազմ չեն­թադ­րեն, սա­կայն հա­կա­ռա­կոր­դի զսպ­ման հա­մար հար­կա­վոր են լուրջ քայ­լեր՝ և Հա­յաս­տա­նի, և Ռու­սաս­տա­նի կող­մից։ Ադր­բե­ջա­նի ու­ղերձ­ներն ան­հաս­կա­նա­լի են, քա­նի որ Ա­լիևն ա­սում է, որ տա­րած­քա­յին հա­վակ­նու­թյուն­ներ չու­նի, բայց ու­ժով է սպառ­նում, խո­սում այդ տա­րածք­նե­րը գրա­վե­լու և վե­րա­դառ­նա­լու մա­սին։ Ա­ռա­ջին հեր­թին ՀՀ ԶՈՒ-ն պետք է վե­րա­կան­գն­վի, դա հրա­տապ հարց է, բո­լոր բա­ցե­րը, ո­րոնք հնա­րա­վո­րինս տե­սա­նե­լի են դար­ձել, և դրանց մա­սին խո­սել եմ նաև ես, պետք է լուծ­վեն հա­մա­կարգ­ված կեր­պով։ Տե­սա­նե­լի է, որ ՌԴ ԶՈՒ Հա­րա­վա­յին օկ­րու­գը հա­վե­լյալ աշ­խա­տանք­ներ է ի­րա­կա­նաց­նում տա­րա­ծաշր­ջա­նում, և վե­րա­դա­սա­վո­րում­ներ, վե­րա­զի­նում է լի­նե­լու նաև Գյում­րիում տե­ղա­կայ­ված ռու­սա­կան ռազ­մա­բա­զա­յում, հա­վե­լյալ ու­ժեր ու տեխ­նի­կա է տե­ղա­կայ­վե­լու Սյու­նի­քում՚,- ա­սաց Եվ­սեևը՝ կարևոր հա­մա­րե­լով հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներն այն մա­սին, որ բա­րե­փո­խում­ներն ի­րա­կա­նաց­վե­լու են ՌԴ հո­վա­նու ներ­քո։


ՙԴեռ լիո­վին պարզ չէ, թե ինչ բա­րե­փո­խում­ներ, ու որ­քա­նով ար­դյու­նա­վետ են դրանք լի­նե­լու, ժա­մա­նա­կի ըն­թաց­քում կու­սում­նա­սի­րենք ու կգ­նա­հա­տենք՚,- ա­սաց նա։
Ռուս վեր­լու­ծա­բա­նի կար­ծի­քով, մի շարք հար­ցե­րում ընդ­հա­տա­կյա տա­րա­ձայ­նու­թյուն­ներ են նկատ­վում Ռու­սաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի միջև, որն ար­տա­հայտ­վում է թե ՙԻս­կան­դեր՚-նե­րի թե­մա­յով, թե Հա­յաս­տա­նի ԶՈՒ վե­րա­կան­գն­ման հար­ցում ՌԴ ա­ջակ­ցու­թյան և մի շարք այլ հար­ցե­րով։
ՙԿարևոր եմ հա­մա­րում ՌԴ ՊՆ ղե­կա­վա­րի նա­խօ­րեի հայ­տա­րա­րու­թյունն այն մա­սին, որ Հա­րա­վա­յին ռազ­մա­կան օկ­րու­գի զոր­քե­րի մար­տա­կան կա­րո­ղու­թյուն­նե­րը բարձ­րաց­վում են։ Ռու­սաս­տա­նը հաս­կա­նում է, թե որ հար­ցե­րում է թույլ ռազ­մա­կան ա­ռու­մով, և պա­տա­հա­կան չէ, որ ու­ղիղ կեր­պով խոս­վում է ՆԱ­ՏՕ-ի մի­ջամ­տու­թյան, հա­մա­պա­տաս­խան քայ­լեր ձեռ­նար­կե­լու մա­սին, դա ակն­հայ­տո­րեն վե­րա­բե­րում է Ղա­րա­բա­ղյան հա­կա­մար­տու­թյան գո­տուն, ինչ­պես նաև Վրաս­տա­նին, Սի­րիա­յին, Դոն­բա­սին, բո­լոր հատ­ված­նե­րում կա լար­վա­ծու­թյան վտանգ՚,- ա­սաց Եվ­սեևը։